Het Hof van Zevenbergen is een rijksmonumentaal gebouwencomplex in de Nederlandse stad 's-Hertogenbosch, provincie Noord-Brabant. Het Hof werd in de 15e eeuw gebouwd als adellijk stadspaleis en is in de hierna volgende eeuwen verder uitgebreid. Eind 18e eeuw kwam het complex in gebruik als weeshuis. Sinds eind 20e eeuw zijn er woningen en kantoren in ondergebracht.
Geschiedenis De oudste vermelding dateert uit 1431, toen Agnes Groy de mansio verkocht aan Gerrit van Zevenbergen. Hij liet dit huis na aan Maria Margaretha, vrouwe van Zevenbergen. Zij huwde Cornelis de Glymes. Toen hij in 1509 overleed, erfde hun zoon Maximiliaan de Glymes het huis.
In 1515 bezocht hertog Karel - de latere keizer Karel V - de stad. Hij verbleef toen in de Hof van Zevenbergen, op dat moment een van de voornaamste stadswoningen van 's-Hertogenbosch. Overigens zou Karel in 1540 opnieuw de stad aandoen, maar hij sliep toen in het Keizershof, gelegen tegenover het Hof van Zevenbergen.
In 1561 werd het Hof verkocht door de nazaten van Maximiliaan de Glymes.
De broers Willem en Ignatius van Bree kochten het Hof in 1693. Willem gaf 50.000 tot 60.000 gulden uit aan de verbouwing van het complex. Hun nazaten verkochten alles in 1779 voor een bedrag van 10.000 gulden aan een comité dat er een katholiek weeshuis in wilde onderbrengen. Na een verbouwing volgde in 1783 de opening van het Roomsch Weeshuis.
In 1845 werden de weesvader en weesmoeder vervangen door de Broeders van Maastricht en de Zusters van de Choorstraat.
In 1943 verhuisden de weesjongens naar het Sint Jozefhuis, waarna het Hof in gebruik kwam voor de opvang van oude mannen. De weesmeisjes vertrokken in 1949.
In 1970 verhuisden de bejaarde mannen naar Huize Sint Joris en de broeders naar Reinier van Arkel. Er kwam in het Hof eerst een opvang voor ongehuwde moeders, later werd het gekraakt, terwijl een gedeelte als kunstuitleen in gebruik was. De gemeente kocht het complex in 1976 aan en een jaar later volgde het besluit tot restauratie. Het zou echter nog tot begin jaren 90 duren voordat met de restauratie werd begonnen. miniatuur|Het Hof van Zevenbergen in 1962, met de twee aparte toegangsdeuren voor de jongens- en meisjesvleugel Het Rode Kruis en de trombosedienst waren vanaf 1990 in het Hof van Zevenbergen gevestigd. Later kwam er een advocatenkantoor in. Een deel van het complex is verbouwd tot woningen.
Bouwhistorie Eind 15e eeuw bestond het Hof uit een zaalbouw met traptoren, gebouwd door Cornelius de Glymes. In de 16e en 17e eeuw volgden uitbreidingen met twee vleugels en (in 1693) een voorbouw.
In 1783 was er een grote verbouwing omdat het complex geschikt moest worden gemaakt als weeshuis. Het werd in twee delen opgesplitst: een deel voor de jongens en een deel voor de meisjes. In de voorgevel kwamen dan ook twee aparte ingangen.
In 1795 kwam er een uitbreiding door de aankoop van een naastgelegen huis met erf.
Architect J. Bolsius gaf rond 1855 het gebouw deels zijn huidige uiterlijk.
Van 1990 tot 1992 werd het Hof gerestaureerd, maar de werkwijze zorgde ook voor kritiek: een deel van de restauratie bestond uit reconstructies, terwijl historische onderdelen als stucplafonds en de twee toegangsdeuren verloren zijn gegaan. Bij de achtervleugel zijn tevens twee nieuwbouwwoningen opgetrokken.
Beschrijving miniatuur|Beeld van keizer Karel V, ter herinnering aan zijn verblijf in het Hof van Zevenbergen Het Hof van Zevenbergen bestaat uit vier vleugels rondom een binnenplaats. Het oudste nog bestaande deel van het Hof stamt vermoedelijk uit 1490: dit betreft een huis van twee bouwlagen onder een leien zadeldak met trapgevels en een achtkantige traptoren.
Aan de Keizerstraat bevindt zich de voorgevel, verdeeld in vijf traveeën en afgedekt door een pannendak. In het midden zit de toegangspoort die door een fronton wordt bekroond. De twee vleugels die hier haaks op staan hebben een pannen schilddak en zijn hoger dan de voorgevel.
Categorie:Rijksmonument in 's-Hertogenbosch