De Duitstalige Gemeenschap (Duits: Deutschsprachige Gemeinschaft; Frans: Communauté germanophone) is de kleinste van de drie gemeenschappen in de federale staatsstructuur van België. Ze wordt ook vaak als 'Duitstalige Gemeenschap van België' omschreven (Duits: Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens), vooral in contacten met het buitenland. Sinds 2017 noemt de Duitstalige Gemeenschap zichzelf Oost-België (Duits: Ostbelgien)."Zeg niet meer Duitstalige Gemeenschap, maar Ostbelgien", De Morgen (15 maart 2017), geraadpleegd op 15 maart 2017.
De Duitstalige Gemeenschap omvat negen gemeenten, met een honderdtal woonkernen, in het uiterste oosten van België, tegen de Duitse grens. De negen gemeenten van de Duitstalige gemeenschap liggen in twee afzonderlijke gebieden. Het noordelijk gebied wordt het Land van Eupen genoemd. Het (grotere) zuidelijk gebied wordt de Belgische Eifel genoemd omdat het een soort overgangsgebied is tussen de Eifel en de Ardennen, waartoe het eigenlijk wordt gerekend. De gemeenschap telt 79.497 inwoners (2024). Bevölkerungsstruktur, Ostbelgien Statistik, geraadpleegd op 6 juni 2021. Zowel het parlement als de regering van de Duitstalige Gemeenschap zijn gevestigd in Eupen, de grootste gemeente van de Oostkantons.
De geschiedenis van de Duitstalige Gemeenschap gaat terug tot de 'Duitse Cultuurgemeenschap' die bij de eerste staatshervorming in 1970 werd opgericht.
Naam De officiële benaming is vastgelegd in de Belgische Grondwet. De Nederlandse versie spreekt van 'Duitstalige Gemeenschap'. De officiële Duitse en Franse namen zijn respectievelijk Deutschsprachige Gemeinschaft en Communauté germanophone.Art. 2 Grondwet van 17 februari 1994, BS 17 februari 1994, 4054. Naar analogie met de 'Franse Gemeenschap' wordt soms verkeerdelijk de naam 'Duitse Gemeenschap' gebruikt. Om te benadrukken dat het een Belgische gemeenschap betreft en niet Duitsland of de gebieden waar Duits de voertaal is wordt soms de benaming 'Duitstalige Gemeenschap van België' gebruikt (Duits: Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens; Frans: Communauté germanophone de Belgique), met name in het buitenland om verwarring te vermijden.
Sinds 15 maart 2017 gebruikt de Duitstalige Gemeenschap de benaming 'Oost-België' (Ostbelgien) in haar communicatie, dit is echter geen officiële naam gezien de Belgische grondwet niet gewijzigd is en nog steeds enkel 'Duitstalige Gemeenschap' vernoemt. Het doel van de naam Oost-België is om in het algemene taalgebruik de omvangrijke officiële term 'Duitstalige Gemeenschap' en de dubbelzinnige afkorting DG te vervangen. Standortmarke Ostbelgien ist lanciert, BRF (16 maart 2017), geraadpleegd op 29 mei 2018.
Oost-België Het gebied dat de Duitstalige Gemeenschap beslaat, komt niet volledig overeen met het cultuurhistorische gebied van de Oostkantons (sinds 2017 wordt dit nu ook 'Oost-België' of soms 'Eupen-Malmedy' genoemd). Oost-België is een aanduiding voor de kantons Eupen, Sankt Vith en Malmedy, die Duitsland bij de Vrede van Versailles in 1919 moest afstaan aan België na de Eerste Wereldoorlog. De gemeenten van de kantons Eupen en Sankt Vith vormen de Duitstalige Gemeenschap. De gemeenten van de kantons Eupen, Sankt Vith en Malmedy vormen Oost-België.
Duitse taalgebied
Bij de vastlegging van de taalgrens in 1963 kwamen Malmedy en Weismes in het Franse taalgebied te liggen, terwijl deze gemeenten, zoals hierboven vermeld, wel bij de Oostkantons worden gerekend. In Malmedy en Weismes gelden bijgevolg faciliteiten voor Duitstalige inwoners. De gemeenten van de kantons Eupen en Sankt Vith (Duitstalige Gemeenschap) vormen het Duitse taalgebied.
De Duitstalige Gemeenschap is bevoegd in de negen Duitstalige gemeenten van de kantons Eupen en Sankt Vith die samen het Duitse taalgebied in België vormen. Alle negen gemeenten zijn faciliteitengemeenten met faciliteiten voor Franstaligen, hoewel bijna iedereen Duitstalig is. Op 1 januari 2015 had het gebied in totaal 76.328 inwoners, waaronder naar schatting 95% Duitstaligen, 4% Franstaligen en 1% overig. De grootste bevolkingsminderheid in het Duitse taalgebied zijn dus de Franstalige Belgen. Deze zijn voornamelijk woonachtig in de noordelijke gemeenten Eupen, Kelmis en Lontzen.
