Markgröningen () is een plaats in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg, gelegen in het Landkreis Ludwigsburg. De stad telde op de peildatum van de meest recente statistiek inwoners.
Stadsdelen Markgröningen zelf Aichholzhof, 2 km W, een gehucht met een groot Umspannwerk (onderstation) voor de elektriciteitsvoorziening. Op de heuvel Hurst, aan de Asperger Straße, 1 kilometer ten oosten van de stad ligt een wijk, die geheel uit instellingen van gezondheidszorg bestaat. Daartoe behoort een kliniek voor orthopedie. Er is ook een school voor verstandelijk gehandicapte kinderen gevestigd. Langs de riviertjes in de gemeente staan nog diverse (voormalige) watermolens. Talhausen, 2 km NW (2 kilometer ten noordwesten van de stadskern), een boerengehucht met ongeveer 100 inwoners Unterriexingen, 4 à 5 km NNW, aan de rivier de Enz, voorheen een boeren- en wijnbouwdorp, met circa 2.000 à 3.000 inwoners; tot 1973 een zelfstandige gemeente Hardt- und Schönbühlhof, 5 km ZZW, aan de Bundesstraße 10, direct ten O van het vanwege het Keltische vorstengraf beroemde Hochdorf; dit gehucht ligt voor de helft in Markgröningen en voor de andere helft in Schwieberdingen; dit was vroeger een boerendorpje, met een eigen dorpsadvocaat, die het contact met beide gemeenten regelde; tegenwoordig is het een ruim 350 inwoners tellend forensenplaatsje.
Geografie en infrastructuur
Markgröningen heeft een oppervlakte van 28,17 km² en ligt in het zuidwesten van Duitsland. Het maakt deel uit van een zeer vruchtbaar gebied, genaamd Strohgäu.In de Duitse taal is deze naam onzijdig: das Strohgäu. Deze tussen de middelgebergtes in gesitueerde streek bestaat uit met een metersdikke laag löss bedekte grond, waaronder zeer oude Muschelkalklagen liggen. Het klimaat is er relatief zonnig, droog en warm.
Ortsteil Talhausen van de gemeente ligt aan de Glems, een 47 km lang, onbevaarbaar zijriviertje van de Enz.
Naburige gemeentes Markgröningen ligt ten zuidoosten van Vaihingen an der Enz en 9 km ten westen van Ludwigsburg, dat zelf direct ten noorden van Stuttgart ligt. Buurgemeenten zijn verder o.a.: Sachsenheim in het noorden Bietigheim-Bissingen, stadsdeel Bissingen, in het noorden Tamm (Duitsland) in het noordoosten Asperg in het oosten Möglingen (Ludwigsburg) in het zuidoosten Schwieberdingen in het zuiden, aan de B10 Hochdorf, gemeente Eberdingen, in het zuidwesten Oberriexingen in het noordwesten. Verkeer en vervoer Markgröningen ligt aan een lokale weg, 2 à 3 km ten noorden van de Bundesstraße 10, die verderop, in Zuffenhausen, gemeente Stuttgart op een klaverbladkruising, afrit 17, de Autobahn A 81 kruist.
Van Schwieberdingen via Markgröningen naar Möglingen, Ludwigsburg en Ludwigsburg-Oßweil moet in de jaren-2020 of -2030 een 27,5 km lange zogenaamde Stadtbahn aangelegd worden. Dit is een soort S-Bahn-railinfrastructuur. De lijn zal ten dele over de tracés van in het verleden opgebroken spoorlijntjes gaan lopen. Van Mannheim naar Stuttgart-Zuffenhausen v.v. rijden treinen over een 99 km lange HSL, die door de gemeente Markgröningen loopt, zonder er te stoppen.
Er rijdt een streekbus van Markgröningen naar Asperg v.v.Op zaterdag en zondag slechts enkele ritten per dag.; van maandag t/m vrijdag rijdt deze door naar Ludwigsburg.
Economie
Een belangrijk industrieel bedrijf in de stad is de in 1961 opgerichte firma Benseler (2020: 1.100 medewerkers). Dit bedrijf verzorgt coatings voor op metalen en kunststof oppervlakken, o.a. voor de auto-industrie, en verzorgt ook het verwijderen van ongewenste bramen op zulke oppervlakken (industrieel afbramen).
