Johannes Jacobus Maria (Jan) de Jong (Delft, 20 november 1898–Torremolinos, 13 januari 1971) was een Nederlandse persfotograaf. Hij werkte vanaf 1927 als journalist en fotograaf voor de Haarlemse uitgeverij De Spaarnestad. De Jong was voornamelijk werkzaam in Noord-Brabant en Limburg. Tijdens en kort na de Tweede Wereldoorlog fotografeerde hij onder meer het dagelijks leven, de gevolgen van de bezetting en de aftocht van Duitse militairen.
Levensloop Jan de Jong werd geboren op 20 november 1898 te Delft. Hij was het derde levensvatbare kind in het gezin. De latere schrijver Adrianus Michiel de Jong was zijn ruim tien jaar oudere broer.
De Jong was een goede leerling en had muzikale belangstelling. Hij speelde mandoline in een reizend orkestje. In 1922 liep hij een zware longontsteking op, en het zag er kennelijk zo slecht uit dat zijn ouders al zijn spullen verkochten. Hij genas echter ongeveer anderhalf jaar later, in huis bij zijn broer Adrianus.
De Jong trouwde in 1927 met de verpleegster Wietske Saardina Stek (1896–1961). Uit dit huwelijk kwam met name Mels de Jong voort.
Interbellum De Jong trad in 1927 als journalist en fotograaf in dienst van De Spaarnestad. Nadat hij Zuid-Nederland als werkgebied had gekregen, vestigde hij zich eerst in Roermond en in 1933 in Eindhoven.
Hij fotografeerde in Noord-Brabant en Limburg voor uitgaven van De Spaarnestad. Hij leverde onder meer beeldmateriaal voor Limburg in Beeld, Panorama, Libelle en Beatrijs. Hij legde zowel nieuwsgebeurtenissen als het dagelijks leven in steden en dorpen vast, waaronder mensen tijdens hun werk en vrije tijd.
Tweede Wereldoorlog De Jong bleef tijdens de Duitse bezetting fotograferen. Zo maakte hij in Druten een opname van mannen die uitleg kregen op een tabaksplantage. Kort na de bevrijding van Eindhoven fotografeerde hij een rij wachtenden voor een vishandel aan de Aalsterweg. Begin 1945 trad De Jong in dienst van het Algemeen Nederlandsch Fotobureau (Anefo), dat was voortgekomen uit een subsectie van het Militair Gezag. In mei 1945 fotografeerde hij in een verzamelkamp bij Soest de ontwapening en aftocht van Duitse militairen. In juni 1945 maakte hij voor Anefo onder meer opnamen van geïnterneerde vrouwelijke leden van de NSB aan de Levantkade in Amsterdam en van het vertrek van ontwapende Duitse militairen uit Den Helder. Op 24 juni 1945 fotografeerde hij het aantredende kabinet-Schermerhorn-Drees.
Wederopbouwperiode In 1947 verliet hij zijn werkgebied in de zuidelijke provincies en zette hij zijn werkzaamheden voor De Spaarnestad vanuit Haarlem voort. In zijn naoorlogse reportages besteedde hij onder meer aandacht aan huisvesting en de gebouwde omgeving. In januari 1950 fotografeerde hij bewoners van de kort daarvoor opgeleverde Zuidpleinflat in Rotterdam, waaronder een moeder en dochter in een woning op de twaalfde verdieping. In september van dat jaar maakte hij in Hoek van Holland een reportage over het zogenoemde Bunkerdorp, waar voormalige bunkers door bewoners tot woningen waren ingericht. In het Dagblad voor Noord-Limburg verscheen in 1953 een foto van hem van de toen net opgeleverde Maria Gorettischool in Gennep.
Laatste levensjaren In 1961 overleed De Jongs vrouw. Hij hertrouwde met Yola Janssens. Jan de Jong overleed 13 januari 1971 op 72-jarige leeftijd in Torremolinos, Spanje.
Collecties Het Limburgs Museum beheert een verzameling van ongeveer 3.600 glasnegatieven uit de jaren dertig die vrijwel allemaal door De Jong zijn vervaardigd.
Bronnen, noten en referenties
Categorie:Nederlands persfotograaf