Eerste Rozendwarsstraat is een straat in de Jordaan in Amsterdam-Centrum. De straat maakt deel uit van het gebied tussen de Rozengracht en de Rozenstraat en is in de eerste helft van de 17e eeuw aangelegd als onderdeel van de Derde Uitleg van Amsterdam.
Geschiedenis De straat werd aangelegd in de eerste helft van de 17e eeuw. Bij de aanleg van de Jordaan werd het bestaande patroon van poldersloten grotendeels gevolgd, waardoor de Lauriergracht en de dwarsstraten schuin liggen ten opzichte van de verderop gelegen grachtengordel. In historische adresbestanden wordt de Eerste Rozendwarsstraat gerekend tot de Jordaan tussen Bloemgracht en Looiersgracht. De straat werd in de vroege jaren ook wel Lavendelstraat genoemd, die naam werd ook gehanteerd voor de Eerste Laurierdwarsstraat, maar raakte in de eeuwen daarna buiten gebruik. De straat is ingetekend op de plattegrond van Amsterdam van Joan Blaeu uit 1649.
Bebouwing Het straatbeeld bestaat uit bebouwing uit verschillende perioden, waaronder huizen uit de 17e en 18e eeuw, 19e-eeuwse verbouwingen en 20e-eeuwse nieuwbouw.
Aan deze slechts 55 meter lange straat heeft stadsvernieuwing een groot deel van de oude bebouwing vervangen. Een van de oudste gebouwen is Eerste Rozendwarsstraat 13. De geschiedenis van dit rijksmonument kon gedeeltelijk gereconstrueerd worden aan de hand van een oude gevelsteen, dat diende als plaatsaanduiding (de Kerk Kroon) en circa in 1725 geplaatst is. Ook de Eerste Rozendwarsstraat 5 is een rijksmonument. Gebouw nummer 11 dateert echter uit 1902 getuige een “eerste steen”. De even zijde is geheel 20e eeuws; huisnummers 2-10 zijn rond 1957 gebouwdBOG Eerste Rozendwarsstraat 2-10 (geraadpleegd 24 september 2026); Eerste Rozengracht 12 tot en met 18 omstreeks in 1980.Bag Eerste Rozendwarsstraat 12 (geraadpleegd 24 september 2026)
Naamgeving Zoals veel straatnamen in de Jordaan verwijst de naam naar een plant in dit geval de roos. Het maakt deel uit van een viertal daaraan gerelateerde straatnamen: Rozengracht, Rozenstraat (parallel aan de gracht), Eerste Rozendwarsstraat en Tweede Rozendwarsstraat (dwars op en tussen gracht en straat). De Eerste Rozendwarsstraat gaat in het zuiden direct over op de Eerste Laurierdwarsstraat. In het noorden sluit ze over de Rozengracht niet helemaal recht aan op de Tweede Bloemdwarsstraat, de straten werden wel verbonden door een brug over toen nog niet gedempte gracht.
Afbeeldingen
Categorie:Straat in Amsterdam-Centrum