thumb|Schouten: Van rechts naar links Lauriergracht 110 tot en met 118 met daartussen Tweede Laurierdwarsstraat 64 (circa 1775) thumb|Centrale toegang (2011)
Lauriergracht 116 is een rijksmonumentaal gebouw aan de Lauriergracht in het centrum van Amsterdam.
Achtergrond De Lauriergracht werd aangelegd tijdens het volbouwen van de Jordaan in de 17e eeuw. Dat betekende dat perceel voor perceel werd bebouwd in een tijd dat er nog geen adressen bestonden. Bijna alle gebouwen kregen daardoor een ander uiterlijk. Anders dan bijvoorbeeld de noordelijker gelegen Rozengracht en zuidelijk gelegen Elandsgracht werd de Lauriergracht niet gedempt. De kades van de gracht bleven dus bestemd voor plaatselijk verkeer, daar waar die andere twee gedempte grachten belangrijke verkeersaders werden naar Amsterdam-West.
Gebouw oud Lauriergracht 116 wijkt af van de overige bebouwing aan de gracht in die zin dat het gebouw uitgebreid is vastgelegd, al vanaf de bouw. In het gebouw was tussen 1784 en 1811 (vordering door burgemeester van Amsterdam) het Luthers Weeshuis gevestigd.Het Katholieke Weeshuis was aan de overzijde gevestigd op 105. Toch begon dit gebouw als een gangbaar perceel-tot-perceel-gebouw, ietwat breder dan de buurpanden Lauriergracht 114 en Lauriergracht 112. Het gebouw was drie vensterassen breed, had een begane grond met poort, twee verdiepingen en een zolderetage onder een kap met een dakkapel. Het puntdak liep parallel aan kade en gracht en was aan beide zijden afgesloten middels tuitgevels. Boven de poort die leidde naar een binnenterrein stond Het Lutherse Weeshuys, aldus een prent van Herman Petrus Schouten uit de periode 1770-1780; hij was daarmee net op tijd.
Gebouw nieuw Vanaf 1784 wordt er een ander gebouw afgebeeld. Het bovenstaande gebouw lijkt te zijn verbouwd en er zijn twee ongeveer gelijke delen tegenaan gebouwd. Het gebouw dat op de prent van Schouten links stond, had eerst een trapgevel en nu een classicistische gevel. Het oorspronkelijke gebouw is met negen vensterassen ineens drie keer zo breed geworden en een van de grootste bouwvolumes aan de gracht.
Bijna twee eeuwen later werd het gebouw op 1 juli 1970 opgenomen in het rijksmonumentenregister onder de omschrijving:
Amsterdam Monumentenstad vermeldt dat het gebouw alle tekenen heeft van de Lodewijk XVI-stijl en schrijft het toe (met vraagteken) aan Abraham van der Hart. Ze meldt ook het driehoekig fronton en dat het gebouw lijkt op het Lutherse Diaconiehuis en het Nieuwe Werkhuis. Voorts gaat ze in op een grote brand in 1978 (de kap ging verloren; het fronton bleef gespaard). Herstel duurde jaren; een foto uit 1983 laat nog een gebouw zonder kap zien.Stadsarchief Amsterdam: Beeldbank: Foto van gebouw in de steigers (1984). In 2010 werd er onder het gebouw een zich in goede staat bevindende waterkelder gevonden.Amsterdam Monumentenstad (geraadpleegd 28 juli 2026 Het genoemde snijraam heeft een radiale opzet, die aansluit bij reliëfs in de rondboog erboven. De deur heeft eveneens reliëfs, hier en daar in de vorm van trossen.
Door de eeuwen heen kreeg het verschillende bestemmingen; rond 1900 was het een militair logement (passantenhuis),Stelling van Amsterdam (geraadpleegd 28 juli 2026) even later was er ook een politiebureau gevestigd. Ook bood het gebouw onderdak aan Jeugd Hotel De Laurier en jeugdopvang.
Lauriergracht 116 anno 2026 heeft nog hetzelfde uiterlijk als in 1784. Het jaartal van bouwen is vermeld in guirlandes in het fronton. Daar is ook een zwaan te zien, symbool van de Lutherse Kerk. Er is dan een kantorencentrum in gevestigd nadat het in de jaren 2010-2012 (deels) een nieuwe fundering heeft gekregen en intern daartoe geschikt gemaakt is onder begeleiding van Archivolt.Archivolt over Lauriergracht 116 (geraadpleegd 28 juli 2026)
Omgeving Er staan hier viif rijksmonumenten op een rij (deels) aan de gracht. Tweede Laurierdwarsstraat 64, Lauriergracht 112, Lauriergracht 114, Lauriergracht 116 en Lauriergracht 118 werden in vroeger tijden regelmatig samen vastgelegd vanwege dat laatste gebouw, een voormalig weeshuis in een buurt met veel armen.
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Rijksmonument in Amsterdam-Centrum