thumb|Thialf in 2019
IJsstadion Thialf (uitspraak: (naar Thialfi) of ) in Heerenveen is het belangrijkste (overdekte) schaatsstadion van Nederland en heeft een van de snelste laaglandijsbanen ter wereld. Het complex is vooral bekend van het langebaanschaatsen, ijshockeyclub de Heerenveen Flyers en Shorttrack Club Thialf (SCT). De naam Thialf is afgeleid van Thialfi, de snelvoetige knecht van Thor, de Germaanse god van de donder.
Geschiedenis Oorspronkelijk lag de ijsbaan Thialf in Heerenveen-Noord. Deze ijsbaan werd in 1892 aangelegd door de IJsclub Heerenveen en de Thialfweg aldaar herinnert nog aan de locatie van die ijsbaan. Ook op luchtfoto's was na sluiting lange tijd nog de noordelijke helft van de ijsbaan terug te herkennen. Deze baan was een natuurijsbaan. Sinds 2019 ligt er op de noordelijke helft weer een natuurijsbaan.
Op 14 oktober 1967 werd in Heerenveen-Zuid het ijsstadion geopend door prinses Christina. In 1986 werd de baan als tweede ter wereld overdekt. Dit was een jaar nadat het Sportforum Hohenschönhausen in Berlijn zijn deuren had geopend. Architect was Architectenburo Van der Zee & Ybema, nu Alynia Architecten Harlingen bv.
In het seizoen 1986/1987 sneuvelden in Thialf direct de tien belangrijkste wereldrecords in het langebaanschaatsen. Door de komst van overdekte banen op grote hoogte, met name die in Calgary en Salt Lake City, is Thialf zijn status als snelste baan ter wereld kwijtgeraakt. Een enkele keer wordt hier echter nog een wereldrecord gereden. Dit was bijvoorbeeld in 2007, toen Sven Kramer tijdens het WK Allround het wereldrecord op de 10 km verbeterde. In het Nieuwe Thialf zal dit volgens ijsmeester Beert Boomsma nog sneller gaan."IJsmeester wil recordijs in Thialf", NOS, 15 februari 2015 Ondanks het nadeel van de hogere luchtweerstand blijft Thialf onder schaatsers een populaire baan. Dit komt vooral door het enthousiasme van het publiek. Bovendien zwepen vaak dweilorkesten zoals de De Útlopers het publiek op. Vroeger was dit koor de Blauhúster Dakkapel (inmiddels ter ziele), De Glasblazers en Kleintje Pils.
Op de lijst van snelste ijsbanen ter wereld staat Thialf op de derde plaats, achter de banen in Salt Lake City en Calgary. Deze twee andere banen liggen echter op meer dan duizend meter boven zeeniveau. Omdat Thialf 0,4 meter boven zeeniveau ligt is de luchtweerstand in vergelijking met hooglandbanen groot en hierdoor kan er minder hard geschaatst worden. Het ijs is echter van zeer goede kwaliteit, waardoor Thialf de op twee na snelste schaatsbaan ter wereld is. Thialf is wel de snelste laaglandbaan ter wereld. Hierbij is het vanzelfsprekend de snelste ijsbaan van Nederland.
Op 27 januari 2017 is het nieuwe Thialf geopend. Het Thialf is voor 50 miljoen euro verbouwd, de omloopring is hierbij aangepast en ook zijn er 5.000 zonnepanelen geplaatst. Bij de opening gaf Koning Willem-Alexander het startschot. Hierna praatte hij in de Friese bocht met fans en vervolgens luisterde hij naar het Thialf-huisorkest (De Útlopers) voor de typische schaatssfeer.
In 2021 werd het hele Nederlandse schaatsseizoen hier afgewerkt vanwege de coronapandemie die in 2020 uitbrak. Hierdoor konden alle schaatsers op één plek blijven en konden alle wedstrijden zonder publiek worden geschaatst.
