De Koninklijke Sint-Pietersgilde is een schuttersgilde uit Mazenzele, een deelgemeente van Opwijk in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. Met als stichtingsjaar 1541 is het de oudste actieve vereniging van Opwijk en een van de oudste schuttersgilden van Vlaanderen.
Geschiedenis Stichtingsdatum Net als bij vele gilden is het onmogelijk om de exacte stichtingsdatum te bepalen door een gebrek aan bronnen. De oudste vermelding van de gilde is te vinden in het Manuaal van pastoor Peeter Verhasselt. In zijn manuaal schreef hij een verslag van een bijeenkomst van de gilde en dat hij in 1541 hoofdman van de gilde was. Hierdoor heeft de Sint-Pietersgilde 22 juni 1541 erkend als de stichtingsdatum, de eerste woensdag na Pinksteren in het jaar 1541.
Er zijn aanwijzingen dat de gilde ouder is dan de erkende stichtingsdatum. Zo beschreef pastoor Peeter Verhasselt in zijn Manuaal de bestelling en aankoop van een gildevlag en werd de naam van zijn voorganger als Hoofdman vermeld: Machiel de Clerck. Hieruit kan afgeleid worden dat de gilde dus voor 1541 bestond. In de volksmond wordt gezegd dat het ontstaan van de gilde gelinkt is aan het losbreken van de parochiale verbinding met de moederkerk van Asse in het jaar 1270.
Het archief van de gilde start vanaf 1671 met hun financieel overzicht 'Rekeninge en bewijs van uytgeef en ontfanck'.
Kunstschatten Met zijn leeftijd van jaar heeft de gilde intussen, naast een groot archief, ook kunstschatten in haar bezit.
De Braak De Braak (of breuk) is een ketting in de vorm van het Gulden Vlies met onderaan een papegaai met tussen de vleugels in het jaartal ‘1590’. De papegaai is het historische symbool van de schuttersgilden. De Braak wordt jaarlijks door de koning van het Gildefeest als waardigheidsteken gedragen.
Beeld Sint-Pieter De gilde is eigenaar van het Sint-Pietersaltaar en het Sint-Pietersbeeld dat terug te vinden is in de St.-Pieterskerk van Mazenzele. Het is een gepolychromeerd houten beeld en zou gemaakt zijn in het jaar 1480.
Andere kunstschatten Daarnaast bezitten ze een landsknechttrommel (1780) en de lans van de kapitein (1810).
Ook zijn er drie van de zes gekende vlaggen in het bezit van de gilde. De oudste is een standaardvlag van het jaar 1541. Het toont Sint-Pieter, het jaartal, de tekst ‘St.-Peetersgulde’ en drie verschillende wapenschilden. Twee wapens zijn nog herkenbaar. Het eerste is het wapenschild van Jean IV de Coutereau, toenmalig heer van Asse, en het tweede wapen is dat van Marie d’Argenteau, zijn echtgenote.
Sint-Pauluspaardenprocessie Sinds 1976 loopt de Sint-Pietersgilde mee met de Sint-Pauluspaardenprocessie te Opwijk. Hier dragen ze het Sint-Pietersbeeld al biddend mee in een vaste positie van de processie. Sinds 1977 behoort Mazenzele tot Opwijk.
Lidmaatschap Lid worden Het maximumaantal leden is beperkt tot 45 gehuwde mannelijke leden. Verder moeten ze hun christelijke plichten vervullen en lid zijn van de Sint-Pieters Parochie in Mazenzele. Wanneer er leden komen te overlijden worden de nieuwe leden op Hemelvaartsdag gekozen.
Nadat de nieuwe leden gekozen zijn, doorstaan ze een ceremonie. Ze leggen de eed af onder de wip met pijl en boog in de hand. Dit onder het toezien van de Hoofdman.
Sinds 1950 werd er gildekledij aangenomen. Deze bestaat uit een blauwe kiel, een zwarte zijden muts en een rode bolletjeszakdoek om de hals. Je kan op het standbeeld hieronder een voorbeeld zien van de gildekledij.
