Freemasons' Hall is het hoofdkwartier van de United Grand Lodge of England (UGLE) en het Supreme Grand Chapter van de Engelse Royal Arch-vrijmetselarij. Het gebouw bevindt zich aan Great Queen Street in het centrum van Londen, tussen Holborn en Covent Garden. Sinds 1775 bevindt zich op deze locatie een hoofdkwartier van de Engelse vrijmetselarij.
Het huidige gebouw werd tussen 1927 en 1933 opgetrokken in een monumentale art deco-stijl en is uitgevoerd in gestripte klassieke vormentaal met een stalen skelet bekleed met Portlandsteen. Naast de zetel van de Engelse vrijmetselarij herbergt het complex tientallen vrijmetselaarstempels, een bibliotheek, archieven en het Museum of Freemasonry. Het gebouw is opgenomen op de Britse monumentenlijst als Grade II*-gebouw — een aanduiding voor gebouwen van bijzonder groot belang, de op één na hoogste beschermingscategorie in Engeland — en geldt als een van de belangrijkste vrijmetselaarsgebouwen ter wereld.
Geschiedenis
Voorgaande bebouwing en verwerving van de locatie
De site aan de zuidzijde van Great Queen Street bestaat uit de samengevoegde percelen van vier zeventiende-eeuwse herenhuizen. Het centrale perceel, bekend als het huis waar vroeger een standbeeld van de koningin stond (het House adorned with the Queen's statue), werd in 1774 aangekocht door bewindvoerders namens de vrijmetselaarsgrootloge. Het aangrenzende perceel (Rivers House) werd eveneens in 1774 verworven; de percelen ten westen (oostelijk deel van Bristol House) en ten oosten (westelijk deel van Conway House) werden in respectievelijk 1815 en 1880 toegevoegd.
Eerste Freemasons' Hall (1775–1863)
De hal werd in 1775 gebouwd door de architect en vrijmetselaar Thomas Sandby en op 23 mei 1776 ingewijd. Het gebouw was rechthoekig van plattegrond, 78 voet lang, 38 voet breed en circa 58 voet hoog, en was ontworpen naar het model van een Romeins-Dorische tempel met pilasters langs de zijwanden en vrijstaande zuilen aan de uiteinden. Een galerij bevond zich boven het portaal aan de ingangspoort.
Bij de hal werd in 1786 een herberg (tavern) gebouwd naar ontwerp van architect William Tyler. In 1815 verwierf de grootloge met hulp van Sir John Soane de twee westelijke percelen van Conway House. Soane ontwierp aanvullende ruimten aan de achterzijde; de bouwwerkzaamheden liepen van 1828 tot 1829. In 1832 bedankte de grootloge Soane voor zijn werk en zijn schenking van £500 ten behoeve van de bouw.
Tweede Freemasons' Hall (1864–1933)
In 1863 werden de herberg en bijna alle grootlogegebouwen gesloopt, met uitzondering van Sandby's tempel. Op 27 april 1864 werd de eerste steen gelegd van een nieuw complex naar ontwerp van Frederick Pepys Cockerell, dat in 1866 werd voltooid. Daarbij gingen de door Soane ontworpen ruimten verloren. Hoewel het nieuwe gebouw monumentaal was uitgevoerd en beeldhouwwerk bevatte van William Grinsell Nicholl, bevatte het weinig expliciet maçonnieke kenmerken.
Een brand in 1883 veroorzaakte aanzienlijke structurele schade aan het gebouw. In 1899 werd aan de westzijde een nieuwe vleugel toegevoegd naar ontwerp van Henry L. Florence, waarin een bibliotheek en museum werden ondergebracht.
Masonic Peace Memorial
Nog vóór de Eerste Wereldoorlog werd gesproken over een uitbreiding als gedenkteken voor koning Edward VII, die van 1874 tot 1901 Grootmeester van de United Grand Lodge of England was geweest.
