Johannes Wijnandus (Johan) Remkes (Zuidbroek, 15 juni 1951) is een voormalig Nederlands bestuurder en politicus namens de VVD. Hij was onder andere staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (1998-2002), minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2002-2007), vicepremier (2002-2003) en commissaris van de Koning in Noord-Holland (2010-2018).
Loopbaan
Groningen Remkes volgde de hbs-A en behaalde het kandidaatsdiploma economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Van 1975 tot 1977 was hij voorzitter van de JOVD, de onafhankelijke liberale jongerenorganisatie. In 1978 werd hij zowel in de Provinciale Staten van Groningen als in de raad van de gemeente Groningen gekozen. Zijn (eerste) raadslidmaatschap duurde vier jaar. Zijn Statenlidmaatschap eindigde in 1993. Van 1982 tot 1993 was hij lid van Gedeputeerde Staten van Groningen. Samen met PvdA-voorman Roel Vos legde hij de basis voor een paarse coalitie in het provinciebestuur. Van 1994 tot 1996 zat hij opnieuw in de Groningse gemeenteraad, naast zijn Tweede Kamerlidmaatschap.
Landelijke politiek In 1993 werd Remkes lid van de Tweede Kamerfractie van de VVD. In 1998 werd hij staatssecretaris van VROM in het kabinet-Kok II en op 22 juli 2002 minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kabinet-Balkenende I. Hij behield die functie in de kabinetten Balkenende II en III, in dat laatste aangevuld met bestuurlijke vernieuwing. Zijn ministerschap eindigde op 22 februari 2007. Eind 2006 had hij reeds weer in de Tweede Kamer zitting genomen.
Begin 2005 kwam er kritiek op Remkes toen hij tijdens zijn vakantie op het eiland Ko Samui niet een bezoek wilde brengen aan de slachtoffers van de aardbeving in de Indische Oceaan in het overspoelde toeristenoord Phuket. Hij gaf te kennen dat hij de reddingswerkers niet voor de voeten had willen lopen. Na kritiek uit de Tweede Kamer ging hij alsnog op bezoek bij het Rampen Identificatie Team.
Commissaris van de Koning in Noord-Holland Remkes maakte op 16 maart 2010 bekend na de Tweede Kamerverkiezingen op 9 juni niet terug te keren in de Tweede Kamer. Hierna werd hij per 1 juli 2010 benoemd tot commissaris van de Koningin van de provincie Noord-Holland als opvolger van Harry Borghouts. Hij werd herbenoemd voor een tweede termijn ingaande 1 juli 2016.Tweede termijn voor Johan Remkes, www.nieuweoogst.nl, 23 maart 2016 Per 1 januari 2019 legde hij zijn functie neer.Commissaris van de Koning Johan Remkes legt op 1 januari 2019 zijn functie neer Nieuwsbericht provincie Noord-Holland d.d. 10 april 2018 Hij werd opgevolgd door zijn partijgenoot Arthur van Dijk.
Staatscommissie parlementair stelsel Remkes werd in 2017 voorzitter van de tijdelijke 'staatscommissie parlementair stelsel' (commissie-Remkes). Deze commissie onderzocht of er veranderingen nodig zijn in het parlementaire stelsel en in de parlementaire democratie. Het eindrapport met adviezen werd in december 2018 aangeboden aan de regering.
Stikstofcrisis Remkes werd voorzitter van het adviescollege (commissie-Remkes) dat in september 2019, januari en juni 2020 adviezen aan het kabinet-Rutte III uitbracht over de stikstofproblematiek.
Op 13 juli 2022 kreeg Remkes opnieuw een rol in de stikstofcrisis. Ditmaal als onafhankelijk gespreksleider tussen het kabinet en de boeren. Tijdens de boerenprotesten hebben zowel Agractie als Farmers Defence Force aangegeven niet met Remkes in gesprek te willen gaan. LTO-Nederland stond daar in beginsel wel voor open maar heeft zich later teruggetrokken. Het kabinet heeft vervolgens aangegeven vast te houden aan Remkes als onafhankelijk gespreksleider.Van der Wal peinst niet over vervangen Remkes als bemiddelaar BNR, 8 juli 2022. Gearchiveerd op 3 december 2022. Op 28 juli 2022 heeft LTO aangegeven toch akkoord te gaan met een verkennend gesprek met Remkes.LTO toch akkoord met ‘verkennend gesprek’ met Remkes Trouw, 28 juli 2022. Gearchiveerd op 7 oktober 2022. Op 5 oktober 2022 leverde Remkes zijn rapport in.Remkes: stikstofuitstoot van 500 tot 600 grote vervuilers zo snel mogelijk beëindigen NRC, 5 oktober 2022 Voor zijn aanpak kreeg hij de Machiavelliprijs 2022.Johan Remkes wint Machiavelliprijs 2022 voor aanpak stikstofcrisiswww.ad.nl 22 februari 2023. Gearchiveerd op 9 maart 2023.
