Het London Bridge-monument in Amersfoort is een dakvormige balustradesteen afkomstig van de tweede stenen versie van de oude London Bridge van 1831-1968. De steen ligt sinds 1971 in Plantsoen Zuid te Amersfoort en werd geschonken tijdens de eerste editie van de Keistadfeesten in 1971. Het object is ook wel bekend als de "Engelse Kei in Amersfoort" en vormt een tastbaar symbool van de historische band tussen Amersham (Verenigd Koninkrijk) en Amersfoort. De kei vormt een klein internationaal monument.
Geschiedenis Herkomst uit Londen De steen maakte oorspronkelijk deel uit van de tweede stenen versie van de London Bridge, ontworpen door de Schotse ingenieur John Rennie en voltooid in 1831. Toen de brug in 1968 werd afgebroken, werd het grootste deel van de constructie verkocht en verscheept naar Lake Havasu City in Arizona, waar de brug opnieuw werd opgebouwd. Een aantal balustradeblokken bleef achter in Londen als reserveonderdelen. Een van deze reserveblokken werd in 1971 geschonken aan Amersfoort. miniatuur|London Bridge ca. 1870 tot 1890 met de balustradesteen die sinds 1971 in Amersfoort ligt.
Schenking en plaatsing in Amersfoort (1971) Op 21 augustus 1971 werd de steen officieel aangeboden door vertegenwoordigers van Amersham, de Engelse zusterstad van Amersfoort. De schenking was bedoeld als gebaar van vriendschap en culturele verbondenheid tussen beide steden en verwees naar de overeenkomstige beginletters van beide steden, die in 1958 leidden tot de oprichting van de Association.
thumb|Optocht met de Engelse Kei door Amersfoort op de Varkensmarkt tijdens de Keistadfeesten 1971De schenking vond plaats tijdens de eerste officiële Keistadfeesten, waarbij er aandacht was voor het culturele uitwisselingsproject tussen Amersham en Amersfoort. De Engelse steen werd aangeboden door de Association of Amersham and Amersfoort, waarbij Reg Woolacott een centrale rol speelde als oprichter van de Association en organisator van de steenschenking. De Engelse kei kreeg een vaste plek in Plantsoen Zuid, waar hij sindsdien deel uitmaakt van het Keienpark.
De plaatsing van het blok graniet ging in 1971 gepaard met een optocht door Amersfoort. Naast Woolacott waren ook plaatsvervangend en oud-burgemeester van Londen James Miller, de Amersfoortse burgemeester Maurits Troostwijk en wethouder Wim Huslage aanwezig.thumb|Sir James Miller en burgemeester Troostwijk tijdens de schenking met Reg Woolacott (in het midden, tussen de beide heren) op de achtergrond thumb|Sir James Miller (waarnemend burgemeester Londen) en burgemeester Troostwijk van Amersfoort op het Lieve Vrouwekerkhof Door de vriendschappen en contacten van de Association onder aanvoering van Woolacott en de enorme inzet van Amersfoortse Contact Commissie, onder leiding van wethouder Huslage, was dit eerste feest met een wereldberoemde kei een enorm succes. Zo stond de Engelse kei aan het begin van de Keistadfeesten en maakt sindsdien onderdeel uit van het Keienpark. De Keistadfeesten bleven tot 2009 een jaarlijks terugkerend Amersfoorts fenomeen, waarbij in totaal 24 keien aan de Keistad werden geschonken.Ontstaan Keistadfeesten – website the lost bridge / de verloren brug / Amersfoort van Kei tot feest!
De kei kreeg als eerste buitenlandse steen een plek in Plantsoen Zuid, een groene strook langs de stad. De locatie werd gekozen vanwege de zichtbaarheid en de symbolische verbinding met de historische binnenstad en ligt daardoor niet ver van de echte Amersfoortse Kei. thumb|De Amersfoortse Kei
Onderzoek naar herkomst en schenking Als de brugstenen van de oude London Bridge aan Amerika (Arizona) zouden zijn verkocht, hoe kon er dan een steen in Amersfoort zijn terechtgekomen? Het was een vraag die Amersfoorter Bart Beeftink bezig hield. Tussen 2014 en 2020 onderzocht de Amersfoorter de herkomst en betekenis van de steen. Zijn onderzoek reconstrueerde de volledige geschiedenis van het object en bracht de internationale context opnieuw onder de aandacht.Artikel AD over vergeten Amersfoortse kei miniatuur|Vertrek vanaf de steen in Amersfoort naar London Bridge & Amersham (17-10-2014) thumb|Bart Beeftink ontvangt Sally Woolacott in 2023 bij de steen van de London Bridge, die haar vader in 1971 namens de Associaton aan Amersfoort schonk Daarbij werkte hij samen met Engelse onderzoekers, zoals Victor Keegan en het Amersham Museum, die net als Bart Beeftink benieuwd waren hoe deze steen, met een voor de Engelse enorme monumentale waarde, in Amersfoort was terecht gekomen.Engelse Kei een raadsel- Artikel AD – 06-09-2014 Via het Amersham Museum werd een gerichte zoektocht gestart naar de oorspronkelijke steenschenker. Deze zoektocht leidde via Engelse kranten The mystery of the stone - Artikel