miniatuur|L'Avenir (24 januari 1831) L'Avenir was een Frans dagblad dat van 16 oktober 1830 tot 15 november 1831 in Parijs verscheen en een belangrijk platform vormde voor het liberaal katholicisme in Frankrijk. Het blad stond onder leiding van de priester, schrijver en politiek denker Félicité de Lamennais en werd gedragen door een kring van katholieke geestelijken en publicisten, onder wie Henri Lacordaire, Charles de Montalembert, Philippe Gerbet en Charles de Coux.

Het eerste nummer verscheen op 16 oktober 1830, kort na de Julirevolutie van 1830, onder het devies Dieu et la Liberté ('God en de vrijheid'). Het blad verdedigde onder meer persvrijheid, vrijheid van onderwijs en vereniging en een grotere onafhankelijkheid van de Rooms-Katholieke Kerk tegenover de staat. De combinatie van katholieke geloofsovertuiging en politieke vrijheden maakte L'Avenir tot een van de bekendste uitingen van het vroege Franse liberaal-katholicisme.

Ontstaan en redactie miniatuur|Félicité de Lamennais De oprichting van L'Avenir vond plaats in de politieke en religieuze heroriëntatie die volgde op de Julirevolutie. Lamennais en zijn medewerkers wilden het katholicisme losmaken van de nauwe associatie met de tijdens de revolutie verdreven monarchie en een plaats geven binnen de nieuwe politieke verhoudingen. Volgens René Epp behoorden bij de eerste redactiekring onder anderen Philippe Gerbet, Henri Lacordaire, Charles de Coux en de baron d'Eckstein; Charles de Montalembert sloot zich kort daarna aan.

Het blad droeg de ondertitel journal politique, scientifique et littéraire. Lamennais gaf richting aan de publicatie, terwijl verschillende leden van zijn kring bijdragen leverden over religie, politiek en maatschappij. miniatuur|Charles de Montalembert

Hoewel L'Avenir slechts iets meer dan een jaar verscheen, bouwde het in korte tijd een eigen lezerskring op. Epp vermeldt dat de krant binnen enkele maanden ongeveer tweeduizend abonnementen had, vooral onder jongere geestelijken. Een oudere Larousse-uitgave geeft een lager cijfer van ongeveer 1.500 abonnees. Door het verschil tussen deze opgaven kan het precieze aantal abonnees niet met zekerheid worden vastgesteld.

Redactionele uitgangspunten Het programma van L'Avenir werd samengevat in het devies Dieu et la Liberté. De redactie wilde het katholicisme verenigen met een aantal politieke en burgerlijke vrijheden die sinds de Franse Revolutie en opnieuw na 1830 centraal stonden in het publieke debat.

De krant pleitte voor persvrijheid, vrijheid van vereniging, vrijheid van onderwijs en het beëindigen van het staatsmonopolie op het onderwijs. Daarnaast verdedigde zij een scheiding van Kerk en Staat, waarmee de redacteuren zowel de invloed van de overheid op kerkelijke aangelegenheden als de politieke afhankelijkheid van de Kerk wilden verminderen. Montalembert gebruikte de krant volgens historica Carol E. Harrison als platform voor zijn opvatting dat het katholicisme zich met politieke vrijheid moest verzoenen.

De politieke denkbeelden in L'Avenir waren niet louter een overname van het toenmalige liberale denken. In een studie van Lamennais' artikelen in het blad beschrijft historicus Roberto Romani een maatschappijvisie waarin zelfbestuur en verzet tegen een overheersende staatsmacht samengingen met het idee dat het katholicisme de morele samenhang van de samenleving moest verzekeren.

L'Avenir besteedde eveneens aandacht aan politieke bewegingen buiten Frankrijk. Het blad betuigde onder meer steun aan de Poolse zaak tijdens de Novemberopstand en aan de positie van de Ierse katholieken.

Agence générale pour la défense de la liberté religieuse De medewerkers beperkten zich niet tot journalistieke activiteiten. In december 1830 richtten zij de Agence générale pour la défense de la liberté religieuse op. Deze organisatie moest volgens haar initiatiefnemers de rechten van Franse katholieken beschermen tegen overheidsmaatregelen en de door L'Avenir bepleite religieuze vrijheden langs organisatorische en juridische weg bevorderen.

De oprichting van de organisatie illustreerde de nauwe samenhang tussen de journalistieke campagne van L'Avenir en de bredere beweging rond Lamennais. De activiteiten van deze kring brachten de redacteuren zowel met de overheid als met tegenstanders binnen de katholieke kerk in conflict.

Oppositie en opschorting De denkbeelden van L'Avenir riepen weerstand op bij conservatieve en gallicaanse katholieken. Volgens Larousse werd het blad ook tegengewerkt door een deel van de Franse bisschoppen, terwijl de overheid tegen Lamennais en Lacordaire optrad en exemplaren van de krant liet in beslag nemen.

Op 15 november 1831 werd de verschijning van L'Avenir door de redacteuren opgeschort. Lamennais, Lacordaire en Montalembert zochten vervolgens in Rome duidelijkheid over de kerkelijke beoordeling van hun standpunten. De krant verscheen daarna niet opnieuw.

Paus Gregorius XVI publiceerde op 15 augustus 1832, negen maanden na de laatste aflevering van L'Avenir, de encycliek Mirari vos. Daarin verwierp hij onder meer opvattingen over godsdienstige onverschilligheid en zeer ruim opgevatte gewetens- en persvrijheid. In de historiografie wordt de encycliek in verband gebracht met de afwijzing van de richting die Lamennais en zijn kring hadden verdedigd; Larousse beschrijft haar eveneens als een veroordeling van de ideeën van het liberaal katholicisme van L'Avenir. De encycliek kan daarom niet als oorzaak van de opschorting van de krant worden beschouwd: die opschorting had reeds op 15 november 1831 plaatsgevonden.

Betekenis In de geschiedschrijving geldt L'Avenir als een belangrijk vroeg platform van het Franse liberaal katholicisme. René Epp karakteriseerde het eerste nummer als een soort geboortebericht van deze katholiek-liberale stroming en wees op de relatief snelle verspreiding ervan onder jongere geestelijken. Latere onderzoekers hebben vooral onderzocht hoe de krant katholieke ideeën combineerde met vragen over politieke vrijheid, burgerschap, sociale organisatie en de plaats van de Kerk in de postrevolutionaire samenleving.

Het blad moet daarbij worden onderscheiden van de latere georganiseerde christendemocratie. L'Avenir ontstond in de specifieke politieke en kerkelijke omstandigheden van de jaren 1830 en wordt in de moderne historiografie in de eerste plaats behandeld binnen de ontwikkeling van het negentiende-eeuwse liberaal katholicisme.

Literatuur

Primaire literatuur

Secundaire literatuur

Categorie:Franse krant