Daarnaast herbergt de stad een (afnemend) aantal kleine en middelgrote bedrijven in de metaalsector, die o.a. machine- en auto-onderdelen produceren. Wel zijn enkele nieuwe industrie- en bedrijventerreinen ontstaan, vooral ten oosten van het centrum. Ten zuidwesten van het stadje bevindt zich een grote steengroeve. De landbouw en de wijnbouw, die tot en met de 19e eeuw nog belangrijke pijlers van de plaatselijke economie waren, zijn anno 2020 van weinig betekenis meer.
De historische binnenstad trekt vrij veel in cultuurmonumenten geïnteresseerde toeristen aan. De gezondheidszorg is een belangrijke bron van werkgelegenheid in de gemeente (instellingen in de wijk op de heuvel Hurst).
Geschiedenis
Markgröningen, in een kloosterlijk document uit 779 voor het eerst vermeld, en in de 13e eeuw met stadsrechten begiftigd, heette tot en met de 17e eeuw Grüningen. Tot 1336 was het een vrije Rijksstad, die het speciale voorrecht had, dat de Reichssturmfahne van het Heilige Roomse Rijk er werd bewaard. Sinds de tijd van Karel de Grote golden de uit Zwaben (en later Württemberg) afkomstige ruiters (en later ridders) als de beste en dapperste van geheel het Rijk. Dezen droegen daarom bij wijze van eerbewijs, ook tijdens oorlogen, wanneer zij helemaal vooraan de troepen ten strijde togen, deze keizerlijke vlag. In vredestijd werd deze vlag dus in Württemberg bewaard, en wel tot 1336 te Grüningen. De inwoners van die stad zijn daar, zelfs tot in de huidige tijd, altijd erg trots op geweest.
Na 1336, toen de graaf van Württemberg, Ulrich III, stad en vaandel overnam, lag het eerst in het Graafschap Württemberg en vanaf 1495 in het Hertogdom Württemberg. Getuige verscheidene monumentale gebouwen, waaronder het in 1441 gebouwde stadhuis, kende Grüningen in de 15e eeuw een periode van grote voorspoed. Het was tot aan de Dertigjarige Oorlog (1618-1648), waarin bijna de gehele bevolking door de pest, hongersnoden en oorlogsgeweld het leven liet, een beduidend belangrijkere stad dan vanaf de 18e eeuw. Dat komt door de opkomst tussen 1710 en 1718 als hertogelijke residentie voor Everhard Lodewijk van Württemberg van de naburige stad Ludwigsburg, waarheen voordien te Markgröningen/Grüningen gevestigde regionale bestuursinstanties werden verplaatst.
Door de Reformatie, doorgevoerd door hertog Ulrich van Württemberg vanaf 1534, werd dit gebied protestants. De meerderheid van de christenen in de gemeente, alsmede de meeste in dit artikel genoemde kerkgebouwen, zijn tot op de huidige dag evangelisch-luthers.
In de stad stond een belangrijk kasteel, de koningspalts, Reichsburg Grüningen In 1556 werd dit op last van hertog Christoffel van Württemberg omgebouwd tot een renaissance-woonkasteel. Het kasteel was in 1780 overbodig geworden en verviel in de 19e eeuw. Restanten ervan zijn ingebouwd in een middelbare-schoolcomplex in de stad (Helene-Lange-Gymnasium).
Van juli 1944 tot april 1945 bestond in Vaihingen en Unterriexingen een buitencommando van het concentratiekamp Natzweiler-Struthof, Kamp Vaihingen of Wiesengrund. In het deelkamp te Unterriexingen zijn circa 250 van de 500 hier tewerkgestelde dwangarbeiders om het leven gekomen door de onmenselijke behandeling en arbeidsomstandigheden. In april 1945 eindigde de Tweede Wereldoorlog voor Markgröningen, toen troepen uit Frankrijk de streek veroverden. Na de oorlog vestigden zich hier enige duizenden Heimatvertriebene, van wie velen rooms-katholiek waren, waardoor ook weer een kerkgebouw voor de katholieke eredienst in gebruik werd genomen.
In 1989 ging de stad een jumelage met de Franse gemeente Saint-Martin-de-Crau aan.