Op 11 mei 2026 werd bekend dat Thialf een belangrijke stap dichter bij het organiseren van het olympisch schaatstoernooi in 2030 is. De Franse organisatoren zijn al een paar jaar op zoek naar een geschikte locatie voor het langebaanschaatsen. In het land zelf staat geen overdekte 400-meterbaan en ook het aanleggen van een tijdelijke ijshal is geen optie voor de Fransen. Op 29 juni 2026 werd bekend dat het IOC al akkoord was en dat ook het Franse organisatiecomité het sein op groen heeft gezet. IJsstadion Thialf is in 2030 het decor van het olympische schaatstoernooi.Na ruim 100 jaar weer Olympische Spelen in Nederland: schaatstoernooi van 2030 in Thialfschaatstoernooi-van-2030-in-thialf 29 juni 2026, nos.nl
Baanrecords
Wereldrecords thumb|upright|Zijaanzicht in 2018 thumb|upright|WK in 2010 Nr. Discipline Naam Land Tijd Datum1. 5000 meter (v) Andrea Schöne 7.40,97 23 januari 19832. 5000 meter (m) Leo Visser 6.47,01 14 februari 19873. 1500 meter (m) Nikolaj Goeljajev 1.52,70 15 februari 19874. 10.000 meter (m) Geir Karlstad 14.03,92 15 februari 19875. Grote vierkamp (m) Nikolaj Goeljajev 159,356 14/15 februari 19876. 500 meter (m) Nick Thometz 36,55 19 maart 19877. 3000 meter (v) Yvonne van Gennip 4.16,85 19 maart 19878. 3000 meter (m) Leo Visser 3.59,27 19 maart 19879. 5000 meter (v) Yvonne van Gennip 7.20,36 20 maart 198710. 5000 meter (m) Geir Karlstad 6.45,44 22 november 198711. 1000 meter (m) Igor Zjelezovski 1.12,58 25 februari 198912. Sprintvierkamp (m) Igor Zjelezovski 145,945 25/26 februari 198913. 3000 meter (m) Johann Olav Koss 3.57,52 13 maart 199014. 5000 meter (m) Johann Olav Koss 6.41,73 9 februari 199115. 10.000 meter (m) Johann Olav Koss 13.43,54 10 februari 199116. Grote vierkamp (m) Johann Olav Koss 157,396 9/10 februari 199117. Kleine vierkamp (m) Falko Zandstra 159,753 16/17 februari 199118. 5000 meter (m) Johann Olav Koss 6.38,77 22 januari 199319. Grote vierkamp (m) Falko Zandstra 156,882 22/23 januari 199320. 5000 meter (m) Johann Olav Koss 6.36,57 13 maart 1993↓ gereden met de klapschaats ↓21. 3000 meter (v) Gunda Niemann-Stirnemann 4.07,80 7 december 199722. 5000 meter (m) Gianni Romme 6.30,63 7 december 199723. 1500 meter (m) Rintje Ritsma 1.48,88 20 december 199724. 3000 meter (m) Jelmer Beulenkamp 3.52,67 25 februari 199825. 3000 meter (v) Gunda Niemann-Stirnemann 4.05,08 14 maart 199826. Grote vierkamp (m) Ids Postma 153,367 13/15 maart 199827. 5000 meter (v) Gunda Niemann-Stirnemann 6.55,34 25 november 200028. 10.000 meter (m) Gianni Romme 13.03,40 26 november 200029. Grote vierkamp (m) Jochem Uytdehaage 152,482 15/17 maart 200230. Grote vierkamp (m) Mark Tuitert 151,691 9/11 januari 200431. 10.000 meter (m) Carl Verheijen 12.57,92 4 december 200532. 10.000 meter (m) Sven Kramer 12.49,88 11 februari 200733. Ploegenachtervolging (v) Miho TakagiAyaka KikuchiNana Takagi 2.55,77 10 november 201734. 10.000 meter (m) Nils van der Poel 12.32,95 14 februari 202135. Achtervolging (m) Sander EitremPeder KongshaugSverre Lunde Pedersen 3.34,22 5 januari 202436. 2×500 meter (m) Jenning de Boo 68,22 14 februari 202537. 2×500 meter (v) Femke Kok 73,97 15 februari 202538. Sprintvierkamp (m) Jenning de Boo 134,670 5/6 maart 2026 = huidig wereldrecord
Andere evenementen Behalve voor het schaatsen wordt Thialf ook gebruikt voor evenementen. Zo vond in oktober 1992, maart 1993 en oktober 1999 het dance-event Thunderdome plaats in Thialf. In mei 1989 gaf The Cure het eerste concert in Thialf. In het kader van hun Prayer Tour, met als support act Shelleyan Orphan en special guest The Mission. Terwijl er bij het gebruik van de schaatsbaan een kleine 10.000 bezoekers kunnen toekijken is de beschikbare vloeroppervlakte van 13.000 vierkante meter voldoende om tot ongeveer 15.000 bezoekers te herbergen. Naast Thunderdome werd het dansevenement Trance Energy in 2000, 2001 en 2002 in Thialf georganiseerd. De TROS hield twee edities van het Muziekfeest op het ijs in Thialf. Sinds 2017 wordt hier ook een finalewedstrijd van het WK ijsracen met motorfietsen verreden. Deze wedstrijd vond tot 2016 plaats in De Bonte Wever in Assen, maar deze ijsbaan werd in 2016 wegens financiële problemen opgeheven.
Andere muziekartiesten en muziekbands die Thialf hebben aangedaan zijn onder andere: Simple Minds (1989 en 1991), Tina Turner (1990 en tweemaal in 1996), Prince (1990), Johnny Cash (1990), Gloria Estefan (1991), Hessel (tweemaal in 1992 en 2005), Toto (1992), Bryan Adams (1992), UB40 (1993), Whitney Houston (1993), René Froger (1995 en 1996), Eric Clapton (1998), BLØF (2004) en André Rieu (driemaal in 2009 en 2011).
