Het Tonia Stieltjesplein is een relatief jong plein in een relatief oude omgeving in Amsterdam-Centrum.
Achtergrond De Oostelijke Eilanden werden aangeplempt in het midden van de 17e eeuw. Het begon als vestiging van allerlei bedrijfjes die zich bezig hielden met scheepvaart en overslag van goederen die schepen vanuit de koloniën aanbrachten. Voorts werden er woninkjes gebouwd voor de arbeiders die in die tak van industrie en handel hun emplooi hadden gevonden. Het oostelijk havengebied werd met name in de 20e eeuw rustiger, de havenactiviteiten verschoven naar het Westelijk Havengebied. Bedrijven en hun werknemers vertrokken dan ook daar naar toe en de wijk, in dit geval Oostenburg verloederde, in de verpauperde woningen en omgeving wilde niemand meer wonen. Het betekende dat de hele wijk gesaneerd werd. Die sanering liep door tot in de 21e eeuw, waarbij niet meer te gebruiken gebouwen verdwenen om plaats te maken voor nieuwbouw.
Nieuw stedenplan Oostenburg kreeg in de 21 eeuw een totaal ander aanzien. Er werd druk gesloopt en gebouwd, noodgedwongen ontstond er ook een nieuw stedenbouwkundige plattegrond. Er kwam daarbij iets wat het eiland nooit had, een plein. Dat plein ontstond in de jaren twintig van de 21e eeuw. Deze ontwikkeling ging gelijk op met een gewijzigd beleid op het gebied van straatnamen. De eenvoudige namen als Oostenburgerstraat etc. verdwenen en maakten nu eens niet plaats voor namen van “witte mannen”, maar er kwam meer inclusiviteit. Beide resulteerden in de naamgeving Tonia Stoeltjesplein, vernoemd naar Tonia Stieltjes, wier (voor)ouders nog in slavernij werden geboren. Haar ouders vestigden zich in de Czaar Peterstraat, die hier in de buurt ligt, van waaruit Stieltjes zich inzette voor werk- en leefomstandigheden van dienstpersoneel. Zelf was ze ook dienstbode. De gemeente Amsterdam zag haar als de “eerste zwarte vakbondsvrouw”. Ze was naast rolmodel ook fotomodel.
Op 6 mei 2025 besloot de gemeenteraad van Amsterdam de nieuwe open ruimte te benoemen tot Tonia Stieltjesplein. In augustus 2026 was het plein nog volop in ontwikkeling; het Liesbeth List Huis was een van de eerste gebouwen die er een adres kreeg.
Stieltjesplein