Na de oorlog werd besloten een geheel nieuw gebouw op te richten als nationaal monument voor de 3.225 Engelse vrijmetselaars die tijdens de oorlog waren omgekomen. Na een architectuurwedstrijd in 1926, waarbij de wijze waarop het ontwerp werd ingepast op het onregelmatige perceel mede doorslaggevend was, werd gekozen voor het plan van Henry Victor Ashley en Francis Winton Newman, beiden vrijmetselaar.
Het nieuwe gebouw werd tussen 1927 en 1933 gerealiseerd onder de naam Masonic Peace Memorial. De bouw werd gefinancierd door het Masonic Million Memorial Fund, dat meer dan één miljoen pond bijeenbracht. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd de naam gewijzigd in Freemasons' Hall.
Architectuur
Het eerste gebouw van Sandby
miniatuur|Interieur van de eerste Freemasons' Hall, ontworpen door Thomas Sandby en afgebeeld in The Microcosm of London (1809).
Het oorspronkelijke gebouw van Thomas Sandby werd uitgevoerd in een monumentale neoclassicistische stijl met een Romeins-Dorische orde, rijke kroonlijsten, lunetten en een decoratief plafond. De maçonnieke verwijzingen waren spaarzaam en subtiel verwerkt: de belangrijkste bevonden zich in de fries en in een vergulde zon met dierenriemtekens op het plafond. Van de hal bestaat een bekende allegorische gravure van Giovanni Battista Cipriani waarop de Waarheid wordt afgebeeld te midden van wetenschappelijke instrumenten, bouwkundige werktuigen en de theologische deugden Geloof, Hoop en Liefde — een weerspiegeling van de nauwe relatie tussen vrijmetselarij, wetenschap en verlichting in de achttiende eeuw.
Het huidige gebouw
Het huidige Freemasons' Hall wordt beschouwd als een van de belangrijkste vrijmetselaarsgebouwen van de twintigste eeuw. De lange gevels worden benadrukt door een doorlopend horizontaal profiel en een zware kroonlijst boven de eerste verdieping. Daarboven bevinden zich twee terugwijkende verdiepingen. Het geheel culmineert aan de hoek van Great Queen Street en Wild Street in een hoge toren, die de diagonale as volgt waarlangs de Grote Tempel in het interieur is geplaatst.
Ondanks de prominente functie zijn de maçonnieke verwijzingen opvallend subtiel verwerkt. Een belangrijk motief is de toepassing van zuilen in antis — twee zuilen geflankeerd door muurdammen — aan de tempelingang, een opstelling die verwijst naar de bijbelse beschrijvingen van de Tempel van Salomo en de symbolische zuilen Jachin en Boaz. De kapitelen van verschillende zuilen zijn geen letterlijke navolging van een klassieke orde, maar verwijzen naar het zogenoemde lily-work uit diezelfde bijbelse beschrijvingen.
Het interieur is uitgevoerd in een rijk gedetailleerde maar beheerste neo-Griekse stijl, met marmerbekleding in de hoofdzalen, trappenhuizen en gangen. Bijzonder zijn de bronzen deuren in neo-Egyptische stijl, vervaardigd door de beeldhouwers Walter en Donald Gilbert, alsmede het smeedijzeren en bronzen werk dat door het gehele gebouw is toegepast.
Interieur
Grote Tempel
Het middelpunt van het gebouw wordt gevormd door de Grote Tempel (Grand Temple), die op een diagonale as is gesitueerd ten opzichte van de straatgevel. Hier vinden de bijeenkomsten van de United Grand Lodge of England en het Supreme Grand Chapter plaats. Ook provinciale grootloges en andere maçonnieke organisaties houden er regelmatig hun jaarvergaderingen.
De tempel is circa 37 meter lang, 27 meter breed en 19 meter hoog en biedt plaats aan ongeveer 1.700 personen. De wanden zijn bekleed met Ashburton- en Botticinomarmers. Het gewelfde plafond is voorzien van mozaïeken en een gecoffreerd plafond. In de vier hoeken bevinden zich allegorische voorstellingen van de kardinale deugden: voorzichtigheid, matigheid, kracht en rechtvaardigheid. De monumentale bronzen deuren in neo-Egyptische stijl zijn van de hand van Walter en Donald Gilbert.
