Het Gedenkteken Worcestershire Regiment 2nd Battalion (ook Gedenkmuur Worcestershire Regiment 2nd Battalion) is een Eerste Wereldoorlog-monument in Geluveld, een deelgemeente van Zonnebeke. Het staat in het verlengde van de Geluveldplaats, naast de vroegere molenberg, samen met een gedenkkruis voor het South Wales Borderers-regiment. Het monument herinnert aan de tegenaanval van het 2nd Battalion van het Worcestershire Regiment op 31 oktober 1914 en is vastgesteld als bouwkundig erfgoed.
Historische achtergrond De tegenaanval van 31 oktober 1914 Tijdens de Eerste Slag om Ieper werd van 29 tot 31 oktober 1914 hevig gevochten rond Geluveld. Na herhaalde mislukte aanvallen veroverden de Duitsers het dorp in de namiddag van 31 oktober, nadat de molen van Geluveld door enkele voltreffers was ingestort. Duitse troepen drongen het dorp en het kasteelpark binnen, honderden Britten werden gevangengenomen en verschillende Britse bataljons werden gedecimeerd.
Het 2nd Worcestershire lag in reserve in het Polygoonbos. Eén compagnie was door brigadegeneraal Charles FitzClarence al naar de omgeving van de tramhalte gestuurd om een Duitse doorbraak richting Veldhoek en Polygoonbos te verhinderen. De drie andere compagnieën kwamen in actie kort na de val van Geluveld. Majoor Hankey organiseerde een tegenaanval in twee golven vanuit de omgeving van de Reutelbeek. Het bataljon stormde naar de brandende dorpskern, terwijl vluchtende Britse soldaten hen toeriepen dat het geen zin meer had. Veel Worcesters werden door granaten gedood of gewond, maar ze bereikten de zone tussen het kasteel en de markt en dreven de Duitsers terug. Van de 461 man van het bataljon werden er 192 uitgeschakeld.
Het bataljon nam daarna stellingen in langs de rand van het kasteelpark, maar het dorp zelf bleef in Duitse handen. In de nacht van 31 oktober op 1 november heroverden de Duitsers het kasteel. De Britten trokken zich terug op een nieuwe linie langs de zuidrand van het Polygoonbos, over Veldhoek naar het Herenthagebos.
Oprichting thumb|upright|Het gedenkteken op zijn oorspronkelijke plaats, tegen de gevel van de invalidenwoning (1925-1940)(collectie In Flanders Fields Museum) In 1924 keurde de gemeenteraad van Geluveld het ontwerp van een gedenkteken voor het Worcestershire Regiment goed. Het werd betaald door George Jones, een inwoner van Worcester. Op zijn vraag werd het aangebracht tegen de gevel van een huis voor een oorlogsinvalide, gebouwd door de vereniging Asiles des Soldats Invalides Belges op een strook grond van het park van Felix Vandenpeereboom in Veldhoek. Zowel het huis als het gedenkteken werden ontworpen door de Ieperse architect Raphaël Speybrouck. De uitvoering was in handen van F. Cassart, een steenbewerkingsbedrijf uit Berchem en Ieper, voor een forfaitaire prijs van 2500 frank.
De oorspronkelijke plannen voorzagen een tweetalige tekst over slachtoffers van Duitse gasbommen in 1915, maar die werd bij de bouw gewijzigd. Kort na de Tweede Wereldoorlog vonden de veteranen van het regiment de uitdrukking "den barbaarschen vyand" niet meer gepast en lieten ze vervangen door "den vastberaden vyand".
thumb|Prentkaart van het gedenkteken (uitgeverij Thill, Brussel) Het gedenkteken werd op 31 oktober 1925 onthuld, precies elf jaar na de tegenaanval. Bij de plechtigheid waren hoge Belgische en Britse officieren aanwezig, samen met een afvaardiging van de Asiles des Soldats Invalides Belges, van het ministerie van Landsverdediging onder leiding van minister Albert Devèze en van de War Graves Commission. George Jones kon zelf niet komen en stuurde een telegram. Na verschillende toespraken, onder meer van burgemeester Keingiaert de Gheluvelt, zongen de schoolkinderen de nationale volksliederen.
Het huis werd achtereenvolgens bewoond door de oorlogsinvaliden Theophiel Vanlaer, Camille Carron (vanaf 1926, slachtoffer van gifgas) en Maurice Carrein. Toen de woning haar functie als invalidenwoning verloor, werd het gedenkteken verplaatst naar de molenberg, naast het monument van de South Wales Borderers. Alleen de gedenkplaat werd opnieuw gebruikt, nu tegen een bakstenen muur.
Uiterlijke kenmerken thumb|upright|Het gedenkteken in juni 1966(collectie In Flanders Fields Museum) Het gedenkteken bestaat uit een grijze hardstenen gedenkplaat met een rondboog bovenaan, bevestigd op een oranje bakstenen muur met een grijze hardstenen deksteen. De letters zijn uitgehouwen en wit geschilderd. Bovenaan staat "The Worcestershire Regiment 1st June 1794", daaronder het motto "Firm", het regimentskenteken en "2nd Battalion".
Daaronder volgt de Engelse tekst: "To the Eternal Memory of the Officers and Men of the 2nd Worcesters who on 31st October 1914 fighting gloriously against a determined foe gave their lives at Gheluvelt that civilization might be saved. This Memorial is erected in pride and gratitude by a Man of Worcestershire and the 'Asiles des Soldats Invalides Belges'." De Nederlandse versie luidt: "Ter Eeuwige gedagtenis aan Bevelhebbers en Manschappen van het 2de Worcesters welke op 31sten October 1914 streden tegen een vastberaden vyand en hun leven gaven te Gheluvelt ter redding der beschaving. Dit gedenkteeken is opgerigt uit fierheid en erkentelykheid door een Burger van Worcester en het Werk 'Asiles des Soldats Invalides Belges'."
Links en rechts van de centrale plaat hangen twee bijkomende platen. De linkse bevat de erelijst van de 34 soldaten van het 2nd Battalion die op 31 oktober 1914 in Geluveld sneuvelden. De rechtse geeft een overzicht van het regiment in de Eerste Wereldoorlog: meer dan 130.000 dienstplichtigen, 12 bataljons op verschillende fronten, 9.463 gesneuvelden en negen Victoria Crosses. De plaat vermeldt ook het Gheluvelt Park in Worcester, dat aan hun nagedachtenis is gewijd.
De centrale gedenkplaat is 226 centimeter hoog, 120 centimeter breed en 45 centimeter diep.
Zie ook Eerste Slag om Ieper Captain Ewen J Brodie-monument Gedenkzuil Royal Household Cavalry
Externe links Gedenkmuur Worcestershire Regiment 2nd Battalion – Inventaris Onroerend Erfgoed
Categorie:Eerste Wereldoorlog-monument in België Categorie:Onroerend erfgoed in Zonnebeke Categorie:Zonnebeke Categorie:1914 Categorie:Veldslag in België tijdens de Eerste Wereldoorlog