Servaas Zwarts (Bozum, 21 februari 1871 – Ermelo, 30 januari 1948), in aanbestedingsadvertenties veelal vermeld als S.H. Zwarts, was een Nederlandse opzichter en architect. Hij ontwierp diverse gebouwen in en buiten Heerenveen en speelde een actieve rol in het lokale gemeenschapsleven.
Biografie Zwarts werd in 1871 geboren in Bozum, destijds gelegen in de gemeente Baarderadeel, als zoon van de timmerknecht Herre Zwarts en Aafke Edjers Bootsma. Bij zijn geboorte werd hij officieel geregistreerd onder de naam Servaas Zwartz, met een z aan het einde. De letter H die hij later in zijn naam voerde, stond voor Herres. Dit was geen officiële voornaam maar een traditioneel patroniem dat verwees naar zijn vader Herre.
Het timmerbedrijf van zijn vader werd naar Nijland verplaatst, maar na diens vroegtijdige overlijden zette Zwarts de onderneming voort. Kort daarna begon hij een eigen bedrijf in Tjerkwerd, dat hij drie jaar aanhield.
Vervolgens maakte Zwarts de overstap naar een loopbaan als overheidsfunctionaris. Na een succesvolle sollicitatie werd hij benoemd tot opzichter van het vierde en vijfde veendistrict en van de veenpolder De Deelen. Deze functie vormde voortaan zijn hoofdbezigheid. Voor De Deelen maakte hij de plannen voor de bouw en aanleg van bruggen en sluizen, en hield hij toezicht op de uitvoering daarvan. Daarnaast was hij jarenlang actief als controleur van de slikgelden.
Naast zijn werk als opzichter hield Zwarts zich intensief bezig met architectuur. In en buiten Heerenveen ontwierp hij tal van gebouwen. Tot zijn ontwerpen behoren de zuivelfabrieken in Luinjeberd en Woudsend, een garage voor de firma Jager en Wierda, de bakkerij van de N.V. De Jongs bakkerijen en verschillende boerderijen in Haskerdijken.
Maatschappelijke activiteiten Gedurende de jaren dat hij in Heerenveen woonde, leverde Zwarts brede bijdragen aan het lokale verenigings- en maatschappelijke leven. Hij bekleedde langdurig bestuursfuncties bij de Koninklijke IJsvereniging Thialf en de Heerenveense bad- en zweminrichting. Tevens stond hij aan de wieg van de N.V. Witte Bioscope, waarvan hij medeoprichter en bestuurslid was. Daarnaast was hij gedurende een lange periode actief als leraar aan de lokale Avondteekenschool en vervulde hij de functie van pastorievoogd van de Nederlands Hervormde gemeente in Tjalleberd.
Later leven Na het bereiken van zijn pensioengerechtigde leeftijd verhuisde Zwarts naar Zeist, om zich later in het Gelderse Epe te vestigen. Zijn laatste levensjaren werden gekenmerkt door fysieke achteruitgang. Hij overleed in 1948 op 76-jarige leeftijd in het sanatorium De Hoge Riet te Ermelo, waarna hij is begraven op het kerkhof van Terband. Hij was gehuwd met Neeltje Petronella Jacoba Johanna Meijer.
Rijksmonumenten Verschillende bouwwerken van de hand van Zwarts of aan hem toegeschreven hebben de status van rijksmonument gekregen:
Woonhuis te Tjalleberd: Een in 1906 gebouwd woonhuis aan de Aengwirderweg 294 in Tjalleberd, uitgevoerd in de stijl van de overgangsarchitectuur. Klokkenstoel te Luinjeberd: Een klokkenstoel in Luinjeberd, opgericht in het jaar 1921. Belvédère te Oranjewoud: Een in 1924 gebouwde uitkijktoren op het landgoed Oranjewoud, welke aan S.H. Zwarts wordt toegeschreven.
Afbeeldingen
Zie ook Lijst van Nederlandse architecten
Categorie:Nederlands architect Categorie:Architectuur in Friesland Categorie:Geschiedenis van Heerenveen