Lāčplēsis (vrij vertaald: De berendoder) is een heldendicht van de Letse dichter Andrejs Pumpurs, voor het eerst gepubliceerd in 1888. Het wordt beschouwd als het nationale epos van Letland.
Ontstaansgeschiedenis Pumpurs werkte tussen 1872 en 1887 aan het heldendicht, waarbij hij zich liet inspireren door het Finse nationale epos Kalevala, het Estse nationale epos Kalevipoeg en epen uit de klassieke oudheid. Lāčplēsis is inhoudelijk gebaseerd op de middeleeuwse Kroniek van Hendrik van Lijfland en het patriottische boek Vanems Imanta van Garlieb Merkel.
Samenvatting Lāčplēsis bestaat uit zes canto's en speelt zich af ten tijde van de Noordelijke Kruistochten, de gewelddadige kerstening van de inwoners van het Baltische gebied. Het begint met een 'proloog in de hemel': een vergadering van de goden, die zich zorgen maken over de kruistochten en de onderwerping van het Letse volk door de christenen. De god Pērkons laat weten dat hij de 18-jarige Lāčplēsis heeft uitverkoren om het Letse volk te beschermen. Lāčplēsis had die bijnaam een paar dagen eerder gekregen toen hij een beer (Lets: lācis) doodde door hem bij zijn muil uiteen te rijten (Lets: plēst).
In het uitvoeren van zijn goddelijke taak reist Lāčplēsis door het Baltische gebied, onder andere langs de kastelen van Lielvārde en Aizkraukle. Telkens weer krijgt hij tegenslagen te verduren, niet alleen van de Duitse kruisvaarders onder leiding van de bisschop Albert en de Duistere Ridder, maar ook van zijn eigen volk en van veelkoppige zeemonsters. Het laatste canto beschrijft het gevecht tussen Lāčplēsis en de Duistere Ridder, waarbij beiden uiteindelijk in de Daugava vallen en sterven. Het epos eindigt echter met de boodschap dat de strijd tussen Lāčplēsis en de Duistere Ridder nog niet voorbij is: ooit zal Lāčplēsis winnen en zal hij de Letten bevrijden.
Trivia Het Letse biermerk Lāčplēsis ontleent zijn naam aan Pumpurs' heldendicht. Ook de rockopera Lāčplēsis (1988) is erop gebaseerd.
Externe links De volledige tekst van Lāčplēsis (Lets)
Categorie:Epos Categorie:Letland