In 2009 werd de Duitstalige Gemeenschap bekroond met de Institutionenpreis Deutsche Sprache Preise für Cornelia Funke, die Deutschsprachige Gemeinschaft in Belgien und den Verein Mensch zuerst aus Kassel, Kulturpreis Deutsche Sprache (31 oktober 2009), geraadpleegd op 30 mei 2018., en in 2011 trad zij toe als lid van de Verein Deutsche Sprache.
Dialectzones Het noordelijk deel van de Duitstalige Gemeenschap spreekt een Nederfrankisch (Limburgs) en een Ripuarisch (namelijk Keuls) dialect, terwijl het zuidelijk deel naast een Ripuarisch dialect ook een Moezelfrankisch (in casu Luxemburgs) dialect spreekt.
Gemeenten van het Duitse taalgebied Gemeente Bevolking(2017) Deelgemeenten Overige kernen Bestand:Duitstalige GemeenschapGemeenten.png De gemeenten in het Land van Eupen 1. Eupen 19.461 Eupen, Kettenis Gemehret, Nispert, Rothfeld, Stockem, Ternell 2. Kelmis 10.964 Hergenrath, Kelmis, Neu-Moresnet 3. Lontzen 5.684 Herbestal, Lontzen, Walhorn Astenet, Busch, Johberg, Kaulen, Merols, Rabotrath 4. Raeren 10.611 Eynatten, Hauset, Raeren Berlotte, Botz, Brigittenkap, Eynatterheide, Heck, Hof, Honien, Lichtenbusch, Möschenberg, Neudorf, Petergensfeld, Platz, Plei, Pützhag, Rochuskap, Rott, Schossent, Steinkaul De gemeenten in de Belgische Eifel 5. Amel 5.523 Amel, Heppenbach, Meyerode Born, Deidenberg, Eibertingen, Halenfeld, Hepscheid, Herresbach, Iveldingen, Medell, Mirfeld, Mirfelderbusch, Möderscheid, Montenau, Schoppen, Valender, Wereth 6. Büllingen 5.489 Büllingen, Manderfeld, Rocherath Afst, Allmuthen, Andler Mühle, Berterath, Buchholz, Eimerscheid, Hasenvenn, Hergersberg, Holzheim, Honsfeld, Hüllscheid, Hünningen, Igelmonder Hof, Igelmondermühle, Kehr, Krewinkel, Krinkelt, Lanzerath, Losheimergraben, Medendorf, Merlscheid, Mürringen, Weckerath, Wirtzfeld 7. Burg-Reuland 3.944 Reuland, Thommen Aldringen, Alster, Auel, Bracht, Braunlauf, Diepert, Dürler, Espeler, Grüfflingen, Koller, Lascheid, Lengeler, Maldingen, Malscheid, Maspelt, Oberhausen, Oudler, Ouren, Richtenberg, Steffeshausen, Stoubach, Weidig, Weisten, Weweler 8. Bütgenbach 5.583 Bütgenbach, Elsenborn Berg, Küchelscheid, Leykaul, Nidrum, Weywertz 9. Sankt Vith 9.661 Crombach, Lommersweiler, Recht, Sankt Vith, Schönberg Alfersteg, Amelscheid, Andler, Atzerath, Breitfeld, Eiterbach, Galhausen, Heuem, Hinderhausen, Hünningen, Küchelscheid, Leykaul, Metz, Neidingen, Neubrück, Neundorf, Nieder-Emmels, Ober-Emmels, Rödgen, Rodt, Schlierbach, Setz, Steinebrück, Wallerode, Weppeler en Wiesenbach Totaal Duitstalige Gemeenschap 76.920
Demografie Dit is de evolutie van het inwoneraantal in de Duitstalige Gemeenschap, telkens de wettelijke bevolking op 1 januari van dat jaar: Jaar 1990 1995 2000 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2017 2020 2024 Aantal inwoners 67.007 68.961 70.831 72.512 75.222 75.716 76.128 76.090 76.273 76.328 76.920 77.949 79.479
Dit geeft een bevolkingsdichtheid van 89,38 inw/km² (in 2015).
Het noorden heeft meer inwoners en is dichter bevolkt dan het zuiden (gegevens 2015): Kanton Eupen (Land van Eupen): 46.197 inwoners – 205,5 inw/km² Kanton St. Vith (Belgische Eifel): 30.131 inwoners – 47,9 inw/km²
Geschiedenis De ontwikkeling tot en van de Duitstalige Gemeenschap is onderdeel van de federalisering (de zogenaamde staatshervormingen) van de Belgische unitaire staat, die heeft geleid tot een land van gewesten en gemeenschappen.