Bezienswaardigheden, toerisme De stad Markgröningen heeft, ondanks een sloopwoede rond 1970, nog veel van haar historische bouwwerken behouden. Het uit 1441 daterende stadhuis, dat ook voor andere doeleinden werd gebruikt, wordt door velen als één der fraaiste raadhuizen van geheel Duitsland beschouwd. Markgröningen ligt mede daardoor aan de toeristische route Deutsche Fachwerkstraße, die gekenmerkt wordt door steden en dorpen met veel oude vakwerkhuizen.
Het belangrijkste cultuurmonument in de stad is de gotische, uit de 13e-15e eeuw daterende Sint-Bartolomeüskerk.
Het vanaf 1599 ontstane gebouwencomplex Wimpelinhof is gemeente-eigendom en kan worden gehuurd voor feesten, congressen en andere evenementen. In dit gebouw is het streekmuseum van Markgröningen gevestigd, dat slechts zeer beperkt geopend is (alleen 's zomers op zondagmiddag).
Een eeuwenoud herders- en algemeen volksfeest (oudste vermelding in 1445) in de stad is de zogenaamde Schäferlauf, jaarlijks eind augustus. Dit evenement is door de Duitse overheid in 2018 aangemeld voor plaatsing op de UNESCO-immaterieel werelderfgoedlijst. Er hoort o.a. een korte hardloopwedstrijd, blootsvoets, door een afgemaaid stoppelveld en een grote kermis bij. De hardloopwedstrijd was oorspronkelijk voor schaapherdersjongens en herderinnetjes. Het feest staat onder de schutse van Sint Bartolomeüs, wiens heiligendag op 24 augustus valt.
Bijzonder is het kasteel te Unterriexingen. Sedert 1995 is hier een luxe dierenpension (Dierenhotel Care-Royal) gevestigd, vooral voor honden, maar in beperktere mate ook voor katten. Er wordt een luxe verblijf inclusief wellness voor deze huisdieren aangeboden, voor wanneer de baasjes de dieren wegens vakantie e.d. niet zelf kunnen verzorgen.
Er liggen enige ecologisch waardevolle en fraaie beekdalen in de gemeente, waaronder dat van de Leudelsbach, een zijbeek van de Enz.
Afbeeldingen
Belangrijke personen in relatie tot de gemeente In de 15e eeuw was de familie Volland zeer invloedrijk in stad en streek; leden van dit geslacht waren kooplieden, juristen en politici. Johann(es) Reinhard, alias Hans Grüninger (geboren omstreeks 1455 in Grüningen; overleden omstreeks 1532 in Straatsburg), boekdrukker en uitgever. Hij publiceerde verscheidene bestsellers, waaronder rond 1510 een van de allereerste boeken met verhalen over Tijl Uilenspiegel. Het is bijna zeker, dat Hans Grüninger ertoe bijdroeg, dat de naam Amerika voor het door Columbus in 1492 ontdekte werelddeel gangbaar werd. Hij was rond 1507 namelijk de uitgever van het cartografische werk van Martin Waldseemüller, waarin deze benaming voor het eerst werd gebruikt. Julius Schäffer, geboren te Markgröningen op 3 juni 1882, overleden te Weilheim op 21 oktober 1944, Duits mycoloog (deskundige inzake schimmels en paddenstoelen); publiceerde belangrijke studies over de geslachten Russula en Agaricus (champignons); overleed zelf na het eten van paddenstoelen gewone krulzoom, waarvan toen in Duitsland werd aangenomen, dat deze eetbaar en niet giftig waren; auteurscitatie (botanische nomenclatuur): Jul.Schäff. Annemarie Griesinger, meisjesnaam: Roemer, geboren op 21 april 1924 te Markgröningen, overleden op 20 februari 2012 te Bad Urach, belangrijk politica (CDU); van 1964-1972 lid van de Duitse Bondsdag, van 1972-1980 de eerste vrouwelijke minister in de deelstaatregering van Baden-Württemberg. Zij was zeer actief voor de emancipatie van mensen met een handicap.
Externe links (Duitstalig) www.agd-markgroeningen.de/?page_id=13255 Website historische commissie gem. Markgröningen over het concentratiekamp te Unterriexingen https://www.markgroeningen.de/leben-wohnen/staedt-hallen-raeume/wimpelinhof Webpagina gemeente Markgröningen over de Wimpelinhof
Categorie:Gemeente in Baden-Württemberg