Fantoom is een tijdelijk artistiek kunstwerk in Amsterdam-Centrum.
Achtergrond Vanuit het project Welcome stranger worden er met enige regelmaat tijdelijke kunstwerken (interventies) geplaatst in Amsterdam. Het Fantoom is een van de bijdragen van 2026. Aan kunstenares Klaartje van Essen (1998, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, afgerond in 2022)RKD-profiel, geraadpleegd 19 juni 2026) werd gevraagd een kunstwerk te leveren, dat artistiek moest zijn, maar het moest ook binding hebben met de actualiteit. Van Essen liet zich vervolgens inspireren door de moeizame bouw van (nieuwe) woningen/gebouwen, de hoge grondprijzen, de krapte op de woningmarkt en de hoge koopsommen als zo’n project uiteindelijk wordt opgeleverd. Zij vond daartoe een voorbeeld aan de Weteringschans in de buurt waar zij woont. Ze relateerde het voorts aan haar eigen woongeschiedenis, ze vestigde zich ergens, vertrok en woonde vervolgens ergens anders.
Op Weteringschans 81a werd rond 2020 een pand gesloopt ten faveure van nieuwbouw. Het enige wat sindsdien is gebeurd, is plaatsing en verwijdering van bouwsteigers om stutbalken te plaatsen om te voorkomen dat de buurpanden in het gat vallen. Google Street View (geraadpleegd 19 juni 2026) laat een foto zien uit 2021 waarin dat gebouw ontbreekt. Op die datum in 2026 staat er nog geen nieuwbouw. Het is een gat in de lokale gevelwand. Van Essen ontwierp voor die plek een kunstwerk dat bestaat uit de contouren van een woning, opgebouwd uit gevelnetten. Er is een voordeur en venster naar voorbeeld van dat uit haar eigen woning en een gedeeltelijke weergave van de achtergevel, gehaald uit bouwtekeningen in het Stadsarchief Amsterdam van het gebouw dat hier ooit stond.
Het kunstwerk werd op 4 juni 2026 geplaatst en wordt rond 15 oktober 2026 verwijderd. Het werd gefinancierd door het Mondriaan Fonds, het Amsterdams Fonds voor de Kunsten, Niemeijer Fonds en NLTalentenfonds.
Het is onbekend of zij geïnspireerd raakte door Nail House van Leonard van Munster. Van Munster maakte een kunstwerk in de vorm van een klein huisje dat werd geplaatst op braakliggende terreinen, waarvan de bebouwing ook jaren op zich liet wachten.
Weteringschans 84A Een foto uit 1984 in het Stadsarchief Amsterdam laat op perceel 84a een pand zien, dat geheel niet past in de plaatselijke gevelwand. Het is een moderne toonzaal (voor verlichting) staand tussen herenhuizen.Stadsarchief Amsterdam: Beeldbank; Foto Weteringschans 66-94 Volgens het bouw- en omgevingsdossier heeft hier in 1961 ver- of nieuwbouw plaatsgevonden onder architectuur van Frits DeKeukeleire.Bouw- en omgevingsdossier, adviezen/welstand (4) met bouwtekening In 2011 werd bekend dat het de wens van de gebouweneigenaar was om het gebouw weer terug te willen renoveren, naar wat volgens de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad een mislukte kopie van Weteringschans 84B zou worden. Zij schreven aan het Stadsdeel Amsterdam-Centrum daar niet mee akkoord te gaan. Zij opteerden voor handhaving van dit gebouw in de jarenzestigstijl of het terug te brengen in het oorspronkelijke model, een goede kopie van 84B, dat uit de 19e eeuw kwam.Amsterdamse Binnenstad, correspondentie 2011
Categorie:Beeld in Amsterdam-Centrum