Nyengaerde is een herenhuis, gebouwd in traditionalistische stijl, aan het Westeinde 14 in het Drentse dorp Dwingeloo. Het pand verrees in 1930 naar een ontwerp van de Asser architect Albert Smallenbroek en bezit de status van rijksmonument. Geschiedenis
Na de verkoop van haar eerdere villa Olden Hut kocht Rolina Gijsberta Susanna Leonora Westra van Holthe in 1930 een stuk grond aan het Westeinde. Dit perceel lag pal ten zuiden van het huis Nije Batinghe, de residentie van haar zuster Susanna Leonora Geertruid Agnes Offerhaus-Westra van Holthe. Deze nabijheid en de precieze afbakening van de perceelsgrenzen leidden aanvankelijk tot onenigheid tussen beide zusters.
Voor het ontwerp trok Rolina architect Albert Smallenbroek aan, de familie Westra van Holthe had al vele jaren een opdrachtgeversrelatie met zijn vader Jan Smallenbroek in Assen. Volgens overleveringen binnen de familie baseerde Rolina het concept op een landhuis dat zij in Het Gooi had gezien, waarbij zij er nadrukkelijk voor koos om de flankerende zijvleugels weg te laten. Het is niet bekend om welk huis het ging. De eerstesteenlegging vond plaats in december 1930 door haar nichtje Ida Elisabeth Catharina Westra van Holthe, zoals vastgelegd op de gedenksteen in de gevel.
De opdrachtgeefster bewoonde het pand slechts enkele jaren en vertrok nadien met haar broer Jan naar Gelderland. Op 31 december 1936 besloot het gemeentebestuur van Dwingeloo het pand aan te kopen voor een bedrag van ƒ 7000 plus kosten. Het huis deed vervolgens dienst als burgemeesterswoning. Burgemeester Wilhelm Arent Stork bewoonde het pand totdat de Duitse bezetter hem in 1941 uit zijn ambt ontzette en het gezin tot vertrek dwong. Architectuur en indeling
Het gebouw is opgetrokken in traditionalistische stijl en telt twee bouwlagen onder een afgeknot schilddak met dakpannen. Op het dak bevinden zich vier schoorstenen voorzien van grindbetonnen kappen. Het achterste dakvlak bevat een dakkapel met een gekoppeld vierruitsvenster. De gevels worden gekenmerkt door metselwerk, ruime vensterpartijen met uitkragende lijsten en een brede daklijst met een geprofileerde goot op klossen.
De voorgevel bezit een symmetrische compositie die in het midden wordt bekroond door een gemetselde geveltop. De begane grond heeft royale vensters met vierruitsbovenlichten, terwijl de verdieping is voorzien van zesruitsvensters met uitkragende lijsten. Aan de rechterzijde sluit een serre aan met een gemetselde onderbouw, een oorspronkelijke roedenverdeling en een gootlijst op klossen.
De rechtergevel bevat naast de serre een hooggeplaatst toiletraam en een venster dat aansluit bij het type van de voorgevel. Op de eerste verdieping bevinden zich openslaande balkondeuren, een toiletraam en een zesruitsvenster.
De achterzijde vertoont aan de linkerzijde openslaande terrasdeuren met zij- en bovenlichten, alsmede een gangdeur met stoep. Daarnaast bevindt zich een platte uitbouw met rechtgesloten vensters, een paneeldeur en aan de noordkant een gekoppeld vierruitsvenster. Naast deze aanbouw ligt een keukenraam met een vierruitsbovenlicht. De verdieping van de achtergevel telt twee zesruitsvensters, een groot gekoppeld achtruitsvenster ter hoogte van het trappenhuis en een drievoudig gekoppeld venster.
De noordelijke zijgevel vertoont eveneens een symmetrische hoofdopzet met in de centrale as een stoep en een paneeldeur onder een luifel op klossen met een vierruitsbovenlicht. Deze entree wordt geflankeerd door vensters met vierruitsbovenlichten. Op de bovenverdieping bevinden zich drie zesruitsvensters.
In de gevel is een gedenksteen ingemetseld met de inscriptie:
de eerste steen gelegd door I.E.C. Westra van Holthe december 1930
Waardering
Het pand is aangewezen als rijksmonument vanwege de cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde. Het geldt als een tastbare uiting van de sociaaleconomische en historisch-ruimtelijke ontwikkeling langs het Westeinde en fungeert als hoofdonderdeel van het plaatselijke bebouwingscomplex binnen het beschermde dorpsgezicht. Daarnaast ontleent het zijn monumentale waarde aan de kwaliteiten van het ontwerp en het traditionele materiaalgebruik. Zie ook Lijst van rijksmonumenten in Dwingeloo
Categorie:Rijksmonument in Westerveld Categorie:Bouwwerk van Albert Smallenbroek