In de zaal bevindt zich een groot pijporgel van Henry Willis & Sons, geïnstalleerd bij de opening in 1933.
Overige ruimten miniatuur|Het oorlogsmonument van Walter Gilbert in de Memorial Hall. Naast de Grote Tempel bevinden zich 26 kleinere vrijmetselaarstempels. Deze zijn vrijwel allemaal uitgevoerd in art-decostijl, maar verschillen sterk in inrichting en decoratie. Enkele opvallende voorbeelden zijn:
Tempel 3: bevat een gerestaureerd negentiende-eeuws kamerorgel. Tempel 10: combineert art deco met Egyptische stijlelementen en heeft een hoge koepelruimte met een pijporgel van Willis. Tempel 11: werd grotendeels gefinancierd door vrijmetselaars uit Japan en Oost-Azië en is versierd met gestileerde chrysanten. Tempel 12: staat bekend als de Burma Temple en bevat decoraties geïnspireerd op Birma. Tempel 17: wordt gekenmerkt door rijk eikenhouten interieurwerk en een grote gebeeldhouwde zwaan, het symbool van Buckinghamshire. Tempel 23: was oorspronkelijk de kleinste tempel van het gebouw en werd in 2018 omgevormd tot de publiek toegankelijke Kent Room.
Op de begane grond bevindt zich het herdenkingsportaal met het monument van Walter Gilbert; op de eerste verdieping zijn naast de Grote Tempel de kamers van de grootofficieren, de bibliotheek en een leeszaal ondergebracht.
Jaarlijks vinden er ongeveer 1.800 bijeenkomsten van loges en kapittels plaats in Londen, waarvan een aanzienlijk deel in Freemasons' Hall wordt gehouden.
Betekenis
Freemasons' Hall geldt als het bestuurlijke en ceremoniële centrum van de reguliere vrijmetselarij wereldwijd. Als zetel van de United Grand Lodge of England, die door vele grootloges wordt beschouwd als de oudste nog bestaande grootloge, ontvangt het gebouw jaarlijks delegaties uit de gehele wereld. Het fungeert daarnaast als locatie voor internationale ontvangsten, jubilea en bijzondere bijeenkomsten van de Engelse vrijmetselarij.
Museum en bibliotheek miniatuur|De North Gallery van het Museum of Freemasonry. In Freemasons' Hall is het Museum of Freemasonry gevestigd. Dit museum, de bibliotheek en de archieven vallen onder een afzonderlijke liefdadigheidsinstelling die verbonden is aan de United Grand Lodge of England.
De collectie omvat rituele voorwerpen, juwelen, porselein, glaswerk, schilderijen, documenten, archieven en andere objecten die verband houden met de geschiedenis van de vrijmetselarij en verwante broederschappen. In 2007 werd de collectie door de Britse overheid erkend als een verzameling van nationaal en internationaal belang. De bibliotheek behoort tot de belangrijkste gespecialiseerde vrijmetselaarsbibliotheken ter wereld en bevat omvangrijke collecties boeken, manuscripten en archieven.
In de populaire cultuur
Vanwege zijn monumentale architectuur en goed bewaarde interieurs wordt Freemasons' Hall regelmatig gebruikt als filmlocatie. Het gebouw figureerde onder meer in de televisieseries Spooks, Poirot, Hustle en New Tricks, alsmede in films als Johnny English, Sherlock Holmes, The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, Assassin's Creed en Doctor Strange in the Multiverse of Madness.
In september 2014 vonden in het gebouw verschillende modeshows plaats in het kader van de London Fashion Week.
Zie ook United Grand Lodge of England
Categorie:Bouwwerk in Londen Categorie:Art-decobouwwerk Categorie:Grade II*-bouwwerk