Wetenschapsjournalistiek is de journalistieke discipline die zich bezig houdt met het toegankelijk maken en duiden van wetenschappelijke kennis en onderzoek voor een breed publiek in gedrukte, audiovisuele en online media. Wetenschapsjournalisten berichten over nieuwe onderzoeksresultaten, wetenschappelijke ontwikkeling, het proces van wetenschap en de maatschappelijke impact van wetenschappelijk onderzoek.
Wetenschapsjournalistiek heeft veel overeenkomsten met wetenschapscommunicatie, maar onderscheidt zich doordat de journalist onafhankelijk opereert van wetenschappelijke instellingen. Naast het toegankelijk maken van onderzoeksresultaten vervult wetenschapsjournalistiek een controlerende functie door kritisch verslag te doen van onder meer de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek, wetenschappelijke integriteit, belangenverstrengeling, financiering en controverses binnen de wetenschap.
Landelijke dagbladen met een wetenschapskatern hebben vaak een wetenschapsredactie. Daarnaast zijn veel wetenschapsjournalisten freelance werkzaam voor onder meer dagbladen, populair-wetenschappelijke tijdschriften en websites en tv-programma's.
De Vereniging voor Wetenschapsjournalistiek en -communicatie Nederland (VWN) is in Nederland de voornaamste beroepsorganisatie voor wetenschapsjournalisten.
Geschiedenis De eerste beroepsvereniging voor wetenschapsjournalisten is in 1934 opgericht in New York en begon vooral als populariserende berichtgeving over wetenschappelijke doorbraken. Het vak is in de tweede helft van de twintigste eeuw verder geprofessionaliseerd tot een journalistieke discipline die ook aandacht besteedt aan maatschappelijke, politieke en ethische aspecten van wetenschap. Sinds de opkomst van internet en digitale media is het vak opnieuw ingrijpend veranderd, met name door meer multimediale en interactieve vormen van journalistiek. Digitale platforms bieden meer mogelijkheden voor context, publieksbetrokkenheid en discussie, maar vragen ook om nieuwe journalistieke werkwijzen en vaardigheden.
Sinds het begin van de 21e eeuw staat financiering van wetenschapsjournalistiek onder druk, vanwege bezuinigingen en steeds meer vraag naar online nieuws. Dat resulteert in meer churnalism of copy-paste-journalistiek, waarbij wetenschapsnieuws in toenemende mate letterlijk wordt overgenomen uit universitaire persberichten over wetenschapsnieuws.
Referenties
Categorie:Journalistiek