Bij sommige evenementen rijdt sinds 2015 de Thialf Express tussen Station Heerenveen en Thialf(voorheen stopten de treinen hiervoor bij treinhalte Heerenveen IJsstadion).
IJsbanen Thialf beschikt over vijf verschillende ijsbanen: 400 meter 333 meter 30m x 30m (krabbelbaan) 60m x 30m (curlingbaan) 60m x 30m (ijshockeyhal)
ISU-kampioenschappen
KNSB-kampioenschappen
Bedrijf Marc Winters is sinds 2017 directeur van Thialf. Hij volgde Willem Jan van Elsacker op, die op 3 januari 2013 was aangetreden om de verbouwing en opstart van Thialf in goede banen te leiden."Marc Winters nieuwe directeur Thialf", https://www.schaatsen.nl/nieuws/2017/februari/marc-winters-nieuwe-directeur-thialf/
Nieuwbouwplannen thumb|Overzicht binnenkant van het nieuwe Thialf, juni 2019 thumb|Nieuwbouwplan Thialf
Al sinds 2007 zijn er plannen voor de bouw van een nieuw ijsstadion. Aan "De Telegraaf" uitte Erben Wennemars op 4 december 2007 zijn zorgen over de toekomst van het Nederlandse schaatsen door de opkomst van landen als Rusland, Canada en China. Wennemars ziet graag dat de faciliteiten in schaatshal Thialf worden verbeterd."Wennemars: ondergang schaatsen nabij" De Telegraaf, 4 december 2007 In 2008 maakten de gemeente Heerenveen, de provincie Friesland en de directeuren van Thialf tijdens een persconferentie bekend bezig te zijn met "revolutionaire plannen" voor de schaatshal. In 2009 werden de plannen gepresenteerd, waarin een nieuw Thialf naast het Abe Lenstra Stadion zou verrijzen."Nieuwe thialf kost 150 miljoen", leeuwardercourant.nl
In maart 2011 werd door een speciale werkgroep besloten dat er een nieuw stadion zou komen. In deze werkgroep zat onder andere KNSB-voorzitter Doekle Terpstra. Gedeputeerde Hans Konst van Ruimte, Economie en Duurzame Energie liet op 14 december 2011 weten dat het College van Gedeputeerde Staten 40 miljoen euro beschikbaar wil stellen voor een nieuw Thialf."Nieuw Thialf biedt kans op innovatie", NOS, 14 december 2011
Op 22 februari 2012 koos een meerderheid van Provinciale Staten van Friesland voor een vernieuwde schaatstempel op de huidige locatie. Zij gaven daarmee de voorkeur aan wat wordt genoemd de 'vernieuwbouw' van het ijsstadion, een mix van nieuwbouw en renovatie. Die variant kost Friesland twintig miljoen euro in plaats van de honderd miljoen voor een nieuw Thialf. Op 10 mei 2013 werd bekend dat er naast Thialf twee andere opties zijn waar in augustus 2013 door de bond een keuze tussen wordt gemaakt: het duurzame schaatscomplex Transportium in Zoetermeer (185 miljoen euro) of het Icedôme in Almere."Gevecht over locatie schaatstempel" NOS, 10 mei 2013 In april 2014 zal de ijsinstallatie worden vervangen voor 2014/2015.
Als gevolg van de aangekondigde renovatie stapten begin oktober 2014 voorzitter Joop Atsma, Anne Hettinga en Geert Kuiper van de raad van commissarissen op, omdat Thialf in september een contract had getekend met Ballast Nedam."Drie commissarissen Thialf opgestapt", schaatsen.nl, 7 oktober 2014 Op 16 februari 2015 ving de verbouw aan"Het ijs is gebroken in Thialf", NOS, 16 februari 2015 en fase 1 voor de vierde wereldbekerwedstrijd was op 11 december 2015 gereed.ISU World Cup IV Heerenveen, schaatsen.nl
In 2016 startte de tweede fase van de vernieuwbouw van Thialf. Gedurende deze fase werd het bestaande Thialf van binnenuit gedemonteerd en werd het gebouw in zijn geheel verder afgebouwd. Oude buitengevels werden verwijderd en de bestaande dakconstructie boven de schaatsbaan ging rusten op de nieuwe kolommen. Op 27 januari 2017 werd het vernieuwde Thialf geopend door Koning Willem-Alexander. Het vernieuwde Thialf is een ontwerp van ZJA Zwarts & Jansma Architecten.
Externe links
Baanrecords Thialf Artikel over de foutieve uitspraak van o.a. Thialf.
Categorie:Langebaanschaatsbaan in Nederland Categorie:IJshockeystadion in Nederland Categorie:Sportaccommodatie in Heerenveen Categorie:Schaatsen in Heerenveen