Hansa AG was een Duits warenhuisconcern, gevestigd in Frankfurt am Main, dat van 1934 tot 1952 onder deze naam bestond. De onderneming was de voortzetting van de in 1921 tot Aktiengesellschaft omgevormde Hermann Wronker AG en ontstond in 1934 in het kader van de nationaalsocialistische gedwongen arisering van het door de joodse familie Wronker opgebouwde warenhuisbedrijf. In 1952 werd de Hansa AG door Hertie Waren- und Kaufhaus overgenomen, waarna de onderneming in het Hertie-concern werd opgenomen.
Geschiedenis
De geschiedenis van Hansa AG gaat terug op het warenhuisbedrijf van Hermann Wronker, die in 1891 vanuit Mannheim naar Frankfurt am Main kwam en daar een filiaal van het familiebedrijf S. Wronker & Co. vestigde. Het bedrijf groeide in de daaropvolgende decennia uit tot een van de belangrijkste warenhuizen van Frankfurt. Het warenhuis aan de Zeil werd verschillende malen uitgebreid en gold rond 1910 als het grootste warenhuis van de stad.
In 1921 werd het bedrijf omgezet in de Hermann Wronker AG. De onderneming beschikte toen over verschillende warenhuizen in Zuid- en West-Duitsland, waaronder vestigingen in Frankfurt am Main, Mannheim, Hanau en Pforzheim. In de jaren 1920 werd het concern verder uitgebreid. In 1927 nam Wronker onder meer het Kaufhaus Hansa aan de Frankfurter Zeil over, evenals het Warenhaus zum Strauß in Nürnberg. Het Hansa-warenhuis aan de Zeil 90 werd daarmee onderdeel van het Wronker-concern. De naam Hansa zou enkele jaren later worden gebruikt als nieuwe naam voor de gehele onderneming.
De snelle expansie werd gevolgd door financiële problemen. Als gevolg van de wereldwijde economische crisis liepen de verkopen terug en leed het concern verliezen. In 1931 werden de vestigingen in Pforzheim en Neurenberg verkocht en werd een van de Frankfurter panden aan Woolworth verhuurd. In 1932 moest de Hermann Wronker AG een vergelijkingsprocedure aangaan. Het grote hoofdwarenhuis aan de Zeil 101–105 bleek niet langer rendabel en werd in 1934 gesloten, waarna de administratie werd ondergebracht in het voormalige Hansa-warenhuis aan de Zeil 90.
Na de machtsovername door de nationaalsocialisten in 1933, werd het bedrijf getroffen door de antisemitische boycot van joodse ondernemingen en werden klanten door nationaalsocialisten verhinderd er boodschappen te doen. Het bedrijf had op dat moment nog ongeveer 500 werknemers in Frankfurt.
Hermann Wronker en zijn zoon Max werden vervolgens uit de leiding van het bedrijf verdreven. Max Wronker emigreerde in 1933 met zijn gezin en Hermann Wronker verloor zijn positie binnen de onderneming. In 1934 werd de Hermann Wronker AG onder nationaalsocialistische druk overgenomen en omgevormd tot de Hansa AG. De naamswijziging vormde onderdeel van de gedwongen arisering waarbij joodse ondernemers uit het Duitse bedrijfsleven werden verdreven en hun ondernemingen in handen kwamen van niet-joodse eigenaren en bestuurders.
De naam Hansa was gekozen, omdat het bedrijf in 1927 het al bestaande Kaufhaus Hansa aan de Zeil had overgenomen. Dit warenhuis was omstreeks 1900 in Frankfurt ontstaan en was gevestigd aan de Zeil 90. Het gebouw vormde in de jaren dertig het administratieve centrum van het Wronker-concern nadat het grote warenhuis aan de Zeil 101–105 was gesloten.
In de Tweede Wereldoorlog liep de onderneming aanzienlijke schade op door door geallieerde bombardementen, waarbij de voormalige Wronker-panden aan de Zeil zwaar werden beschadigd. De gebouwen die niet volledig waren verwoest, werden na de oorlog gedeeltelijk door andere ondernemingen gebruikt.
Na 1945 werd geprobeerd de warenhuizen opnieuw op te bouwen en de bedrijfsactiviteiten voort te zetten. De Hansa AG beschikte in de naoorlogse periode over warenhuizen in Frankfurt am Main, Mannheim en Hanau. Georg Karg en het door hem op gebouwde Hertie-concern verwierf in 1952 zowel een meerderheidsbelang in Hansa AG, waarmee hij de positie van Hertie in Frankfurt en Zuidwest-Duitsland versterkte. De Hansa-warenhuizen werden vervolgens onderdeel van het Hertie-netwerk. Het Frankfurter warenhuis aan de Zeil bleef nog enige tijd onder de naam Hansa herkenbaar, maar werd uiteindelijk als Hertie geëxploiteerd, waarmee de naam Hansa uit het Duitse warenhuislandschap verdween.
Categorie:Duits warenhuis