thumb|Kaart woiwodschap Bratslav. Joan Blaeu (1670), naar de Speciale Kaart van Oekraïne van Beauplan van 1650. Woiwodschap Bratslav was een woiwodschap van het grootvorstendom Litouwen (van 1566 tot 1569) en de Poolse Kroon in het Pools-Litouws Gemenebest. Het bestond van 1566 tot 1793.
Het woiwodschap werd opgericht op basis van de oostelijke gebieden van het Woiwodschap Podolië. Na de Unie van Lublin in 1569 maakte het deel uit van de provincie Klein-Polen. Het behoorde tot de streek Rood-Roethenië en Rechteroever-Oekraïne. Het lag in het zuiden van het Gemenebest en het zuidoosten van Rood-Roethenië, grenzende aan het vorstendom Moldavië. De hoofdstad was Bratslav. Het werd bestuurd door de woiwoden van Bratslav. De sejmik (landdag) van het woiwodschap kwam bijeen in Bratslav. Het had twee vertegenwoordigers in de Senaat van de Poolse-Litouwse Republiek. Het bestond uit 3 powiati oftewel graafschappen. In 1793 bedroeg de oppervlakte van het woiwodschap 31.660 km². In 1790 telde de bevolking 933.410 inwoners. Het woiwodschap werd in 1793 opgeheven tijdens de tweede Poolse Deling. Het grondgebied werd onderdeel van het Gouvernement Bratslav van het Russische Rijk.
Bestuurlijke indeling Powiat Bratslav Powiat Vinnytsja Powiat Zvenyhorod — hoofdplaats in Zvenyhorodka
In 1791 besloot de Poolse Sejm om nog een powiat op te richten: Nadbohski, met als centrum Hraniv. Het plan werd niet voltooid vanwege de laatste Derde Poolse Deling.
Geschiedenis Het Bratslavse Podolië, waartoe een deel van de huidige Oblast Kirovohrad behoorde, gelegen aan de rivier de Sinyjoecha, werd in 1434 definitief opgenomen in het Litouwse grootvorstendom als onderdeel van het woiwodschap Podolië. In 1566 werd deze Litouwse provincie omgevormd tot het woiwodschap Bratslav.
thumb|left|150px|Wapen woiwodschap Bratslav (1555) Na de Unie van Lublin in 1569 kwam het woiwodschap Bratslav onder het bestuur van de Republiek Polen-Litouwen. De szlachta, die hier massaal naartoe trok, legde beslag op de beste gronden. In 1598 werden alle overheidsinstellingen overgebracht naar Vinnytsja en deze stad werd het administratieve centrum van het woiwodschap Bratslav. De reden hiervoor was dat de aanvallen van de Tataren op Bratslav steeds vaker voorkwamen en dat de niet bepaald rustige Zaporizka Sitsj vlakbij lag. Dit leidde tot de volgende groeifase van Vinnytsja — de bebouwing van de rechteroever van de rivier de Zuidelijke Boeg (Boeh). De nieuwe ligging van het kasteel, dat de belangrijkste plaats in de stad innam, bepaalde ook het stratenpatroon van de rechteroever, waarvan de straten samenkwamen bij de brug, die later werd aangelegd naar het kasteeleiland Kempa en van daaruit naar de linkeroever. Dit stratenpatroon bestaat nog steeds.
In 1610 schonk de starost van Bratslav, Valenty Oleksandr Kalynovsky, 30.000 gouden munten en twee dorpen aan het klooster van de jezuïeten, die zich in Vinnytsja hadden gevestigd. Zij bouwden een enorme kerk, een collegium (school) en een convict (studentenhuis), die zij als een fort omringden met dikke bakstenen muren en torens op de hoeken. Het kloostercomplex lag op het hooggelegen deel van de rechteroever. De 'gemetselde' gebouwen maakten destijds indruk door hun degelijkheid en stevigheid, en sindsdien hebben ze de naam Moery (van Latijn murus — "muur") gekregen.
In 1616 werd, als tegenhanger van het jezuïetenklooster, het orthodoxe Preobrazjensky-klooster gesticht. In 1621 verschenen de dominicanen in Vinnytsja, aan wie de starost Jan Odzivolsky een plek in Moery, naast de jezuïeten, en grote landgoederen toekende. Zij bouwden een klooster. Nog eens vijf jaar later werd een tweede orthodoxe klooster geopend — het vrouwelijke Blahovysjtsjensky-klooster. Een belangrijke rol speelden de orthodoxe kerkelijke broederschappen, die toen overal ontstonden, in Vinnytsja — de broederschap van Kozma en Demjan, opgericht kort na de Kerkelijke Unie van Lublin; de Oekraïense broederschapsschool bestond in Vinnytsja, vlakbij Moery, bijna tweehonderd jaar. In 1632 werd met de steun van de vooraanstaande figuur uit de Oekraïense cultuur, metropoliet Petro Mohyla, en de Bratslav-rechter Mychajlo Kropyvnytskyy een orthodox college geopend bij het broederschapsklooster van de Hemelvaart. Zeven jaar later werd het college gesloten door toedoen van de jezuïeten. In 1645 werd bij het orthodoxe vrouwenklooster een broederschool opgericht.
