Lorenzo Rocha de Icaza (Manilla, 8 oktober 1837 – aldaar, 28 oktober 1898) was een in Manilla geboren Spaans kunstschilder. Hij was van 1867 tot 1893 professor aan Academia de Dibujo y Pintura. Van 1893 tot zijn overlijden in 1898 was hij directeur van deze kunstopleiding in Manilla. Tot zijn bekendste werken behoren El Sueño de Don Ramiro (1867) en Mujer filipina (1895). Rocha werd in 1874 benoemd tot commandeur in de Orde van Karel III.
Biografie Lorenzo Rocha werd geboren op 8 oktober 1837 in de Filipijnse hoofdstad Manilla. Afkomstig uit een vooraanstaande Spaanse familie was hij daarmee een zogenaamde creool, een kleine groep, ongeveer 3% van de bevolking, bestaande uit mensen van Spaanse afkomst, maar geboren in de Filipijnen. (1987), The Philippines at the Cortes de Cádiz, Philippine Studies: Historical & Ethnographic Viewpoints, vol. 61, no. 3, 2013, p. 339, online via deze link Op 1 april 1850 begon Rocha op twaalfjarige leeftijd als een van de 70 studenten aan de Academia de Dibujo y Pintura.
Deze schilder- en tekenacademie was eerder in 1834 opgeheven en opende dat jaar opnieuw de deuren. In de eerste jaren werd het instituut geleid door diverse interim-directeuren. In 1855 werd Nicolás Valdes als nieuwe interim-directeur aangesteld door Junta de Comercio de Manila, de instantie die voor de opleiding verantwoordelijk was. Hij koos als zijn assistent de toen 18-jarige Lorenzo Rocha, die hij typeerde als de "meest uitmuntende student" en die na een korte periode aan de zeevaartschool weer was teruggekeerd naar de academie. In deze periode won Rocha ook een geldprijs in een door de Junta uitgeschreven competitie, met een portret van koningin Isabella II. De andere prijswinnaar was Lorenzo María Guerrero met een schilderij van Ferdinand Magellaan. Begin 1857 keerde Valdes terug naar Spanje en begon de Junta in april van dat jaar een zoektocht naar een nieuwe meer permanente directeur. Rocha fungeerde ondertussen als interim-directeur, totdat uiteindelijk Agustín Sáez begin 1858 werd aangesteld als nieuwe directeur.
Op 29 mei 1858 vertrok Rocha met een beurs van de Junta naar Spanje, waar hij oktober 1858 begon aan een verdere opleiding aan de Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. In Spanje werd hij tevens aangesteld als hofschilder van de Spaanse Troon. In 1862 solliciteerde Rocha naar de functie van directeur van de Escuela de Dibujo y Pintura de Manila. Hij werd echter afgewezen omdat deze functie nog steeds bekleed werd door Agustín Sáez.Provisión de plaza de director de la Escuela de Dibujo, Pintura, Escultura y Grabado de Manila, PARES – Archivo Histórico Nacional (geraadpleegd op 17 mei 2026) Zijn beurs om te studeren in Spanje werd echter wel tot tweemaal toe verlengd.
Tegen 1865 had Rocha zich zodanig onderscheiden dat hij was aangesteld als hofschilder aan het koninklijk hof en werd verheven tot ridder in de Soevereine Militaire Orde van Sint-Jan van Jeruzalem. Tegen het einde van zijn periode in Spanje schilderde hij onder meer El Sueño de Don Ramiro (1867). Dit schilderij, dat in het verleden ook wel ten onrechte aan Félix Hidalgo werd toegeschreven, was gedurende de eerste vier maanden van 1867 te zien op de Exposición Nacional de Bellas Artes in Madrid. Het schilderij won daar een eervolle vermelding, waarna het werd aangekocht door de Spaanse overheid. Uiteindelijk kwam het terecht in de collectie van het Museo Nacional del Prado., Achtergrondinformatie over El Sueño de Don Ramiro, Website Museo del Prado (geraadpleegd op 16 mei 2026)
Nadat zijn beurs was geëindigd in 1866 keerde hij in september 1867 terug naar de Filipijnen. Door een koninklijk besluit van 6 december 1866 was bepaald dat het directeurschap van de Academia de Dibujo y Pintura een erefunctie zou worden en werd het overgedragen aan de minister van Openbare Werken, die de financiën van de academie beheerde. Tegelijkertijd werden Sáez en Rocha beiden benoemd tot professoren met gelijke rang en met hetzelfde salaris. Gedurende bijna 25 jaar waren Sáez en Rocha de enige docenten van de academie. Sáez gaf les in ornamenttekenen, landschapsschilderkunst, kleurgebruik, compositie en modelleren, terwijl Rocha zich toelegde op figuurtekenen, tekenen van levende modellen en kopiëren van meesterwerken. Onder de vele studenten die in deze 25 jaar aan de academie studeerden waren onder meer Juan Luna en Félix Hidalgo. De eerste vrouwelijke student beeldhouwer aan de academie, Pelagia Mendoza y Gotianquin, werd in de laatste jaren van zijn carrière persoonlijk door Rocha begeleid tijdens haar studie.