Trinity mirror – 06-03-2014 Romancing the Amersham stone - Artikel Get Bucks – 06-03-2014 tot het terugvinden van diens dochter, Sally Woolacott, die aanvullende informatie en persoonlijke herinneringen, archiefstukken en verenigingswerk van haar vader Reg Woolacott, aan het museum en Bart Beeftink overhandigde. De cruciale betrokkenheid van Woolacott bij de schenking van de balustradesteen werd zichtbaar. Een deel van het archief is geschonken aan het Amersham Museum Pagina Amersham Museum en opgenomen in het boek van Beeftink. Sally Woolacott bezocht in 2023 zelf de steen in Amersfoort, waarmee de 'vergeten' historische band tussen beide steden werd hersteld. Bart Beeftink overhandigde aan Sally Woolacott het gesigneerde boek. Nederlandse media, waaronder RTV Utrecht en AD Amersfoort, besteedden aandacht aan dit bezoek.Artikel Nieuwsplein33 over Engels bezoekArtikel De Stad Amersfoort over Engels bezoek Ook de stichting archeologie Amersfoort besteedde in Kroniek aandacht aan het bijzondere schenking en het ontstaan van de Keistadfeesten Ontstaan Keistadfeesten – pagina 16 en 17 Kroniek september 2022
Vastlegging Ondanks dat de plaquette op de steen in Amersfoort spreekt van een “permanente herinnering aan de vriendschapsband tussen beide steden”, kon in 2014 niemand in Amersham, Londen of Amersfoort nog informatie geven over de achtergrond van deze schenking. Bart Beeftink beschrijft in zijn onderzoek hoe Amersfoort in het bezit kwam van een balustradesteen van de oude London Bridge. Voor zijn reconstructie liet hij zich mede inspireren door het boek London Bridge in America van Travis Elborough.
thumb|Plaquette op het London Bridge-monument Amersfoort In zijn boek De verloren brug (2022) reconstrueert Beeftink de herkomst van deze steen. Tijdens een fietstocht in 2014 naar Londen en Amersham achterhaalde hij met historisch fotomateriaal de oorspronkelijke positie van de balustradesteen in de oude brug en de route die het object naar Amersfoort heeft afgelegd. Via de dochter van de schenker kreeg hij de beschikking over originele dossierstukken van de vereniging en steenschenking, waarmee hij de vergeten vriendschapsbanden, uitwisselingen en activiteiten van de Amersham–Amersfoort Association kon documenteren, evenals de rol van de steen tijdens de eerste Keistadfeesten in 1971.
Het e‑book Amersfoort: van Kei tot Feest! (2025) bevat een gelijke inhoud als het gedrukte boek uit 2022, aangevuld met een digitaal Keienroute‑boekje (2026) met alle edities van de Keistadfeesten en een plattegrond van de Amersfoortse keien. Dit aanvullende gratis boekje werd uitgebracht in het kader van de hernieuwde Keistadfeesten.https://www.keistadfeesten.com Hiermee legt Beeftink de geschiedenis rond de “verloren brug” tussen beide steden en het ontstaan van de Keistadfeesten blijvend vast. "London bridge in America"London Bridge in America - Elborough, Travis (2013) (paper book 2013 - ) Travis Elborough; "De verloren brug" (paper book 2022 - ) Bart Beeftink "Amersfoort van Kei tot Feest!"Amersfoort van Kei tot feest! - Beeftink, Bart (2025) (e-book 2025) Bart Beeftink "Keienrouteboekje"Keienrouteboekje Beeftink, Bart 2026 (e-book, onderdeel van Amersfoort van Kei tot feest!, 2026) Bart Beeftink
Betekenis De Engelse kei vormt een symbolisch monument dat de historische band tussen Amersfoort en de Engelse stad Amersham benadrukt. De schenking van de balustradesteen in 1971 was bedoeld als een gebaar van vriendschap en culturele verbondenheid tussen beide steden. Door de herkomst uit de voormalige London Bridge draagt de steen bovendien een internationaal historisch karakter met zich mee.
De tweede versie van de brug had veel waarde en werd in onderdelen verscheept naar de Amerikaanse staat Arizona. Het is daarmee het grootste antiekstuk ter wereld dat ooit werd verkocht en getransporteerd. Bart Beeftink ontdekte dat een aantal voormalige balustradeblokken in Londen als reserve stenen achter bleven. En daarmee is het verhaal rond, want het stuk steen in Amersfoort was zo'n reserveblok. Voor zover bekend kwamen slechts twee grotere onderdelen van de London Bridge buiten het Verenigd Koninkrijk terecht: de herbouwde brug in Lake Havasu City (Arizona) en een originele balustradesteen in Amersfoort.Locaties steenresten London Bridge – Keegan, Victor
Hoewel het object bescheiden van formaat is, heeft het een zichtbare plek gekregen in Plantsoen Zuid. Voor voorbijgangers en lokale bewoners fungeert de kei als een tastbare herinnering aan de internationale samenwerking en uitwisseling die in de jaren zeventig werd gestimuleerd door het werk van de Association en stedenband.
Categorie:Cultuur in Amersfoort Categorie:Monument in Utrecht (provincie)