Volgens het vredesverdrag van Bilozerka, dat op 18 september 1651 werd gesloten tussen de Oekraïense hetman Bohdan Chmelnytsky en de Poolse regering, werd alleen het woiwodschap Kiow als Kozakkengebied erkend, terwijl het woiwodschap Bratslav weer onder Pools bestuur kwam te staan. In mei 1652 verklaarde Bohdan Chmelnytsky de bepalingen van dit verdrag nietig. thumb|Kaart gouvernement Bratslav (1796) De Chmelnytsky-opstand en de daaropvolgende Pools-Russische Oorlog (1654-1667) waren verwoestend voor de hele streek Bratslav. Deze periode in de geschiedenis van Oekraïne, die met name Rechteroever-Oekraïne waaronder Bratslav trof, staat dan ook bekend als De Ruïne. In het woiwodschap Bratslav daalde het aantal huishoudens volgens schattingen tussen 1629 en 1664 van 71.471 naar 6.111, oftewel met een factor 11,6, waarvan op het platteland van 22.656 naar 3.465, oftewel met een factor 6,5. Het woiwodschap Bratslav en de centrale en zuidelijke delen van het woiwodschap Kiow leden de grootste verwoestingen, aangezien ze gedurende een lange periode in de tweede helft van de 17e eeuw het toneel van militaire acties waren. De verhuizingen en vluchtbewegingen van mensen uit verschillende bevolkingsgroepen naar de regio’s Bratslav, Podolië en de centrale en zuidelijke delen van het woiwodschap Kiow aan het einde van de 17e en het begin van de 18e eeuw zijn ook vastgelegd in de processen-verbaalboeken van de stadsrechtbanken.
In 1671 brak er een oorlog uit tussen Polen en het Ottomaanse Rijk, waardoor, volgens het Verdrag van Boetsjatsj van 18 oktober 1672, Podolië aan de Ottomanen toekwam en Bratslav zelf onder het bewind kwam te staan van hetman Petro Dorosjenko die van de Turken afhankelijk was. In april 1673 weigerde de Poolse Sejm de voorwaarden van het Verdrag van Boetsjatsj goed te keuren, wat leidde tot een nieuwe Pools-Ottomaanse oorlog (1672-1676).
Volgens het vredesverdrag van Zjoeravne van 17 oktober 1676, waarmee de oorlog werd beëindigd, bleef Podolië bij de Ottomanen; een aanzienlijk deel van Oekraïne aan de rechteroever, waaronder ook de gebieden van het huidige district Blahovysjtsjensky, werd erkend als Kozakkengebied onder het protectoraat van de ottomanen. Bovendien werd dit verdrag niet geratificeerd door de Poolse Sejm. Het Verdrag van Bachtsjisaraj van 3 januari 1681 (Oude Stijl 13 januari 1681), waarmee de Russisch-Turkse oorlog van 1676-1681 werd beëindigd, bepaalde dat Bratslav en het zuiden van de regio Kiow bij de ottomanen zouden blijven.
thumb|Kaart gouvernement Podolië (1800) Na de tweede deling van Polen-Litouwen in 1793 kwamen Podolië en het gebied rond Bratslav onder Russisch bestuur en vormden ze de Gouvernement Podolië, het westelijke deel van de provincie bestond uit het eigenlijke woiwodschap Podolië, het oostelijke deel uit het Bratslav-woiwodschap. Na de annexatie van Podolië door Rusland werd Vinnytsa een provinciestad, maar na de oprichting van het gouvernement Podolië met als centrum Kamjanets werd het de status van districtsstad toegekend.
In 1793 werd op basis van het grondgebied van de woiwodschappen Bratslav en Kiow het gouvernement Bratslav opgericht.
Bij het decreet van 27 januari 1795 werden delen van het gouvernement Bratslav en de districten Jelysavethrad, Novomyrhorod en Cherson, alsmede oblast Otsjakovska, aan Rusland toegewezen krachtens het Verdrag van eeuwige vrede en vriendschap, gesloten tussen Rusland en de ottomanen op 29 december 1791, en werd al halverwege 1792 verdeeld in 4 districten met centra in Golta, Novi Dubosari, Gadzjibei (tegenwoordig — Odesa) en Otsjakov / Gouvernement Katerynoslav werd het Gouvernement Voznesensk opgericht, waarvan het administratieve centrum in 1795 tijdelijk Novomyrhorod was, in 1796 — de speciaal bij het stadje Sokoly, Sokoliv aan de rivier Zuidelijke Boeg gebouwde stad Voznesensk.
Het gouvernement Voznesensk werd op 13 juni 1795 opgericht en bestond uit 12 districten: Voznesensk, Bohopil, Katerynopil, Jelen, Jelysavethrad, Novomyrhorod, Olhopil, Tiraspol, Oeman, Cherson, Tsjerkasy en Tsjyhyryn.
Externe links Mappa geograficzna wojewódstwa bracławskiego. Dla wygody przeswietney Komissyi… Sollohub (fl ca 1790) Rys Mykola Krykoen. Брацлавське воєводство в XVI—XVIII століттях (Het woiwodschap Bratslav in de 16e–18e eeuw): Artikelen en bijdragen. — Lviv: Uitgeverij van de Oekraïense Katholieke Universiteit, 2008. 412 blz., .
Categorie:Oblast Vinnytsja Categorie:Geschiedenis van Litouwen Categorie:Geschiedenis van Oekraïne Bratslav Bratslav