Johan Verstraeten (1955) is een theoloog en ethicus, emeritus hoogleraar theologische ethiek aan de Katholieke Universiteit Leuven. Zijn academische werk richt zich onder meer op bedrijfsethiek, katholiek sociaal denken, vredesethiek en de verhouding tussen spiritualiteit en leiderschap. Hij publiceerde over toegepaste en theologische ethiek en was betrokken bij verschillende academische netwerken en onderzoekscentra op deze terreinen.
Opleiding en academische loopbaan Verstraeten studeerde godsdienstwetenschappen, wijsbegeerte en theologische ethiek. Hij behaalde een licentiaat in de wijsbegeerte en promoveerde in 1987 in de theologische ethiek.
Van 1981 tot 1987 was hij wetenschappelijk assistent bij het departement Politieke Wetenschappen van de KU Leuven. Vervolgens werkte hij van 1987 tot 1990 bij het Centrum voor Economie en Ethiek van dezelfde universiteit. Vanaf 1990 was hij verbonden aan de Leuvense faculteit Godgeleerdheid, later de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen, waar hij hoogleraar theologische ethiek werd.
Van 1997 tot 2000 was Verstraeten daarnaast buitengewoon hoogleraar bedrijfsethiek aan de toenmalige Katholieke Universiteit Brabant in Tilburg. Zijn inaugurele rede over bedrijfsethiek en de verantwoordelijkheid van bedrijfsleiders werd in 1998 gepubliceerd in Business Ethics: A European Review.
Binnen de KU Leuven was Verstraeten van 1990 tot 2000 directeur van het Centre for Christian Ethics. Tussen 1997 en 2005 was hij achtereenvolgens directeur en voorzitter van het European Ethics Network. Tot 2018 coördineerde hij de Onderzoekseenheid Theologische en Comparatieve Ethiek. Aan het begin van het academiejaar 2020–2021 ging hij als hoogleraar met emeritaat. De KU Leuven vermeldt hem nadien als emeritus hoogleraar met opdracht.
Onderzoek en werk Verstraetens onderzoek bestrijkt verschillende deelgebieden van de ethiek. In zijn werk over bedrijfsethiek behandelde hij onder meer de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen en de ethische positie van bedrijfsleiders. In 1995 publiceerde hij in Business Ethics: A European Review een overzicht van de ontwikkeling van de bedrijfsethiek in Vlaanderen.
Samen met onder anderen Jef Van Gerwen en Luc Van Liedekerke werkte hij aan Business en ethiek: spelregels voor ethisch ondernemen. Het boek kende meerdere drukken en werd gebruikt als handboek voor onderwijs in de bedrijfsethiek.
Een tweede onderzoekslijn in zijn werk is het katholiek sociaal denken. Verstraeten benadert de katholieke sociale traditie onder meer vanuit het begrip maatschappelijk en ethisch onderscheidingsvermogen. In het artikel Catholic Social Thought as Discernment uit 2005 onderzocht hij de methodologische betekenis van het lezen van de "tekenen van de tijd" binnen de katholieke sociale ethiek. In 2023 werkte hij deze benadering verder uit in From Ideology to Discernment: Rethinking Catholic Social Thought in a Context of Crisis in het Journal of Catholic Social Thought.
Verstraeten redigeerde in 2007 de bundel Scrutinizing the Signs of the Times in the Light of the Gospel, over de betekenis van Gaudium et spes en de methode van sociale onderscheiding binnen het katholieke sociale denken.
Samen met Johan Leemans en Brian J. Matz redigeerde hij vervolgens Reading Patristic Texts on Social Ethics: Issues and Challenges for Twenty-first-century Christian Social Thought, een bundel over de betekenis van vroegchristelijke teksten voor hedendaagse sociale ethiek. Het boek werd onder meer besproken in Bryn Mawr Classical Review en The Journal of Ecclesiastical History.
Een ander thema in Verstraetens werk is de verhouding tussen leiderschap en spiritualiteit. In 2003 publiceerde hij hierover Leiderschap met hart en ziel: spiritualiteit als weg naar oorspronkelijkheid.
Maatschappelijke activiteiten Naast zijn academische werk was Verstraeten actief in kerkelijke en maatschappelijke organisaties. Sinds maart 2019 is hij voorzitter van het Netwerk Rechtvaardigheid en Vrede, een Vlaams netwerk van organisaties dat zich bezighoudt met sociale rechtvaardigheid, vrede en ecologie.
De KU Leuven vermeldt hem tevens als vertegenwoordiger van de Belgische bisschoppenconferentie in de sociale commissie van COMECE en als gastdocent bij de Avicenna Academie voor Leiderschap.
Publicaties
Boeken en geredigeerde werken, selectie
Van Gerwen, Jef, Johan Verstraeten en Luc Van Liedekerke (2002), Business en ethiek: spelregels voor ethisch ondernemen. Tielt: Lannoo. Verstraeten, Johan (2003), Leiderschap met hart en ziel: spiritualiteit als weg naar oorspronkelijkheid. Tielt: Lannoo. ISBN 9789020952551. Verstraeten, Johan (red.) (2007), Scrutinizing the Signs of the Times in the Light of the Gospel. Leuven: Peeters/Leuven University Press. ISBN 9789042919785. Verstraeten, Johan en Luc Van Liedekerke (2008), Business en ethiek: spelregels voor ethisch ondernemen. Leuven: LannooCampus. ISBN 9789020979244. Leemans, Johan, Brian J. Matz en Johan Verstraeten (red.) (2011), Reading Patristic Texts on Social Ethics: Issues and Challenges for Twenty-first-century Christian Social Thought. Washington D.C.: Catholic University of America Press. ISBN 9780813218595.
Artikelen, selectie
Verstraeten, Johan (1995), "Business Ethics in Flanders: A Review", Business Ethics: A European Review, 4 (2), pp. 109–113. DOI: 10.1111/j.1467-8608.1995.tb00237.x. Verstraeten, Johan (1998), "From Business Ethics to the Vocation of Business Leaders to Humanize the World of Business", Business Ethics: A European Review, 7 (2), pp. 111–124. DOI: 10.1111/1467-8608.00096. Verstraeten, Johan (2005), "Catholic Social Thought as Discernment", Logos: A Journal of Catholic Thought and Culture, 8 (3), pp. 94–111. DOI: 10.1353/log.2005.0031. Verstraeten, Johan (2023), "From Ideology to Discernment: Rethinking Catholic Social Thought in a Context of Crisis", Journal of Catholic Social Thought, 20 (1), pp. 7–26. DOI: 10.5840/jcathsoc20232012.
Literatuur
Externe link
Profiel aan de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen van de KU Leuven