Waarnemend burgemeester van Den Haag Met ingang van 12 oktober 2019 werd Remkes benoemd tot waarnemend burgemeester van de gemeente Den Haag ter vervanging van de opgestapte burgemeester, zijn partijgenote Pauline Krikke. Per 1 juli 2020 werd hij opgevolgd door Jan van Zanen.
Waarnemend commissaris van de Koning in Limburg Per 19 april 2021 werd Remkes benoemd tot waarnemend commissaris van de Koning in de provincie Limburg. Op 1 oktober 2021 maakten Provinciale Staten bekend, dat zij Emile Roemer hadden voorgedragen als nieuwe commissaris van de Koning in deze provincie. Roemers benoeming ging in op 1 december 2021.Benoeming commissaris van de Koning in Limburg Nieuwsbericht Rijksoverheid d.d. 29 oktober 2021. Gearchiveerd op 5 oktober 2022.Koning ontvangt commissaris van de Koning Limburg ter beëdiging Nieuwsbericht RVD, nr. 332, Koninklijkhuis.nl, Rijksvoorlichtingsdienst d.d. 18 november 2021. Gearchiveerd op 30 november 2021.
Informateur Op 7 september 2021 werd Remkes op voordracht van de VVD door de Tweede Kamer aangewezen als informateur van de kabinetsformatie. Van zijn bevindingen bracht hij 30 september van dat jaar eindverslag uit, waarna hij op 5 oktober samen met Wouter Koolmees opnieuw als informateur werd aangesteld.Tweede Kamer (5 oktober 2021), Kamervoorzitter ontvangt nieuwe informateurs. Gearchiveerd op 12 november 2021.
Voorzitter compensatiefonds aardbevingen Groningen In januari 2022 volgde Remkes de Groningse commissaris van de koning René Paas op als voorzitter van het Nationaal Programma Groningen, een compensatiefonds voor de gaswinningsproblematiek in Groningen. Het programma werd in maart 2019 opgestart en kreeg een startkapitaal van € 1,15 miljard voor de volgende tien jaar. blz 5 Inleiding, blz 46 Financiën. Wegens gezondheidsredenen legt Remkes de functie per 1 januari 2025 neer.
Nevenfuncties Johan Remkes heeft verschillende (niet-ambtsgebonden) nevenfuncties:
Voorzitter Committee Safeguarding Impartiality (CSI) SKG-IKOB Certificatiewww.skgikob.nl, geraadpleegd 1 september 2025 Voorzitter Raad van Toezicht kennisinstituut Deltares te Delftwww.deltares.nl/over-ons, geraadpleegd 1 september 2025 Voorzitter Raad van Toezicht Rijksuniversiteit Groningenwww.rug.nl/about-ug, geraadpleegd 1 september 2025 (Mede-)voorzitter Overlegorgaan Fysieke Leefomgevinghttps://www.overlegorgaanfysiekeleefomgeving.nl, geraadpleegd 1 september 2025
Van 2015 tot 2021 was Remkes voorzitter van de Raad van Toezicht van het Groninger MuseumJaarverslag 2021, www.groningermuseum.nl, geraadpleegd 1 september 2025. Hij was lid van het College Bodemdaling Groningen, voorzitter van de Raad van Toezicht van netwerkorganisatie Platform 31 en voorzitter van de Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst.Jaarverslag 2021, www.adviesenarbitragecommissie.nl, geraadpleegd 1 september 2021
Persoonlijk leven Remkes heeft een passie voor klassieke muziek en bezit een uitgebreide collectie vinylplaten. Hij is getrouwd.Johan Remkes na turbulent jaar: 'Ik kan een aantal dingen niet meer, maar we hebben het naar ons zin', Algemeen Dagblad, 31 augustus 2025
Remkes werd in september 2024 getroffen door een hersenontsteking. Hoewel goed opgeknapt, is voltijds werken niet meer mogelijk. In een interview in 2025 zegt hij het gedwongen pensioen "spijtig" te vinden, omdat hij (steeds meer) waardering voelde voor zijn directe aanpak van zaken.
In september 2025 verscheen het boek Het kon minder. De lessen van Johan Remkes. van de journalisten Thijs Broer en Peter Kee.Het kon minder. De lessen van Johan Remkes, uitgeverijpluim.nl, geraadpleegd 1 september 2025
Onderscheidingen Erelid van de JOVD (27 februari 1999) Officier in de Orde van Oranje Nassau (11 april 2007) Erelid van de VVD (24 januari 2023) Ereburger van de gemeente Groningen (6 november 2025) Minister van Staat (10 juli 2026)
Categorie:Burgemeester van Den Haag Categorie:Commissaris van de Koning Categorie:Gedeputeerde van Groningen Categorie:JOVD-voorzitter Categorie:Nederlands bestuurder Categorie:Nederlands minister van Binnenlandse Zaken Categorie:Nederlands minister van Koninkrijksrelaties Categorie:Nederlands staatssecretaris Categorie:Tweede Kamerlid Categorie:Politicus voor de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie Categorie:Nederlands minister van staat