Johannes Cannegieter (Arnhem, 10 februari 1731 – Groningen, 9 februari 1804) was een Nederlands jurist en academicus. Hij was hoogleraar en rector magnificus aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Biografie Johannes Cannegieter werd in 1731 geboren als jongste zoon van historicus en classicus Hendrik Cannegieter. Na zijn eerste onderwijs genoten te hebben aan de Latijnse school in Arnhem, waar zijn vader rector was, studeerde Cannegieter vanaf 1750 aan de Universiteit van Franeker, onder meer bij zijn ouder broer Hermannus Cannegieter, die er van 1750 tot 1804 hoogleraar was. In 1754 verdedigde hij zijn proefschrift: Dissert, continens expos. Difficillimorum nonnullarum iuris Rom. Capit., waarin hij een aantal ingewikkelde vraagstukken uit het Romeinse recht analyseerde en verklaarde.
Na zijn afstuderen vestigde Cannegieter zich in Arnhem en werd daar advocaat aan het Hof van Gelderland. Nadat de hoogleraar burgerlijk recht Dionysius Godefridus van der Keessel eind 1769 naar Leiden was vertrokken, werd aan stadhouder Willem V een voordracht van acht kandidaten voorgelegd. De keuze viel uiteindelijk op Cannegieter, die op 13 juni 1770 zijn inaugurele rede hield: Oratio de Romanorum Ictorum excellentia et Sanctitate, een verhandeling over de uitmuntendheid en eerbiedwaardigheid van de Romeinse rechtsgeleerden. In het begin hield hij zich bezig met een inleiding tot de rechtswetenschap en Romeins recht, waarna vanaf 1773 ook colleges over strafrecht volgden. Later gaf hij ook voordrachten over rechtsgeschiedenis, Gronings recht, rechtspraktijk en de zogenoemde “statistiek des Vaderlands”, een beschrijving van de staatkundige en maatschappelijke toestand van de Republiek. Van 1780 tot 1781 en daarna van 1792 tot 1793 was hij rector magnificus van de Groninger universiteit.
Cannegieter trouwde in juli 1771 met Eva Maria Blancken. Hij overleed op 9 februari 1804 in Groningen, een dag voor zijn 73ste verjaardag. Hij werd aldaar in de Broer- of Academiekerk begraven. In 1947 schonk Hendrik Gerrit Cannegieter een deel van het familiearchief rond Johannes Cannegieter aan de Universiteitsbibliotheek Groningen.
Bibliografie (selectie)
Dissertatio juridica inauguralis ad difficiliora quaedam juris capita (1754) Dom. Ulpiani fragmenta libri Regularum singularis et veterum et Observationum miscellan. Liber singularis (1768) Oratio de Romanorum Ictorum excellentia et Sanctitate (1770) Domitii Ulpiani Fragmenta libri singularis regularum, et incerti auctoris collatio legum Mosaicarum et Romanarum (1774)
Categorie:Nederlands jurist Categorie:Nederlands hoogleraar Categorie:Rector magnificus van de Rijksuniversiteit Groningen