Axpo Holding AG is een Zwitsers energiebedrijf met hoofdkantoor in Baden, in het kanton Aargau, en is de moedermaatschappij van de Axpo-groep. Het bedrijf ontstond in 2001 uit een reorganisatie van het voormalige Nordostschweizerische Kraftwerke AG (NOK) en is volledig eigendom van de kantons in het noordoosten van Zwitserland en hun kantonnale elektriciteitsbedrijven.
De groep is actief op het gebied van elektriciteitsopwekking, elektriciteitsnetten, energievoorziening en energiehandel, evenals energiediensten en langlopende stroomafnameovereenkomsten (PPA's). In Zwitserland is de productieportefeuille voornamelijk gebaseerd op waterkracht en kernenergie, terwijl de internationale uitbreiding zich vooral heeft gericht op zonne- en windenergie, de handel in elektriciteit en aardgas en de vermarkting van hernieuwbare elektriciteitsproductie. De groep heeft tevens belangen in gasgestookte STEG-centrales en is actief op het gebied van biomassa, biomethaan, batterijopslag en vloeibaar aardgas (lng).
In het boekjaar 2024/25 exploiteerde Axpo samen met partners meer dan 150 elektriciteitscentrales en leverde het via deze installaties, deelnemingen en langlopende overeenkomsten voor de inkoop van elektriciteit ongeveer 40% van de in Zwitserland verbruikte elektriciteit. Buiten Zwitserland is de groep actief in meer dan 30 landen en 40 markten in Europa, Noord-Amerika en Azië. Op 30 september 2025 telde de groep 7.480 voltijdsequivalenten.
Geschiedenis
Oorsprong en oprichting van Axpo De oorsprong van Axpo gaat terug tot de ontwikkeling van de elektrificatie van Zwitserland aan het einde van de 19e eeuw. Motor AG, een voorloper van de ondernemingen die later deel van de groep zouden uitmaken, werd opgericht in 1895. In 1908 verbond het bedrijf de waterkrachtcentrale van Beznau in het kanton Aargau met de opslagcentrale van Löntsch in het kanton Glarus door middel van een ongeveer 100 kilometer lange transmissielijn van 27 kV.
In 1914 richtten de kantons Aargau, Glarus, Zürich, Thurgau, Schaffhausen en Zug Nordostschweizerische Kraftwerke AG (NOK) op, dat de centrales van Beznau en Löntsch overnam. In 1920 voltooide NOK zijn eerste eigen waterkrachtcentrale in Eglisau, aan de Rijn.
De integratie van het Zwitserse elektriciteitsnet in het Europese systeem zette zich in de daaropvolgende decennia voort. In 1958 werden de netten van Duitsland, Frankrijk en Zwitserland op 220 kV met elkaar verbonden en in 1967 werd de verbinding bij Laufenburg uitgebreid tot 380 kV. Het knooppunt werd bekend als de "Ster van Laufenburg" en ontwikkelde zich tot een van de oorsprongspunten van het gekoppelde elektriciteitsnet van continentaal Europa.
NOK ging zich ook bezighouden met kernenergie. Eenheid 1 van de Kerncentrale Beznau werd in 1969 in bedrijf genomen en was daarmee de eerste commerciële kerncentrale van Zwitserland; eenheid 2 volgde in 1971. Na de Kernramp van Fukushima in 2011 besloot de Zwitserse Bondsraad, als onderdeel van een heroriëntatie van het energiebeleid, geen nieuwe kerncentrales te bouwen. In 2016 verwierpen de Zwitserse kiezers in een referendum een initiatief dat de bedrijfsduur van bestaande centrales zou hebben beperkt en de uitfasering van kernenergie zou hebben versneld.
Aan het einde van de jaren 1990 leidde de geleidelijke liberalisering van de Europese elektriciteitsmarkt ertoe dat de aandeelhouders van NOK hun deelnemingen reorganiseerden. In 2001 richtten NOK, de aandeelhoudende kantons en hun kantonnale elektriciteitsbedrijven Axpo Holding AG op, met hoofdzetel in Baden. NOK, Centralschweizerische Kraftwerke AG (CKW) en EGL AG, dat later in Axpo Solutions AG werd geïntegreerd, werden ondergebracht bij de holding. De onderneming werd formeel opgericht op 16 maart 2001.