Het bestuur Het bestuur van de gilde wordt uitgevoerd door functies met andere benamingen dan de gemiddelde vereniging. In deze benaming kan de militaire oorsprong van de gilde herkend worden.Jan MEUSSEN, De Sint-Pietersgilde van Mazenzele, Opwijk, 9 maart 2015
Hoofdman: aanvoerder van de gilde. Kapitein: het uitvoeren van de besluiten van de koning en ordehandhaving bij uitstappen en feestjes. Griffier: bijhouden van archief, uitnodigen van gildeleden voor vergaderingen en uitstappen. Deken: bijhouden van de Koningsbraak en het 'aan- en ontkleden' van de Koning op het Gildefeest. Penningmeester: bijhouden van inkomsten en uitgaven. Schrijver: Administratieve hulp voor de gilde. Knaap: het verdelen van berichten aan alle gildeleden. Ouderlingen: vroeger de oudste leden die zichzelf in een oneven aantal verkozen, nu de 28 gildebroeders die mede-eigenaar zijn van de Dries. Zij staan in voor het behoud van de tradities. Gildebroeders: de overige leden, ook wel de schutters genoemd, zonder bestuurlijke functie.
De Dries miniatuur|De Gildekoning, een standbeeld naar aanleiding van het 450-jarige bestaan van de gilde in 1991. De Mazenzeledries is een dries van 1 hectare 31 centiare groot erkend als beschermd monument en bestaat uit twee pleinen in de vorm van een driehoek. De Dries is eigendom van 28 gildebroeders van de Sint-Pietersgilde, die elk een van de gelijke delen bezit. Dit is een unicum in België.
In 1973 voerde het gemeentebestuur verbeterings- en verbredingswerken uit aan de wegen in de Dries. Hierdoor zou de gilde 31 are 82 centiare moeten afstaan om de werken te kunnen uitvoeren. Als tegenprestatie heeft de gemeente het onderhoud van de Dries op zich genomen.
Op de Dries kan de staande wip en het standbeeld De Gildekoning van Jos Hens teruggevonden worden. Het standbeeld werd er geplaatst naar aanleiding van het 450-jarig bestaan in 1991.
Gildefeest Een aantal dagen voor Pinksteren gaan de trommelaars, vaandeldragers, de Koning, de Deken en de Hoofdman samen door het dorp van Mazenzele. Dit om de aankomende koningsschieting en het gildefeest aan te kondigen. miniatuur|Staande wip op de Mazenzeledries Op Pinksteren komen de gildebroeders bij elkaar en vieren ze de Hoogmis. Om 13 uur start de ceremonie waar alle gildebroeders driemaal rond de wip wandelen en intussen het Gildelied, geschreven door E. Permentier in 1883, zingt.
Wanneer de schietboom de hoogte wordt ingebracht, opent de hoofdman de schieting door drie pijlen te lossen. De koning mag maar één pijl lossen.
Nadien wordt de koning door de deken “ontkleed” door de Braak te verwijderen. De Braak wordt opgeborgen in een schrijn dat de gildebroeders het gareel noemen door de gelijkaardige vorm.
Nadien mogen alle gildebroeders drie pijlen schieten in de volgorde waarop ze lid zijn geworden van de Sint-Pietersgilde. Na de eerste beurt mogen ze elk maar één pijl meer schieten.
Wanneer de koningsvogel valt, is de nieuwe koning gekend, en enkel dan mag het Lof starten.
Onderweg naar de kerk moeten ze, volgens artikel 18 van het reglement van de Gilde, stoppen bij elke herberg onderweg naar de kerk en één pint delen met twee gildebroeders op straat. Dit ‘al omme in goede gesteltenisse ter kercke te commen’ zoals het artikel voorschrijft. Hieruit kan afgeleid worden dat het startuur van het Lof elk jaar anders is.
Na het Lof start het avondmaal en het Gildefeest, gekend om tot in de vroege uren door te gaan.
Groot Brabants Gildefeest De Sint-Pietersgilde is lid van de Hoge Gilderaad van Brabant. Elk jaar is er een koningsschieting waar alle koningen van de aangesloten gildes het tegen elkaar opnemen. Degene die de koningsvogel weet te schieten, mag zich de Koning der Koningen van Brabant noemen. Het jaar nadien wordt het Groot Brabants Gildefeest georganiseerd op de locatie van de gilde van de Koning der Koningen.
In 1973 werd het Groot Brabants Gildefeest georganiseerd door Mazenzele, aangezien Pieter Huybandt zich in Gooik tot Koning der Koningen geschoten had.
In 2026 zal Mazezele het feest opnieuw organiseren, aangezien Dirk Verdoodt zich tot Koning der Koningen van Brabant heeft geschoten in Hakendover.
Externe link Website van de Sint-Pietersgilde
Categorie:Opwijk Categorie:Belgische schutterij