Antonio Pietrangeli (Rome, 19 januari 1919 – Gaeta, 12 juli 1968) was een Italiaanse filmregisseur.
Hij was een van de belangrijke vertegenwoordigers van het Italiaanse filmgenre van de commedia all'italiana. Hij hoort zo in het rijtje thuis van Mario Monicelli, Luigi Comencini, Pietro Germi, Nanni Loy en Ettore Scola.
Hij was bedreven in het neerzetten van fijne en scherpzinnige vrouwenportretten waarin de 'condizione femmenile' in het naoorlogse Italië tot uiting komt.
Hij regisseerde slechts elf langspeelfilms omdat hij vroegtijdig en plotseling overleed. Leven en werk Opleiding en eerste stappen in de filmwereld Pietrangeli studeerde geneeskunde maar voltooide dit niet. Hij begon filmkritieken te schrijven voor befaamde filmtijdschriften als Bianco e nero en Cinema. Hij was als leerkracht verbonden aan het Centro sperimentale di cinematografia in Rome en was daar in 1941-1942 ook regie-assistent. Zo werkte hij mee aan het filmregiedebuut van Luigi Chiarini, directeur van het Centro en stichter van Bianco e nero.
In 1942 werkte hij, niet gecrediteerd, mee aan het scenario van de dramatische misdaadfilm Ossessione, het debuut van Luchino Visconti. Tussen 1948 en 1954 schreef hij mee aan het scenario van een vijftiental films waaronder klassiekers als Visconti's drama La terra trema, Europa '51, La tratta delle bianche, La lupa en Dov'è la libertà?. Filmregisseur Il sole negli occhi (1953), zijn debuutfilm, werd in 2008 opgenomen in de prestigieuze lijst 100 film italiani da salvare. In dit drama behandelt Pietrangeli al een van zijn favoriete thema's: het leven vertellen van een heel jonge en naïeve vrouw, in dit geval een wees, die het platteland verlaat om naar de grootstad te trekken. Ze leert er de echte wereld kennen, de soms harde wereld van werk zoeken en vinden bij werkgevers die niet altijd zachtzinnig zijn of misbruik maken van haar gebrek aan ervaring, de wereld van onderdak vinden en van vallen voor mannen die het ook niet altijd goed menen met haar.
In zijn tweede langspeelfilm, de komedie Lo scapolo (1955), is het hoofdpersonage een man woonachtig in Rome. Hij is een gelukkige en zelfzekere vrijgezel met bindingsangst. Hij flirt graag en houdt zelfs een notitieboekje bij waarin al zijn veroveringen alfabetisch prijken.
De romantische komedie Souvenir d'Italie (1957) houdt het midden tussen een roadmovie en een grote geanimeerde ansichtkaart. Aan de Italiaanse Rivièra pikt een Engelse jonge vrouw twee liftsters op, een Duitse en een Franse. Ze doorkruisen de Noord-Italiaanse kunststeden en beleven allerlei sentimentele en andere avonturen.
In de komedie Nata di marzo (1958) ontmoeten een zeventienjarig meisje en een rijpe dertiger elkaar op de bus. Niet alleen het leeftijdsverschil is groot, hun karakters liggen ook erg ver uiteen. Zij is speels, impulsief en wisselvallig, hij is bedachtzaam en rustig en hij is architect. Toch is het liefde op het eerste gezicht.
In 1960 verwierf Pietrangeli bredere bekendheid dankzij Adua e le compagne, een van de meest succesrijke Italiaanse films van het filmseizoen 1960-1961. in deze tragikomedie trekt hij zich het lot aan van vier prostituees van een Romeins bordeel die hun broodwinning kwijtraken wegens een nieuwe wet die de sluiting van bordelen verplicht. Ze besluiten met hun spaarcenten een eerbaarder beroep uit te oefenen en een restaurant te openen. Ze maken heel wat renovatie- en inrichtingskosten. Hun licentie wordt echter geweigerd. Ze doen een beroep op een arrogante, machtige ex-klant die niet meteen het beste met hen voorheeft.
De satirische fantasyfilm Fantasmi a Roma (1961) vormt een buitenbeentje in het oeuvre van Pietrangeli omdat de verhouding tussen man en vrouw noch de sociale status van de vrouw wordt behandeld.
In de tragikomedie La parmigiana (1963) vertelt Pietrangeli het verhaal van een mooi jong weesmeisje dat samen met een seminarist die ze heeft verleid naar het stadje Riccione gaat omdat het plattelandsdorpje waar ze bij haar oom priester inwoont haar te krap wordt. De seminarist laat haar al gauw in de steek. Aanvankelijk ontredderd begint ze haar zwerftocht op zoek naar liefde. Ze ontdekt wat mannen verlangen, weet haar charmes te benutten en en belandt zo in de armen van meerdere mannen.
