Willy Bal (Jamioulx, 11 augustus 1916 – aldaar, 18 augustus 2013) was een Waalstalige, Belgische schrijver en Waalse militant. Hij was ook lid van de Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique en de Société de langue et littérature wallonnes.
Biografie
Kinderjaren Bal werd geboren in het gehucht ÔdrimontBal, F., Fauconnier, J.-L. & Germain, J. (2018). Hommage à Willy Bal (1916-2013) en son village de Jamioulx. In Mémoire wallonne (coll.), vol. 21.. Hij kwam uit een familie van houthakkers, die oorspronkelijk van Cerfontaine waren. De familie verhuisde in Jamioulx tijdens de 18e eeuw. Hij is het enig kind van Jules Bal (1883-1973) en Ghislaine Rosa Frederik (1882-1930)Germain, J. (2025) Bal, Willy. In Nouvelle Biographie nationale, vol. 17. pp. 19-21.. Tussen 1927 en 1932 was Jules de burgemeester van Jamioulx. Buiten zijn politieke mandaat werkte hij als beursmakelaar. Zijn vrouw, Ghislaine, beheerde een boerderijtje. Gedurende de kinderjaren van spraken Ghislaine en Jules tegen hun zoon in het Frans. Zijn grootouders kenden integendeel alleen het Waals. De Waalstalige schrijver was geboren en getogen in het patois van Jamioulx. Zijn moeder stierf toen hij veertien jaar oud was.
Oorlogsgevangene In 1938 vervulde Bal zijn dienstplicht na zijn studie. De militaire dienst werd echter verlengd door de mobilisatie van het leger en het begin van de Tweede Wereldoorlog. In 1940 viel hij licht gekwetst aan de voet. Bovendien werd deze schrijver krijgsgevangen genomen tijdens de Leieslag. Hij leidde precies een peloton bij het 12de Linieregiment van de 3de infanteriedivisie.
Bal zat vijf jaar van gevangenschap in Stalag XIII-B te Weiden in der Oberpfalz. Deze periode vormde een inspiratiebron voor zijn boeken, zoals Au soya dés leus (1947) en Warum Krieg ? (1996). Hij werd vrijgelaten aan het eind van de oorlog en hij was tijdens enkele maanden in het leger gebleven.
Liefdesleven Bal woonde jarenlang in Marchin, maar hij keerde in België terug: eerst in Archennes en vervolgens in Jamioulx.
Bal trouwde met Anita Lefèvre (1922-2003) in 1946. Ze hadden samen vier zonen en drie dochters. Een van zijn dochters, Françoise Bal, is ook een romaniste. Ze is getrouwd met de dialectoloog Jean Germain. Willy Bal stierf op 18 augustus 2013 in zijn geboortehuis.
Literatuur
Publicaties Willy Bal schreef zowel vers als proza. In 1948 toen hij alleen 32 jaar oud was, werd hij al beschouwd als een van de vijf grootste auteurs van Poèmes wallons: een collectieve dichtbundel. Dit boek is belangrijk in de Waalse literatuur, omdat dit werk aantoont dat die literatuur buiten het kader van het Waalse regionalisme valt. In de jaren 1950 verdiende de Waalstalige schrijver verschillende literatuurprijzen.Willy Bal (z.d.) Association des écrivains belges. Geraadpleegd op 23 juni 2026. https://www.ecrivainsbelges.be/news/890/78/Willy-Bal/d,details_news
1952: prix de littérature wallonne de la Province du Hainaut 1954: prix de prose de la Province du Hainaut 1955: prix biennal de la Ville de Liège 1956: prix biennal de littérature wallonne du Gouvernement Evgueni Vinokourov koos ervoor sommige werken van hem en negen andere Waalstalige schrijvers uit te geven. Het betreffende boek wordt Из современной бельгийской поэзии (Hedendaagse Belgische Gedichten) benoemd.Jacques, H. (1969) Dix années d'activité wallonne du Cercle Royal littéraire "Lès Rèlis Namurwès" : du Le au LXe anniversaire. In Les Cahiers wallons, vol. 2, p. 36. Voorts werden de teksten van Willy Bal in het Engels vertaald door Yann Lovelock. Een deel van zijn werken wordt aangepast in twee anthologieën, plus een Londons tijdschrift: The Colour of the Weather in 1980, Luminous Candle in 1987 en in het 49e volume van New Poetry.Maquet, A. (1997) Bibliographie des textes en langues régionales de Wallonie traduits par Yann Lovelock, In Wallonnes. Vol. 16, pp. 5-6.
Wat zijn proza betreft, schreef Willy Bal over het leven in Jamioulx en de Waalse cultuur, zoals in Fauves del Tâye aus fréjes (1956). Zijn proza gaat ook af en toe over het wereld, voornamelijk het historische geweld, zoals in Warum Krieg ? (1996) en Djon.nèsse a malvô (2001).Frankinet, B. (2022) Panorama de la littérature en langues régionales romanes de Wallonie. Objectif plumes. Geraadpleegd op 24 juni 2026. https://objectifplumes.be/articles/panorama-de-la-litterature-en-langues-regionales-romanes-de-wallonie
Verenigingen Willy Bal was een lid van verschillende Waalstalige verenigingen, onder andere de Association littéraire wallonne de Charleroi en de Société de langue et de littérature wallonnes (van 1953 tot zijn dood).Delforge, P. (z.d.) Bal Willy. Connaître la Wallonie. Geraadpleegd op 24 juni 2026. https://connaitrelawallonie.wallonie.be/wallons-marquants/dictionnaire-des-wallons/bal-willy In 1965 was hij trouwens tot erelid benoemd van de literaire kring, Lès Rèlîs Namurwès. Deze auteur kreeg in 1996 van deze associatie de kokarde, omdat zijn implicatie dit jaar het meest verdienstelijk was.Selvais, J. (2010) Le centenaire du cercle dialectal Lès Rèlîs Namurwès. In Li quauteron dès cint-z-ans : choix de textes contemporains publiés à l'occasion du centenaire des Rèlîs Namurwès. p. 7
Eerbetoon Sedert 2016 heeft de gemeentelijke bibliotheek van Jamioulx zijn naam.Télésambre. (2016) Un dictionnaire wallon pour le centenaire de l'académicien Willy Bal. Geraadpleegd op 22 juni 2026, https://www.telesambre.be/info/un-dictionnaire-wallon-pour-le-centenaire-de-lacademicien-willy-bal/26839
Categorie:Schrijver in het Waals