Zeeuwsche Zoute is een zoutziederij, gevestigd aan de noordelijke oever van de Oosterschelde in Bruinisse, een vissersdorp dat deel uitmaakt van Schouwen-Duiveland, een gemeente in de Nederlandse provincie Zeeland. De zoutziederij is de enige zeezout-fabrikant in de Benelux. Het heeft naast de zoutproductie een bezoekerscentrum waar het productieproces, de historische Zeeuwse zoutwinning en de Oosterschelde getoond worden.
Locatie Zeeuwsche Zoute bevindt zich in Bruinisse, een plaats dat van oudsher bekend staat als een vissersdorp, met name door de mosselvisserij. Het bedrijf ligt aan de noordelijke oever van de Oosterschelde, een nationaal park en Natura 2000-gebied, en een belangrijk gebied voor zilte voedselproductie. De Oosterschelde heeft een hoge waterkwaliteit wat ten goede komt aan zoutwinning; haar status als beschermd natuurgebied en de mossel- en oesterflora, natuurlijke filters, dragen hieraan bij.
Historische context Zeeland heeft een geschiedenis van zeezoutwinning die teruggaat tot de Romeinse tijd. In de middeleeuwen groeide zoutwinning uit tot een belangrijke economische activiteit; Zeeland had toen de grootste zoutwinning van Nederland. Het zout werd toen middels moernering uit turf gehaald. Omdat deze praktijk een gevaar vormde voor de kustverdediging, werd het verboden.
Hiervoor in de plaats kwam baaizoutverwerking op, ofwel de raffinage van geïmporteerd ruw zeezout uit Frankrijk, Spanje en Portugal. Met name de steden Arnemuiden, Goes, Reimerswaal en Zierikzee werden belangrijke zoutcentra. Deze manier van zoutwinning werd in de negentiende eeuw gestopt, hetgeen het voorlopige einde van de Zeeuwse zouthandel betekende.Verhalen van streekproducenten: Zeeuwsche Zoute , Schouwen-Duiveland
Zeeuwsche Zoute verwijst in zijn presentatie naar deze Zeeuwse zoutgeschiedenis, maar wint sinds 2019 zeezout uit Oosterscheldewater met een modern productieproces, namelijk door vacuümverdamping van het zeewater.
Bedrijfsgeschiedenis Het bedrijf is opgericht door de in Zierikzee geboren Christian Clerx. Tijdens en na zijn studie communicatiewetenschappen bezocht hij voor zijn werk Noorwegen, Wales en de Verenigde Staten en stuitte daar op bedrijven die zeezout maakten in een gematigd zeeklimaat, vergelijkbaar met dat van Nederland. Vanuit zijn ouderlijk huis op Schouwen-Duiveland begon hij te experimenteren met een jerrycan, een steelpan en een kleine gasbrander om zeezout uit zeewater van de Oosterschelde te winnen.
In 2019 groeide het initiatief met behulp van crowdfunding uit tot een professionele zoutziederij. Met eigen middelen en een lening vanuit het Fonds Vrijetijdseconomie Zeeland opende Clerx in 2024 een bezoekerscentrum.Feestelijke opening van nieuwe bezoekerscentrum Zeeuwse Zoute Omroep Tholen, 2024. Geraadpleegd op 4 juli 2026.Zeeland helpt bij financiering voor kwaliteitsverbetering bij Zoutziederij Zeeuwsche Zoute Impuls Zeeland, 2024. Geraadpleegd op 4 juli 2026
Anno 2025 produceerde het bedrijf maandelijks ongeveer duizend kilo zeezout dat verkocht wordt in Nederland, België, Duitsland en Zwitserland. In Nederland kan de zoutziederij kleine delicatessenzaken, kook- en kaaswinkels, wijnhuizen en ook een aantal sterrenrestaurants tot zijn klantenkring rekenen, waaronder RIJKS® van chefkok Joris Bijdendijk, Tout Patisserie in Amsterdam, Danyel in Maastricht, en de Bokkendoorns in Overveen.
Productieproces miniatuur|De vorming van zoutkristallen De productie begint met het oppompen van zeewater uit de Oosterschelde. Fijne filters verwijderen microplastics en andere verontreinigingen. Het gefilterde water wordt vervolgens middels vacuümverdamping ingedampt; hierdoor neemt de zoutconcentratie toe totdat pekel ontstaat die geschikt is voor kristallisatie.