In 1889 werd de naam van de academie veranderd in Escuela de Dibujo, Pintura y Grabado en werd de Escuela de Artes y Oficios onder hetzelfde bestuur geplaatst. De beoogde uitbreiding van het curriculum kwam echter pas tot stand toen na de dood van Sáez in 1891 het docentencorps werd uitgebreid. Van 1891 tot 1893 werden elf nieuwe docenten aangenomen voor onderwijs in vaardigheden die nodig zijn voor kunstschilderen, maar ook voor beeldhouwen en graveren. In 1893 ontstond vervolgens de Escuela Superior de Pintura, Escultura y Grabado met Lorenzo Rocha als directeur, een functie die hij zou blijven bekleden tot zijn dood in 1898. Hij combineerde zijn functie als directeur met doceren. Zo doceerde hij bijvoorbeeld vakken als kleur en compositie, perspectief, tekenen naar waarneming (zoals stillevens en modellen) en het kopiëren van meesterwerken. In deze periode schilderde hij zelf onder meer Mujer filipina (1895). Dit schilderij schonk hij aan Ángel Avilés, de Spaanse minister van Onderwijs en Schone Kunsten tijdens een bezoek aan de academie in 1895.Toelichting Mujer filipina, Website Museo de Bellas Artes (geraadpleegd op 16 mei 2026 via Wayback Machine) Avilés op zijn beurt schonk zijn kunstcollectie, met daarin ook dit schilderij, in 1922 aan het Museo de Bellas Artes, waar het nog steeds tot de collectie behoort.Toelichting op de herkomst van de collectie van het museum, Website Museo de Bellas Artes (geraadpleegd op 16 mei 2026 via Wayback Machine)
Rocha overleed op 28 oktober 1898, twee maanden nadat de Amerikanen de stad Manilla hadden ingenomen, op 60-jarige leeftijd., (1989), Philippine Academic Art: The Second Phase (1845-98), Philippine Quarterly of Culture and Society, vol. 17, nr. 1, pp. 67–89, online via JSTOR (geraadpleegd op 27 mei 2026). Er is niet veel werk van Rocha bewaard gebleven. Veel van zijn schilderijen zijn verloren gegaan toen Intramuros tijdens de Tweede Wereldoorlog met de grond gelijk werd gemaakt. Rocha ontving diverse onderscheidingen voor zijn werk. Hij was, zoals hiervoor al beschreven, hofschilder aan het Spaanse hof, won een eervolle vermelding op de Exposición Nacional de Bellas Artes in 1867 en werd verheven tot ridder in de Soevereine Militaire Orde van Sint-Jan van Jeruzalem. Daarnaast werd hij in 1874 wegens zijn verdiensten benoemd tot commandeur in de Orde van Karel III.Concesión de la Encomienda de Carlos III a Lorenzo Rocha, PARES – Archivo Histórico Nacional (geraadpleegd op 17 mei 2026)
Bronnen , (1989), Philippine Academic Art: The Second Phase (1845-98), Philippine Quarterly of Culture and Society, vol. 17, nr. 1, pp. 67–89, online via JSTOR , Biografie Lorenzo Rocha Icaza, Website Museo del Prado (geraadpleegd op 16 mei 2026) , Achtergrondinformatie over El Sueño de Don Ramiro, Website Museo del Prado (geraadpleegd op 16 mei 2026)
Noten
Categorie:Persoon in de 19e eeuw Categorie:Persoon in de Spaans koloniale Filipijnen Categorie:Ridder Categorie:Spaans kunstschilder