De romantische satirische film La visita (1963) toont twee volwassenen die elkaar hebben gecontacteerd via een huwelijksadvertentie in de krant. Zij werkt in een landbouwbedrijf. Ze is vrolijk en vriendelijk, graag gezien, romantisch van aard en nogal naïef. Hij is bediende in een boekenwinkel. Hij besteedt veel aandacht aan zijn keurige kledij en hij waant zich intellectueel superieur als Romein én via zijn job. Ze hebben elkaar al enkele brieven geschreven en nu achten beiden de tijd rijp om elkaar te ontmoeten. Hij komt uit de grootstad afgezakt om haar in haar dorp in Lombardije op te zoeken.
In het oeuvre van Pietrangeli is de komedie Il magnifico cornuto (1964) de enige film die zijn onderwerp ontleent aan een literair werk: de erg succesrijke klucht Le cocu magnifique van Fernand Crommelynck. In deze farce verkent Pietrangeli het thema van de seksuele jaloezie.
In de komedie Io la conoscevo bene (1965) probeert een mooi, jong maar naïef en wat onbezonnen plattelandsmeisje in Rome haar weg te vinden naar de roem als filmster. Te laat beseft ze dat het filmmilieu haar gebruikt als seksueel object.
In Come, quando, perché (1969) kaart Pietrangeli opnieuw 'la condizione femminile' aan: hij voert Paola, een jonge, niet erg gelukkig gehuwde vrouw ten tonele. Op een receptie maakt ze kennis met de aantrekkelijke Alberto die uit Argentinië overgevlogen is om zaken te doen met zijn vriend industrieel Marco. Marco is Paola's echtgenoot, een losbollige rokkenjager. Paola wijst Alberto's hardnekkige avances af. Veel vroeger dan voorzien vertrekt ze op vakantie naar Sardinië om niet te moeten toegeven aan de verleiding. Alberto is haar echter achterna gereisd. Ten slotte bezwijkt ze voor Alberto. Niet lang daarna verlaat hij Paola want hij heeft immers bekomen wat hij wou.
Deze tragikomedie werd Pietrangeli's laatste film omdat hij tijdens de opnames de verdrinkingsdood stierf. De film werd voltooid door een van zijn vrienden, de cineast Valerio Zurlini.
Privéleven Pietrangeli was gehuwd met de kostuumontwerpster Margherita Ferroni. Met haar kreeg hij twee zonen. Carlo en Paolo (1945-2021). Paolo was singer-songwriter, filmregisseur en schrijver.
Pietrangeli overleed in 1968 op 49-jarige leeftijd toen hij aan het zwemmen was in de Golf van Gaeta tijdens de opnames van Come, quando, perché. Hij rust op de begraafplaats van Verano in zijn geboortestad Rome. Filmografie Regie-assistent 1942 - Via delle Cinque Lune ( Luigi Chiarini) Scenarist 1943 - Ossessione (Luchino Visconti) 1948 - La terra trema (Luchino Visconti) 1948 - Gioventù perduta (Pietro Germi) 1948 - Amanti senza amore (Gianni Franciolini) 1949 - La sposa non può attendere (Gianni Franciolini) 1950 - Quel fantasma di mio marito (Camillo Mastrocinque) 1950 - Romanzo d'amore (Duilio Coletti) 1951 - Ultimo incontro (Gianni Franciolini) 1952 - Europa '51 (Roberto Rossellini) 1952 - Les Sept Péchés capitaux (episode L'invidia van Roberto Rossellini) 1952 - La tratta delle bianche (Luigi Comencini) 1953 - La lupa (Alberto Lattuada) 1953 - Il mondo le condanna (Gianni Franciolini) 1953 - La principessa delle Canarie (Paolo Moffa) 1953 - Rivalità (Giuliano Biagetti) 1954 - Dov'è la libertà? (Roberto Rossellini) Regisseur 1953 - Il sole negli occhi 1954 - Amori di mezzo secolo (anthologiefilm, episode Girandola 1910) 1955 - Lo scapolo 1957 - Souvenir d'Italie 1958 - Nata di marzo 1960 - Adua e le compagne 1961 - Fantasmi a Roma 1963 - La parmigiana 1963 - La visita 1964 - Il magnifico cornuto 1965 - Io la conoscevo bene 1966 - Le fate (anthologiefilm, episode Fata Marta) 1969 - Come, quando, perché (postuum, voltooid door Valerio Zurlini) Prijzen 1958 - David di Donatello: Targa d'oro 1964 - Internationaal filmfestival van Berlijn: de FIPRESCI-prijs: La visita 1966 - Nastro d'argento voor beste regisseur en voor beste scenario: Io la conoscevo bene Bibliografie Alessandro Ticozzi: Io le conoscevo bene: tutte le donne di Antonio Pietrangeli, SensoInverso, 2020. Stefano Usardi: L'uomo cinematografico, la virtualità del reale nel cinema di Antonioni e Pietrangeli, Le Lettere, 2024.
Externe link
Categorie:Italiaans filmregisseur Categorie:Italiaans scenarioschrijver