Rose Marie (Riete) Sterenberg-Gompertz (Amsterdam, 25 september 1919 – Drachten, 30 december 2014) was een Nederlands kunstenares en verzetsstrijdster tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Levensloop Riete Gompertz werd geboren in Amsterdam op 25 september 1919. Ze was de dochter van Leon Julius Bernhard Gompertz en Henriette Kitty Wertheim. Ze had twee zussen: Henriëtte Adrienne Gompertz en Leonora Johanna Gompertz. De componiste Rosy Wertheim was haar tante.
Gompertz’ vader was bankier bij de firma Wertheim-Gompertz. Hij was geboren als Jood, maar hing het Lutherse geloof aan. Haar moeder was eveneens Joods, een telg uit de Amsterdamse familie Wertheim. Later ging het echtpaar met hun kinderen over tot het Remonstrantse geloof. Gompertz was de middelste van drie zussen. Ze groeide op in Amsterdam. Toen ze 10 jaar oud was, verhuisde ze met haar ouders en zusjes naar Naarden. Haar middelbare schoolopleiding volgde ze in Hilversum, aangevuld met een jaar kostschool om zich in het huishouden te bekwamen en de Franse taal te leren. Haar hart lag echter bij tekenen en schilderen. Ze volgde nog wel een verpleegstersopleiding tot haar 20e verjaardag, want dan pas kon ze toelating doen voor de Rijksacademie in Amsterdam.
Ze verhuisde naar Amsterdam en ging wonen aan de Sarphatistraat. Vanaf 1939-1940 volgde ze de avondopleiding tekenen aan de Rijksacademie, omdat ze niet slaagde voor de dagklas. Na het schooljaar 1940-1941 stopte ze met de opleiding vanwege de Tweede Wereldoorlog.
Verzetswerk in WOII Gompertz en haar zussen werden door tussenkomst van een bevriende advocaat, de heer De Pont, in eerste instantie door de bezetter erkend als half-Joods en konden zich vrij bewegen. Gompertz raakte betrokken bij een verzetsgroep. Ze werkte als koerierster en bracht kinderen naar onderduikadressen. Daarbij leerde zij Tine Kramer kennen. Gebruikmakend van haar grafische talent vervalste Gompertz persoonsbewijzen. Het verhaal ging dat ze dat zo goed deed, dat ze soms niet meer wist wat het origineel en wat de vervalsing was. Het vervalsen gebeurde ten huize van haar vriendin Tine Kramer, eerst aan de Bronckhorststraat 36 in Amsterdam en later op Merwedeplein 6-III. Tine was tijdens de oorlogsjaren getrouwd met Herman Waage.
Met haar Joodse uiterlijk werd Gompertz tientallen malen aangehouden. Zij en haar zussen verloren hun half-Joodse status en waren niet langer veilig voor vervolging, ondanks hun Remonstrantse dooppapieren. Toen Tine Waage-Kramer gearresteerd was op Corellistraat 6, dook Gompertz onder op het Merwedeplein. Ze tekende dag en nacht persoonsbewijzen.
In april 1944 werd Gompertz gearresteerd na verraad van de persoonsbewijzencentrale en naar Westerbork gebracht. Verschillende tekeningen die zij in die periode maakte zijn bewaard gebleven. Omdat ze Remonstrantse dooppapieren had, werd ze na Dolle Dinsdag samen met haar moeder naar concentratiekamp Theresienstadt / Terezin getransporteerd. Haar vader was toen al overleden. In Theresienstadt moest ze mica splijten en werkte ze daarnaast in de keuken. In de weinige uren die overbleven, tekende ze soms portretten voor wat extra voedsel. Op 9 mei 1945 werd Terezin bevrijd door Russische troepen. Tine was toen doodziek van de vlektyfus.
Na de oorlog Gompertz overleefde uiteindelijk samen met haar moeder Theresienstadt; haar zusjes kwamen heelhuids uit de onderduik. Haar vriendin Tine overleefde de concentratiekampen Vught en Ravensbrück. Gompertz keerde in mei 1945 terug naar Amsterdam. Ze kon haar adres aan de Sarphatistraat opnieuw huren. Ze volgde weer avondlessen aan de Rijksacademie. Overdag tekende ze kinderportretten in opdracht en deed ze huishoudelijk werk om in haar onderhoud te voorzien. Ook kreeg ze een kleine toelage van Stichting 1940-1945 vanwege haar verzetswerk voor de persoonsbewijzencentrale.
Ze trouwde in 1959 met beeldhouwer Johan Sterenberg. Samen verhuisden ze naar Marum in de provincie Groningen. Gompertz was werkend lid van De Ploeg. Haar tekening van Leo Kok (1923-1945), die zij in 1944 in Westerbork vervaardigde, maakte in 1991 en 1994 deel uit van tentoonstellingen in respectievelijk het Fries Museum en het Joods Historisch Museum.
Gompertz bleef haar hele leven bevriend met Tine Kramer, die na de oorlog hertrouwde met haar schoolvriend Pieter Boeke, hoogleraar klinische en medische psychologie in Groningen.
Externe link
Tine & Riete; verzetsvriendinnen, YouTube
Categorie:Nederlands Holocaustoverlevende Categorie:Nederlands verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog Categorie:Kampgevangene in Westerbork Categorie:Kampgevangene in Theresienstadt Categorie:Nederlands beeldend kunstenaar