De geconcentreerde pekel wordt overgebracht naar open zoutpannen. Daar wordt de temperatuur zodanig geregeld dat zich zoutkristallen vormen aan het wateroppervlak. Naarmate de kristallen groter worden, zakken zij naar de bodem. Het in het proces gevormde calcium wordt afgeschept voordat zoutkristallen gevormd worden. Hierdoor krijgt het zout een minder bittere, zachtere en rondere smaak.
De zoutkristallen worden vervolgens uit de pannen geschept en langzaam gedroogd, waarna het zout verpakt wordt. Een deel wordt verder verwerkt: zo kan het zout gerookt worden of vermengd met ingrediënten zoals zeekraal, wakame, zwarte knoflook, chili of kruiden.
Het productieproces is duurzaam, waarbij reststoffen waar mogelijk hergebruikt worden voor andere doeleinden; het draagt in die zin bij aan een circulaire economie. Het zeewater wordt bij hoog tij uit de Oosterschelde gepompt, waardoor er voor zover bekend geen impact is op de bestaande zeeflora en -fauna; en er minder sedimenten in het water bevinden. Als energie voor het productieproces wordt groene elektriciteit gebruikt, verkregen via wind en zonnepanelen. Het zeewater wordt na demineralisatie gebruikt voor ruitenwassen. Het afgeschepte calcium wordt gebruikt als bestanddeel voor zeep en shampoo. Het bedrijf zelf gebruikt reststromen van andere bedrijven, zoals zeekraal, ter verwerking in zijn zoutproducten.
Bezoekerscentrum Het bezoekerscentrum van Zeeuwsche Zoute is verbonden met de productieloods. Het is opgezet als een publieksruimte rond het ambacht van zoutzieden. Tijdens rondleidingen worden het productieproces, de geschiedenis van de Zeeuwse zouttraditie en de Oosterschelde toegelicht. Voor scholieren is er een educatief programma. Er is een keuken voor kookdemonstraties en proeven van de verschillende zouten; koks en inkopers kunnen er experimenteren met het geproduceerde zeezout.
Streekgebondenheid en duurzaamheid Zeeuwsche Zoute profileert zijn product als streekproduct dat is verbonden met de Oosterschelde, de Zeeuwse zoutgeschiedenis en de plaatselijke cultuur. Het verwijst daarbij naar Bruinisse, Nationaal Park Oosterschelde, Oosterscheldewater, het getijdenlandschap en het zilte erfgoed van de regio.
Duurzaamheid wordt nagestreefd via de winning van zeezout uit lokaal Oosterscheldewater, een energie-efficiënt en chemievrij productieproces en het hergebruik van reststromen (zie Productieproces hierboven).
In 2021 werd Zeeuwsche Zoute hierom publiekswinnaar van de Zeeuwse Pioniersprijs: het initiatief zou de herintroductie van een oud ambacht, duurzaam en volledig Zeeuws product zijn. Het jaar daarop won het de Zeker Zeeuws publieksverkiezing ‘Streekproducent van het Jaar 2022’. In 2024 werd het zout opgenomen in de Ark van de Smaak van Slow Food, een internationale lijst van streekproducten van culinair erfgoed.Zeeuwsche zoute bemachtigt plekje op internationale culinaire lijst, Omroep Zeeland (22 januari 2024), Nederlands enige zeezoutproducent zit in Bruinisse en daar kan voortaan iedereen een kijkje nemen Algemeen Dagblad (28 juni 2024)
Keurmerken In 2024 ontving Zeeuwsche Zoute een Skal-certificaat, niet voor het zout zelf (er bestaan geen Europese richtlijnen voor biologische certificatie voor zeezoutproductie), maar voor smaakvarianten met biologisch certificeerbare ingrediënten, zoals zwarte knoflook en zwarte peper. In 2025 kreeg Zeeuwsche Zoute als eerste Nederlandse onderneming het GEOfood-keurmerk, dat wordt toegekend aan bedrijven met lokale voedselproducten die duurzaam worden geproduceerd en streekverbonden zijn, in dit geval met het landschap van Geopark Schelde Delta.
Externe links Officiële website Zout uit Zeeland, Binnenste Buiten, NPO.
Categorie:Nederlands voedingsmiddelenfabrikant Categorie:Cultuur in Schouwen-Duiveland