Giovanni Ricordi (Milaan, 1785 – aldaar, 15 maart 1853) was een Italiaans muziekuitgever, violist, muziekgraveur en ondernemer. Hij is vooral bekend als de oprichter van Casa Ricordi, een van de belangrijkste muziekuitgeverijen in de geschiedenis van de Italiaanse opera.
Ricordi begon als kopiist en verzamelaar van partituren en libretti. Vanuit die activiteit bouwde hij vanaf 1808 een muziekuitgeverij uit die een centrale rol zou spelen in de verspreiding van Italiaanse operamuziek. Casa Ricordi werd later nauw verbonden met componisten als Gioachino Rossini, Vincenzo Bellini, Gaetano Donizetti, Giuseppe Verdi en Giacomo Puccini.
Leven en loopbaan
Vroege jaren Giovanni Ricordi werd geboren in Milaan in 1785. Hij was van opleiding en beroep violist en werkte daarnaast als kopiist van muziek. Al vroeg begon hij partituren en libretti te verzamelen. Volgens het Archivio Storico Ricordi vormde die verzameling het begin van wat later het historische archief van Casa Ricordi zou worden.
Vanaf 1803 sloot Ricordi contracten met verschillende Milanese theaters, waaronder het Teatro Carcano, het Teatro del Lentasio en het Teatro Girolamo. Deze contracten gaven hem het recht om delen van het door hem geproduceerde muziekmateriaal te verspreiden, bijvoorbeeld pianoreducties en orkestpartijen.
In 1807 ging Ricordi naar Leipzig, waar hij bij de Duitse firma Breitkopf & Härtel technieken voor muziekgravure en muziekdruk bestudeerde. Na zijn terugkeer in Milaan paste hij die technieken toe in zijn eigen uitgeverij.
Oprichting van Casa Ricordi In 1808 richtte Ricordi in Milaan zijn muziekuitgeverij op. Volgens het Archivio Storico Ricordi gebeurde dit aanvankelijk samen met de graveur en muziekhandelaar Felice Festa, maar Ricordi zette de onderneming later alleen voort. De uitgeverij zou bekend worden als Casa Ricordi.
Treccani vermeldt dat Ricordi in 1808 een van de eerste Italiaanse muziekpublicaties uitbracht die met behulp van loodgravure en koperdiepdruk was vervaardigd. Daarmee bracht hij modernere reproductietechnieken naar de Milanese muziekwereld, waar veel theatermuziek tot dan toe nog sterk afhankelijk was van handgeschreven kopieën.
Casa Ricordi ontwikkelde zich vanuit een praktische theaterdienst: het kopiëren, bewaren, verhuren en verkopen van partituren, orkestpartijen en pianouittreksels. Die combinatie van muziekdruk, rechtenbeheer en theaterpraktijk maakte de uitgeverij bijzonder belangrijk voor de operacultuur van de negentiende eeuw.
Band met La Scala Een keerpunt kwam in 1814, toen Ricordi door La Scala werd belast met het kopiëren van uitvoeringsmateriaal voor het theater. Daardoor kreeg hij een nauwe band met een van de belangrijkste operahuizen van Europa.
In 1825 kocht Ricordi de volledige muziekbibliotheek van La Scala. Deze aankoop vormde volgens Casa Ricordi de basis voor de verdere groei van het bedrijf, omdat de uitgeverij daardoor over een omvangrijk operarepertoire en uitvoeringsmateriaal beschikte.
Door die positie kon Ricordi niet alleen muziek drukken, maar ook uitvoeringsmateriaal leveren aan theaters. Daarmee werd Casa Ricordi een belangrijke schakel tussen componisten, theaters, zangers, impresario's en het publiek.
Italiaanse opera Casa Ricordi groeide onder Giovanni Ricordi uit tot een invloedrijke uitgeverij voor Italiaanse opera. Ricordi was uitgever en zakelijk partner van verschillende belangrijke componisten uit de eerste helft van de negentiende eeuw, onder wie Rossini, Bellini, Donizetti en Saverio Mercadante.
Ook de vroege band met Giuseppe Verdi was van groot belang. Treccani vermeldt dat Ricordi de eerste opera van Verdi verwierf. Daarmee begon een langdurige relatie tussen de familie Ricordi en Verdi, die later vooral onder Tito Ricordi en Giulio Ricordi zou uitgroeien tot een van de bekendste samenwerkingen tussen componist en muziekuitgever in de operageschiedenis.
Giovanni Ricordi was niet alleen drukker of handelaar, maar ook een ondernemer die begreep dat opera afhankelijk was van betrouwbare partituren, duidelijke contracten, herdrukken, theatermateriaal en bescherming van rechten. Zijn bedrijf droeg daardoor bij aan de professionalisering van de Italiaanse muziekuitgeverij.
La Gazzetta Musicale In 1842 richtte Ricordi La Gazzetta Musicale di Milano op, een muziektijdschrift dat verbonden was met zijn uitgeverij. Het blad publiceerde nieuws, kritiek en beschouwingen over muziek en opera, en versterkte de culturele invloed van Casa Ricordi in de Italiaanse muziekwereld.
Archivio Storico Ricordi Het Archivio Storico Ricordi ontstond uit de verzameling partituren, libretti, brieven en theaterdocumenten die Giovanni Ricordi vanaf het begin van zijn loopbaan aanlegde. Het archief groeide samen met de uitgeverij en geldt tegenwoordig als een van de belangrijkste particuliere muziekarchieven ter wereld.
Het archief bewaart onder meer handgeschreven partituren, correspondentie van componisten en librettisten, libretti, affiches, decorontwerpen, kostuumontwerpen en historische foto's. Het bevat belangrijke bronnen voor de studie van onder anderen Verdi, Puccini, Rossini, Bellini en Donizetti.
Overlijden en opvolging Giovanni Ricordi overleed op 15 maart 1853 in Milaan. Na zijn dood werd het bedrijf geleid door zijn zoon Tito Ricordi. Later kwam de leiding in handen van Giovanni's kleinzoon Giulio Ricordi, onder wie Casa Ricordi een nog grotere rol kreeg in de Italiaanse opera, vooral door de nauwe samenwerking met Verdi en Puccini.
Betekenis Giovanni Ricordi wordt beschouwd als een sleutelfiguur in de ontwikkeling van de moderne Italiaanse muziekuitgeverij. Hij combineerde vakmanschap als kopiist en muziekgraveur met zakelijk inzicht en een sterke band met de operapraktijk.
Zijn grootste betekenis ligt in de oprichting van Casa Ricordi, dat uitgroeide tot een centrale instelling in de geschiedenis van de Italiaanse opera. Door partituren te drukken, uit te geven, te bewaren en te verspreiden, droeg Ricordi bij aan de internationale verspreiding van het Italiaanse operarepertoire.
Het door hem begonnen archief is bovendien van blijvend belang voor de muziekgeschiedenis. Veel documenten die vandaag in het Archivio Storico Ricordi worden bewaard, gaan terug op de verzamelpraktijk en bedrijfsvoering die Giovanni Ricordi in het begin van de negentiende eeuw opzette.
Zie ook
Casa Ricordi Giulio Ricordi Giuseppe Verdi Giacomo Puccini La Scala Muziekuitgeverij
Referenties
Externe links
Giovanni Ricordi. The period from 1808 to 1853 bij het Archivio Storico Ricordi Giovanni Ricordi in het digitale Archivio Storico Ricordi
Categorie:Italiaans uitgever Categorie:Italiaans ondernemer Categorie:Italiaans violist Categorie:Muziekuitgever