Internationale uitbreiding en diversificatie In de jaren 2000 combineerde Axpo investeringen in de Zwitserse elektriciteitsinfrastructuur met een groeiende internationale energievoorzienings- en handelsactiviteit. In 2005 werd het project "Linthal 2015" in de Glarner Alpen gestart. Daarbij werd het Linth–Limmern-complex uitgebreid met een pompaccumulatiecentrale van 1.000 MW. De centrale van Limmern werd in 2016 en 2017 geleidelijk in bedrijf genomen, na ongeveer tien jaar planning en bouw. De investering bedroeg circa CHF 2,1 miljard.
Het voormalige NOK werd in 2009 omgedoopt tot Axpo AG en in 2012 tot Axpo Power AG. De reorganisatie ging gepaard met een duidelijkere scheiding tussen elektriciteitsproductie, netten, energievoorziening en internationale activiteiten.
Tussen de boekjaren 2013/14 en 2015/16 leidden dalende groothandelsprijzen voor elektriciteit en de waardestijging van de Zwitserse frank tot aanzienlijke afwaarderingen op elektriciteitscentrales en stroomafnamecontracten. De groep boekte nettoverliezen van circa CHF 730 miljoen in 2013/14, CHF 990 miljoen in 2014/15 en CHF 1,252 miljard in 2015/16. Het herstel van de prijzen en kostenbesparingen droegen ertoe bij dat de groep in 2016/17 weer winstgevend werd.
Tegelijkertijd breidde de groep zijn activiteiten op het gebied van hernieuwbare energie buiten Zwitserland uit. In 2015 nam Axpo het Duitse bedrijf Volkswind over, dat windparken in Duitsland en Frankrijk ontwikkelt en exploiteert. In hetzelfde jaar werd het offshorewindpark Global Tech I in de Noordzee in bedrijf genomen; Axpo bezit een belang van 24,1% in het project. In 2019 voltooide Axpo de overname van het Franse bedrijf Urbasolar, dat fotovoltaïsche installaties ontwikkelt, bouwt en exploiteert.
De internationale uitbreiding ging gepaard met groei in de energiehandel en langlopende contractuele oplossingen, waaronder stroomafnameovereenkomsten (PPA's). Volgens de jaarrekening van de groep behaalde Trading & Sales in 2018/19 zijn tot dan toe beste resultaat, mede dankzij de vraag naar PPA's en de uitbreiding van de internationale activiteiten.
Energiecrisis van 2022 In 2022 leidden de sterke stijging van de Europese energieprijzen, in samenhang met de Russische invasie van Oekraïne en de verminderde beschikbaarheid van de Franse kerncentrales, tot aanzienlijk hogere onderpandeisen voor bedrijven die hun toekomstige elektriciteitsproductie vooraf hadden verkocht. Hoewel deze afdekkingsposities niet noodzakelijk overeenkomstige economische verliezen inhielden, veroorzaakten zij in de sector zeer grote liquiditeitsbehoeften.
Op 2 september 2022 vroeg Axpo uit voorzorg tijdelijke liquiditeitssteun aan bij de Zwitserse Confederatie. Op 5 september stelde de Bondsraad een achtergestelde kredietfaciliteit van maximaal CHF 4 miljard beschikbaar. De Bondsraad diende vervolgens bij het parlement een aanvullend krediet van hetzelfde bedrag in. Aan de kredietfaciliteit waren onder meer beperkingen verbonden op dividenduitkeringen en op de verkoop van activa die de terugbetaling van eventuele leningen in gevaar konden brengen, evenals aanvullende rapportageverplichtingen aan de autoriteiten.
Axpo maakte geen gebruik van de kredietlijn. Nadat de markten zich gedeeltelijk hadden genormaliseerd en de onderpandeisen waren afgenomen, verzocht het bedrijf in 2023 om beëindiging van de faciliteit. Het federale departement voor Milieu, Transport, Energie en Communicatie trok de kredietfaciliteit met ingang van 1 december 2023 volledig in. Het bedrijf bleef echter onderworpen aan de wettelijke rapportageverplichtingen voor elektriciteitsbedrijven die als systeemrelevant worden beschouwd.
Bedrijfsstructuur
Aandeelhouders Axpo Holding AG is volledig in handen van publieke entiteiten: de aandeelhouders zijn kantons in het noordoosten van Zwitserland en kantonnale elektriciteitsbedrijven. Op 30 september 2025 bedroeg het aandelenkapitaal CHF 370 miljoen, verdeeld over 37 miljoen aandelen op naam met een nominale waarde van CHF 10 per aandeel.
