Het Château de Virieu is een kasteel in Val-de-Virieu, in het Franse departement Isère. Het staat boven het dal van de Bourbre, in de historische landstreek Dauphiné. De kasteelsite gaat terug op een vermoedelijke motteversterking uit de 11e eeuw. Het huidige complex kwam in verschillende bouwfasen tot stand; de Franse monumentendatabase noemt vooral de 15e, 17e en 18e eeuw. Het kasteel is particulier bezit en wordt gedeeltelijk opengesteld voor bezoekers. Het ensemble is ingeschreven als monument historique.
Geschiedenis Middeleeuwen In 1043 wordt Guifred vermeld als Vifredus, dominus de Viriaco (heer van Virieu). Hij liet vermoedelijk een motteversterking oprichten. In 1107 ontwikkelde zich onder het kasteel een ommuurde nederzetting. De motteversterking werd waarschijnlijk aan het begin van de 12e eeuw vervangen door een klein stenen kasteel.
Omstreeks 1220 kwam de heerlijkheid door het huwelijk van Béatrix de Virieu, enig erfgename van Martin de Virieu, met Siboud de Clermont aan de familie Clermont. Siboud liet de vesting uitbreiden met een grote ommuring en drie ronde torens. Een jongere tak van de familie De Virieu bleef gevestigd in het nabijgelegen Pupetières, maar het Château de Virieu zelf behoorde daarna eeuwenlang niet meer aan de familie.
Prunier de Saint-André en terugkeer van De Virieu Artus Prunier de Saint-André kocht de heerlijkheid in 1573 van de familie Clermont. Aan het einde van de 16e en het begin van de 17e eeuw werd het kasteel ingrijpend verbouwd. Tijdens de Hugenotenoorlogen werd Virieu in 1586, 1590 en 1594 aangevallen. Het kasteel bleef bij de eerste aanval gespaard, maar werd in 1590 bezet en vervolgens heroverd; de nederzetting eronder werd herhaaldelijk verwoest.
Volgens de door het kasteel gepubliceerde geschiedenis overnachtte koning Lodewijk XIII er in 1622, op zijn terugreis na de vrede van Montpellier. De kleine kanonnen die onder de galerij van de binnenplaats staan opgesteld, zouden door de koning zijn achtergelaten. In 1655 verhief Lodewijk XIV de heerlijkheid Virieu tot markiezaat ten gunste van Nicolas de Prunier, baron van Saint-André.
Alphonse de Virieu, een afstammeling van de tak van Pupetières, kocht het kasteel in 1874. Daarmee kwam het na ongeveer zeven eeuwen weer in bezit van de familie De Virieu. Het bleef nog ongeveer vijftig jaar onbewoond. In de jaren 1920 liet François-Henri de Virieu het restaureren met de architect Antoine Sainte-Marie Perrin; het Franse monumentenregister dateert de restauratie op 1923–1926.
Tweede Wereldoorlog Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten Xavier en Marie-Françoise de Virieu het kasteel voor verzetsactiviteiten. Zij verborgen er bijna veertig ton wapens en munitie en boden onderdak aan onder meer mensen die aan de verplichte arbeidsdienst wilden ontkomen en aan leden van de Joodse families Schanzer en Ein. Nadat Xavier de Virieu op 11 september 1943 was gewaarschuwd dat hij was verraden, werden de onderduikers elders in veiligheid gebracht. Yad Vashem kende Xavier en Marie-Françoise de Virieu op 16 maart 2015 postuum de titel Rechtvaardige onder de Volkeren toe. In de donjon is een herinneringsruimte over het verzet ingericht.
Bouw en inrichting thumb|De binnenplaats van het Château de Virieu Het complex heeft ondanks latere verbouwingen het aanzien van een middeleeuwse vesting behouden. Rond de binnenplaats liggen onder meer de toegangspoort, toegangstorens, woonvleugels en een donjon. Tot de voor bezoekers toegankelijke vertrekken behoren de zogenoemde kamer van Lodewijk XIII, de voormalige middeleeuwse keuken en de 17e-eeuwse kapel. De donjon heeft een opvallend trechtervormig gewelf. Aan de west- en zuidzijde liggen formeel aangelegde parterres op terrassen; ook een duiventoren en resten van de oude parkas behoren tot het ensemble.
Monumentenstatus Het terrein werd op 30 juli 1946 als beschermd gebied (site inscrit) ingeschreven. In 1965 volgde de inschrijving van de gevels en daken van het kasteel als monument historique; in 1990 werd de bescherming uitgebreid met onder meer de voorhof, toegangstorens, parterres, keermuren en duiventoren. Een besluit van 27 februari 2023 verving de twee eerdere monumentenbesluiten. Sindsdien zijn het gehele hoofdgebouw, de westelijke terrastrap, de voorhof, de toegangstorens, de parterres, de keermuren, de duiventoren en de hoofdas met de bomenlaan en parkresten beschermd. Van de bijgebouwen zijn, op één loods na, de gevels en daken ingeschreven.
Externe links Officiële website Objectfiche PA00117355 in de Franse monumentendatabase
Categorie:Val-de-Virieu Categorie:Bouwwerk in Isère Categorie:Historisch monument in Auvergne-Rhône-Alpes Virieu