thumb|Lauriergracht 23 (eerste hoge gebouw links in 1890-1900 thumb|Toegangspartij (2011) Lauriergracht 23 te Amsterdam is een gebouw aan de Lauriergracht in Amsterdam-Centrum.
Achtergrond De Lauriergracht werd aangelegd tijdens het volbouwen van de Jordaan in de 17e eeuw. Dat betekende dat perceel voor perceel werd bebouwd in een tijd dat er nog geen adressen bestonden. Bijna alle gebouwen kregen daardoor een ander uiterlijk mee. Anders dan bijvoorbeeld de noordelijker gelegen Rozengracht en zuidelijk gelegen Elandsgracht werd de Lauriergracht niet gedempt. De kades van de gracht bleven dus bestemd voor plaatselijk verkeer, daar waar die andere twee gedempte grachten belangrijke verkeersaders werden naar Amsterdam-West.
Gebouw Sinds jaren negentig van de 19e eeuw is hier weinig veranderd. George Hendrik Breitner nam hier vanuit of van voor zijn huis Lauriergracht 8 in de jaren negentig van de 19e eeuw een foto. In de gevelwand valt huisnummer 23 op, omdat het naast de “laagbouw” staat van Lauriergracht 19 en 21. Het steekt met kop en schouders boven die panden uit, terwijl de hogere nummering vanaf 25 hogere panden laat zien. Het gebouw valt bij Breitner al op vanwege die relatieve hoogte ten opzichte van haar relatieve smalheid. Die hoogte valt nog eens extra op omdat de pui van de entreepartij verhoogd is en ook de ramen daarboven relatief hoog en smal zijn. Tekenaar Jan Pieterse (1900-1958) tekende het gebouw omstreeks 1950 en toen verschilde het nauwelijks ten opzichte van Breitners foto.Stadsarchief Amsterdam: Beeldbank, pentekening Pieterse Het gebouw heeft een souterrain dat een ingang heeft in het bordes dat op zich naar de toegangsdeuren leidt. Die verhoogde bel-etage, in het verleden een op- en benedenkamer, wordt van de rest van het gebouw gescheiden door een lijst. De twee bovengelegen verdiepingen verraden een geschiedenis met opslag. Een centraal geplaatst groot raam met lage dorpel wordt vergezeld door twee smalle vensters voor lichtdoorlating. Pieterse legde al gordijnen achter die vensters vast. Het pand wordt afgesloten met een halsgevel met een klein venster waarboven de hijsbalk. In een lijst onder de hijsbalk staat het jaar van bouwen vermeld (1658).
Op 1 juli 1970 werd het gebouw opgenomen in het rijksmonumentenregister onder vermelding van: Pand met halsgevel met leeuwen als vleugelstukken (1658); pui uit circa 1800.Monumentenregister over Lauriergracht 23 (geraadpleegd 8 juli 2026)
Amsterdam Monumentenstad deelt het in bij de stijl Hollands classicisme uit 1658 (Anno MDCLVIII) en geeft een uitgebreidere omschrijving van de topgevel:
Omgeving Lauriergracht 23 werd soms vastgelegd met Lauriergracht 25 en 27. Huisnummer 25 heeft eenzelfde klassieke uitstraling. De topgevel annex tuitgevel is echter pas geplaatst in 1933, toen er een grootse verbouwing plaats vond onder architect Fredrik Huisman (1890-1975).Stadsarchief Amsterdam: Bouw- en omgevingsdossier huisnummer 25 (verzoek en tekeningen) (semi-openbaar geraadpleegd 8 juli 2026) Hij was voornamelijk betrokken bij nieuwbouw begin 20e eeuw aan de (Amaliastraat, Eerste Kostverlorenkade en Karin du Jardinstraat).Amsterdam op de kaart – Monumenten Inventarisatie Project over Huisman (geraadpleegd 8 juli 2026) Huisnummer 27 is een opvallend gebouw; het stamt uit 1993 ter vervanging van een oud grachtenpand, is ontworpen door architect F.C. Hofman en is met groene tegels betegeld.Gebouwd in Amsterdam, geraadpleegd 7 juli 2026.
Het volgende monument staat op Lauriergracht 41-63, een samenstel aan gebouwen; de gebouwen staan dichter bij elkaar dan de leemte in de huisnummering doet vermoeden; er missen hier een aantal huisnummers. Op Lauriergracht 37 staat bijvoorbeeld een voormalig meisjesinternaat, waarvoor diverse gebouwen gesloopt werden.
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Rijksmonument in Amsterdam-Centrum