De aandeelhouders en hun deelnemingen zijn:
Elektrizitätswerke des Kantons Zürich — 18,410% Kanton Zürich — 18,342% AEW Energie AG — 14,026% Kanton Aargau — 13,975% St. Gallisch-Appenzellische Kraftwerke AG — 12,501% EKT Holding AG — 12,251% Kanton Schaffhausen — 7,875% Kanton Glarus — 1,747% Kanton Zug — 0,873%
Groepsorganisatie Axpo Holding AG is verantwoordelijk voor de strategische leiding van de Axpo-groep. De managementstructuur van de groep is georganiseerd in drie hoofdactiviteiten: Generation & Distribution, Trading & Sales en CKW.
Generation & Distribution omvat de exploitatie en optimalisatie van het productiepark — waaronder kernenergie, waterkracht, gas en hernieuwbare energie — en van de distributienetten, evenals investeringen in productie- en netwerkcapaciteit. Trading & Sales omvat de internationale energiehandel, de vermarkting van de elektriciteitsproductie van de groep en de ontwikkeling van energieoplossingen voor klanten, waaronder langlopende leverings- en afnamecontracten. CKW is het belangrijkste platform van de groep voor eindafnemers en energiediensten in Centraal-Zwitserland.
Tot de belangrijkste Zwitserse dochterondernemingen van Axpo Holding AG behoren Axpo Grid AG, Axpo Hydro AG, Axpo Power AG en Axpo Solutions AG; deze zijn volledig eigendom van de holding. In het boekjaar 2024/25 steeg het belang van Axpo Holding in CKW AG tot 85,9%. Op het gebied van internationale hernieuwbare energie controleert de groep onder meer Volkswind en Urbasolar.
Avectris AG, dat voorheen tot de dochterondernemingen van de groep behoorde en informatietechnologiediensten leverde, maakte vanaf 2020 geen deel meer uit van Axpo, nadat Axpo, EKZ en AEW het bedrijf aan GIA Informatik AG hadden verkocht.
Financiële gegevens Onderstaande tabel geeft de financiële ontwikkeling van de Axpo-groep sinds het boekjaar 2011/12 weer. De financiële bedragen zijn uitgedrukt in miljoenen Zwitserse frank. Voor historische boekjaren zijn, waar beschikbaar, later aangepaste cijfers uit de financiële verslagen van het bedrijf gebruikt.
+Financiële kerncijfers van de Axpo-groepBoekjaarOmzet (miljoen CHF)Nettoresultaat (miljoen CHF)Werknemers (einde boekjaar)2011/127.3462824.3762012/137.0252124.5092013/146.705−7304.4772014/155.860−9904.2842015/165.416−1.2524.2942016/175.5673104.2222017/184.8501314.4412018/194.8568654.9582019/204.8085705.3502020/216.0566075.3382021/2210.5465945.9372022/2310.4513.3896.4202023/247.6351.5097.0232024/257.3958797.480 Van 2013/14 tot en met 2015/16 werden de resultaten sterk beïnvloed door afwaarderingen op elektriciteitscentrales en stroomafnamecontracten, voornamelijk als gevolg van dalende groothandelsprijzen voor elektriciteit. In 2018/19 steeg de nettowinst daarentegen tot CHF 865 miljoen; ongeveer CHF 398 miljoen aan terugnemingen van eerdere afwaarderingen droeg daaraan bij.
In het boekjaar 2022/23 boekte de groep, na de ernstige verstoringen op de energiemarkten in het voorgaande jaar, een nettoresultaat van CHF 3,389 miljard. Axpo schreef de stijging voornamelijk toe aan de normalisering van financiële effecten en aan de prestaties van de internationale klanten- en energiehandelsactiviteiten. In 2024/25 bedroeg de omzet CHF 7,395 miljard en het nettoresultaat CHF 879 miljoen; aan het einde van het boekjaar telde de groep 7.480 voltijdsequivalenten.
Activiteiten
Elektriciteitsproductie Axpo produceert elektriciteit met een gediversifieerde portefeuille van waterkracht-, kernenergie-, zonne-, wind-, gas- en biomassacentrales, die zich voornamelijk in Zwitserland en andere Europese landen bevinden. Aan het einde van het boekjaar 2024/25 bedroeg de aan de groep toe te rekenen productiecapaciteit, berekend naar rato van haar deelnemingen in de centrales en inclusief langlopende afnamerechten, ongeveer 10.165 MW. De overeenkomstige netto-elektriciteitsproductie in hetzelfde boekjaar bedroeg ongeveer 32.371 GWh.