De acaciasavanne van de Sahel (Engels: Sahelian acacia savanna) vormen een ecoregio in de Afrikaanse Sahel. De ecoregio is onderdeel van de WNF-bioom tropisch of subtropisch grasland, savanne of struweel. De ecoregio strekt zich uit over Noord-Afrika in een aaneengesloten strook van de Atlantische Oceaan tot de Rode Zee, via Mauritanië, Senegal, Mali, Burkina Faso, Niger, Nigeria, Kameroen, Tsjaad, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Zuid-Soedan, Eritrea en Ethiopië. Het komt ongeveer overeen met de geografische regio die Sahel wordt genoemd, met uitzondering van de belangrijkste wetlands en berggebieden, en ligt tussen de Sahara in het noorden en de Soedanese savanne in het zuiden.
Locatie en beschrijving Het is een savanne-ecoregio met een oppervlakte van 3.053.200 km² die het noorden van Senegal, het zuiden van Mauritanië, het centrum van Mali, het noorden van Burkina Faso, het centrum van Niger, het noordoosten van Nigeria, het noorden van Kameroen, het centrum van Tsjaad en Soedan, het westen van Eritrea en het noordwesten van Ethiopië omvat.
Het grenst in het noorden aan de ecoregio's steppe en boslanden van de Zuidelijke Sahara en steppe en boslanden van de Westelijke Sahara, in het noordwesten aan de Atlantische kustwoestijn en de steppe en boslanden van de Noordelijke Sahara, in het noordoosten aan de kustwoestijn van de Rode Zee, in het zuidwesten aan de West-Soedanese savanne, in het zuiden aan het mozaïek van het Mandaraplateau, in het zuidoosten aan de Oost-Soedanese savanne en de Sudd, in het oosten aan de montane bossen van Ethiopië, de Somalische Acacia–Commiphora boslanden en struwelen en de droge graslanden en struwelen van Ethiopië.
Bovendien omgeeft het de droge montane boslanden van de Oostelijke Sahara, het belangrijkste gebied van de overstromende savanne van het Tsjaadmeer en een groot deel van de overstromende savanne van de Niger-binnendelta.
Klimaat Het is een vlakte met een hoogte tussen 200 en 400 meter. Het klimaat is tropisch, warm en met grote seizoensgebonden variaties. De temperaturen schommelen tussen 18 en 36 °C. De jaarlijkse neerslag varieert tussen 600 mm in het zuiden en 200 mm in het noorden. Het regenseizoen loopt van mei tot september; in het droge seizoen verliezen de bomen hun bladeren en verdort het gras. Tijdens de winter voert de warme, droge noordenwind, de harmattan, zand uit de Sahara mee.
Flora De vegetatie bestaat voornamelijk uit savanne met bomen. De meest voorkomende boomsoort is de acacia Acacia tortilis.
Fauna Zoals alle overgangsgebieden kent de Sahel niet veel endemische soorten; de weinige die er zijn, behoren tot de aangrenzende, vochtigere Soedanese zone, waarmee dit gebied in biogeografische studies vaak wordt samengevoegd. De magere klei-zandgronden bieden voedsel aan enkele gespecialiseerde herbivoren, zoals twee soorten gazellen, die de belangrijkste echt endemische zoogdieren van de Sahel zijn: damagazelle (Nanger dama) en koringazelle (Eudorcas rufifrons). Beide soorten zijn bijna uitgeroeid door de jacht en de laatste grote droogte. De damagazelle migreert periodiek in grote groepen naar het zuidelijke deel van de Sahara tijdens het natte seizoen. De dorcasgazelle (Gazella dorcas), die wijdverspreid is in de Sahara en het Midden-Oosten, bereikt daarentegen in de Sahel de zuidelijke grens van zijn verspreidingsgebied, vooral tijdens het droge seizoen. Veel groter dan gazellen zijn de koeantilopen en de lierantilopen, antilopen die wijdverspreid zijn in de Afrikaanse savannes, maar die talrijke endemische ondersoorten hebben, elk eigen aan een andere regio van het continent. Deze verschillende rassen onderscheiden zich door de vorm van hun hoorns (vooral bij de koeantilopen) en dat heeft de interesse gewekt van trofeeënverzamelaars die erom wedijverden om ze allemaal te bezitten. Dit heeft geleid tot de uitroeiing van deze dieren in verschillende gebieden. Beide soorten, koeantilopen en lierantilopen, worden elk vertegenwoordigd door een ras dat endemisch is in het Sahel-Soedanese gebied: westelijk hartenbeest (Alcelaphus buselaphus major) en Damaliscus lunatus korrigum. Naast de grote herbivoren zijn er een aantal knaagdieren en haasachtigen, waarvan we alleen de grootste en meest opvallende noemen: gewoon stekelvarken (Hystrix cristata) en savannehaas (Lepus microtis).
Slechts enkele van de vele roofdieren van de Afrikaanse savannes vinden in de Sahel de juiste omstandigheden om te overleven: het zijn de meest opportunistische, zoals de Afrikaanse goudwolf (Canis anthus) en de gevlekte hyena (Crocuta crocuta), naast degenen die gespecialiseerd zijn in snel rennen op open terrein of in het achtervolgen, zoals Afrikaanse wilde hond (Lycaon pictus) en jachtluipaard (Acinonyx jubatus), die vandaag de dag grotendeels zijn uitgeroeid. Er is echter ook een endemisch en onverwacht roofdier: de oostelijke zandvos (Vulpes pallida), een nachtelijke en ongrijpbare soort, waarover bijna niets bekend is. Hij voedt zich met knaagdieren, hazen en misschien ook kleine gazellen. De Sahel, zo dor en arm aan bomen, is geen geschikte plek voor apen; de enige primaat die in deze omgeving kan leven is de groene baviaan (Papio anubis), een landdier, kuddedier en alleseter, die ook veel voorkomt in de savannes van Oost-Afrika. Deze intelligente en veelzijdige aap vindt overal voedsel, door stenen om te draaien om insecten en reptielen bloot te leggen, gaten in de grond te graven op zoek naar ongewervelde dieren en wortels, en vrijwel alles te eten wat hij vindt, behalve misschien de giftige schorpioenen en duizendpoten.
Wat kleine zoogdieren betreft, zijn er verschillende endemische soorten in het gebied: Cnephaeus floweri, Gerbillus bottai, Gerbillus muriculus, Gerbillus nancillus, Gerbillus stigmonyx, Lemniscomys hoogstraali, Taterillus petteri, Taterillus pygargus.
Ook twee vogelsoorten zijn endemisch: de roestbruine leeuwerik (Mirafra rufa) en de sahelkapokmees (Anthoscopus punctifrons). Tien reptielensoorten zijn endemisch in de regio.
Bescherming De ecoregio is kwetsbaar. De belangrijkste bedreigingen zijn extensieve veeteelt, droge landbouw, houtkap, jacht en branden. Slechts 5% van de ecoregio is beschermd. Tot de beschermde gebieden behoren onder andere: Nationaal park Tsjaadbekken in Nigeria; Natuurreservaten Aïr en Ténéré in Niger; Nationaal park Diawling in Mauritanië; Nationaal park Djoudj in Senegal, door UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoed; Nationaal park Waza in Kameroen; Nationaal park Kalamaloue in Kameroen.
Categorie:Ecoregio van Afrika Categorie:Tropisch of subtropisch grasland, savanne of struweel