In 1962 werd de taalgrens in België vastgelegd, voornamelijk tussen het Franstalige en het Nederlandstalige deel van het land, maar ook tussen de Franstalige en Duitstalige gebieden in het oosten van de provincie Luik. Met de komst van de taalgrens werden die Duitstalige gebieden - de Oostkantons - uiteen gehaald. 25 gemeenten gingen het Duitse taalgebied vormen, terwijl Malmedy en Weismes (Pruisisch Wallonië) in het Franse taalgebied kwamen. In alle 25 gemeenten van het Duitse taalgebied (intussen door fusie herleid tot 9 gemeenten) zijn er faciliteiten voorzien voor Franstaligen; in Malmedy en Weismes zijn er faciliteiten voor Duitstaligen., De laatste Belgen. Een geschiedenis van de Oostkantons, Antwerpen en Amsterdam (Meulenhoff-Manteau), 2008, 141-142. thumb|Zetel van het parlement van de Duitstalige Gemeenschap Met de eerste staatshervorming van 1970 ontstonden in België de cultuurgemeenschappen. Een van die nieuwe cultuurgemeenschappen was de Duitse Cultuurgemeenschap. Anders dan de Franse en de Nederlandse Cultuurgemeenschap, werden de leden van de Duitse Cultuurgemeenschapsraad rechtstreeks verkozen (voor het eerst in 1974). De bevoegdheid van de gemeenschap bleef evenwel beperkt: zo had men vaak een slechts adviserende rol, naast enkele kleinere bevoegdheden zoals het vastleggen van het aantal lesuren Frans dat op school wordt onderwezen. De Rat der deutschen Kulturgemeinschaft (RdK) kwam voor het eerst bijeen in 1973 - de leden waren dan nog aangeduid op basis van de uitslag van de nationale verkiezingen. Op een eigen gemeenschapsregering bleef het wachten tot 1984: de regering-Fagnoul. Tot die datum lag de voogdij eerst bij de federale minister van Binnenlandse Zaken en later bij de Vlaamse en Franstalige minister van Cultuur. Een jaar vroeger was de cultuurgemeenschap hernoemd tot Duitstalige Gemeenschap (DG).Er is gekozen voor de terminologie 'Duitstalig', omwille van de negatieve connotatie die sinds de Tweede Wereldoorlog verbonden was aan het begrip 'Duits'., De laatste Belgen, 144-145.
Binnen de Duitstalige gebieden was de reactie op de toegekende autonomie niet eenduidig positief; sommigen waren ronduit tegenstander. Vooral binnen de in de Duitstalige regio dominante Christlich Soziale Partei (CSP) heersten tegenstrijdige opvattingen, die in 1970 leidden tot de afsplitsing van wat later de Partei der deutschsprachigen Belgier (PDB) (de huidige ProDG) zou worden genoemd., De laatste Belgen, 146.
Midden jaren 80 werd het ook mogelijk om de rechtsgang in het Duits te laten verlopen. Daartoe werd een nieuw gerechtelijk arrondissement Eupen gecreëerd. Zaken in beroep (te Verviers) en voor assisen (te Luik) kunnen voortaan op aanvraag ook in het Duits plaatsgrijpen. Bij de derde staatshervorming, aan het eind van de jaren tachtig, kreeg de DG ook het beleidsdomein onderwijs en sinds de Sint-Michielsakkoorden van 1993-1994 heeft de DG ook een gewaarborgde vertegenwoordiging op het federale niveau in de vorm van één gemeenschapssenator., De laatste Belgen, 149-152.
Ten slotte werden de Nederlandse, Franse en Duitse cultuurgemeenschappen respectievelijk de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap, met meer bevoegdheden. Merk op dat bij deze staatshervorming een verschil ontstaan is tussen enerzijds de 'Franse' en anderzijds de 'Duitstalige''' Gemeenschap.
De Centrale dienst voor Duitse vertaling van de FOD Binnenlandse Zaken in Malmedy zorgt voor de vertaling van federale wetteksten en officiële documenten (besluiten, omzendbrieven en bestuursdocumenten) in het Duits.
Politiek Structuur 20px Duitstalige Gemeenschap Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau 20px Duitstalige Gemeenschap 20px Waals Gewest Verviers 9 BestuurEuropese Commissie Belgische regering Regering van de Duitstalige Gemeenschap Waalse Regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementSenaat Kamer vanVolksvertegenwoordigers Parlement van de Duitstalige Gemeenschap Waals Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingDuitstalig Kiescollege Eupen Eupen - EupenSankt Vith 9Verkiezing Europese Federale Waalse en Duitse Gemeenschapsverkiezingen Provincieraads- Gemeenteraads-
Bevoegdheden thumb|Zetel van de regering van de Duitstalige Gemeenschap