De Jardins Artigas (Artigas-tuinen), ookwel bekend als de Jardí de la Font de la Magnèsia (tuin van de magnesiumbron), is een vroeg 20e-eeuwse folly-tuin in La Pobla de Lillet, een bergdorp gelegen in Berguedà, een comarca van Catalonië, ten zuidwesten van Andorra in de Spaanse Pyreneeën.
De tuin is een naturalistisch ontwerp van Antoni Gaudí; een ode aan de bronnen en de Llobregat-rivier die door de kloof tussen de tuinen vloeit.
Geschiedenis Op verzoek van de industrieel Eusebi Güell bouwde Gaudí het Chalet van Catllaràs voor de huisvesting van ingenieurs die in de eerste, doch afgelegen cementfabriek van Spanje aan de slag moesten. Er liep toen ook een spoorbaan van Guardiola de Berguedà naar de fabriek in Clot del Moro voor het vervoer van cement. Dit lijntje liep vlak langs de kloof waar de Llobregat stroomde en waar familie Artigas land bezat – het bleek een eeuw later van pas te komen.
Voor zijn werk aan het chalet logeerde Gaudí bij de familie Artigas en als dank voor hun gastvrijheid ontwierp hij in 1904 de tuinen van Artigas in die kloof. Gaudí was toen echter ook druk met het Park Güell en had daarom geen tijd om zelf de bouw te begeleiden. Hij stuurde wel enkele metselaars van Park Güell naar La Pobla om de lokale metselaars de fijne kneepjes van het vak bij te brengen. De tuinen zouden omstreeks 1910 afgerond zijn.
De familie maakte veelvuldig gebruik van de tuin voor picknicks. Dorpelingen hadden permanent toegang tot de magnesiumrijke waterbron. Ook mochten zij in de regel de tuinen bezoeken.
Bij het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog werd de tuin verlaten. Het raakte overwoekerd en de beelden raakten in verval. Het huis van de familie werd in brand gestoken en daarmee gingen ook Gaudí's oorspronkelijke tekeningen verloren. De moeilijk toegankelijke locatie werd pas in 1971 herontdekt. Het bleef echter nog jarenlang verwaarloosd; de kloof van de door de tuinen stromende Llobregat-rivier werd een plaatselijke stortplaats en een plek voor vandalen.
Toen echter duidelijk werd dat het om een werk van Gaudí ging, werden de tuinen vanaf 1992 gerestaureerd onder regie van het studiecentrum Real Cátedra Gaudí. Hierbij werden een aantal sculpturen vervangen onder leiding van met name Ramon Millet i Domènech, die ook gewerkt heeft aan de Sagrada Familia. Het beheer werd daarna door de gemeente overgenomen.
De cementfabriek is gesloten en een museum geworden. De spoorlijn wordt thans gebruikt voor toeristen die het museum willen bezoeken. Ook stopt het voor de tuinen van Artigas.
Beschrijving De tuinen van Artigas bevinden zich in een ruig natuurlandschap waar de rivier de Llobregat zich tussen grote grillige rotsformaties en een weelderige inheemse vegetatie slingert. De architectonische principes vertonen overeenkomsten met die van het Park Güell, maar voor de aanleg van de tuinen werden materialen gebruikt die afkomstig zijn uit de bergachtige omgeving: natuurstenen platen, puimsteen, rivierkeien en mergel, samengevoegd met portlandcement van Güells cementfabriek en ook toegepast voor balustrades en naturalistische decoratieve elementen.
De oorspronkelijke en destijds enige toegang tot het park was aan de zuidzijde, een pad gedecoreerd met slangen met open bekken, mythische beschermers. De officiele ingang is thans aan de kant van de spoorbaan, nabij de Font de la Magnèsia, een kunstmatige grot met twee openingen in de rots die als vensters fungeren, ingebouwde banken en een trencadis, met daar een waterfontein rijk aan magnesium. De Pergola del Lleó boven de grot is via een trap te bereiken. Het is genoemd naar de nabijgelegen Font del Lleó (Leeuwenfontijn). Dit leeuwenbeeld werd vervaardigd door Ramon Millet i Domènech tijdens de restauratie van de tuinen in 1992.
Langs de voormalige spoorlijn is een dennenbos waar de Font del Bou (Ossefontijn) staat. De Pont de l’Arc Trencat, ook bekend als de Pont de la Magnèsia, leidt naar een grote cederboom met daaronder een beeld van een adelaar met gespreide vleugels, opgebouwd uit kleine stenen. Nabij de brug staat ook de Glorieta, een paviljoen dat uitzicht biedt op de rivier de Llobregat en de omliggende tuinen.
Een golvende reeks stenen plantenbakken leidt naar een kronkelend pad langs de rivier. Langs dit traject bevindt zich een kunstmatige stenen waterval, begroeid met mos en met openingen waar het water doorheen stroomt. Het pad eindigt bij een uitkijkpunt met zicht op de Pont dels Arcs. Deze brug bestaat uit vijf stenen bogen, verbonden door houten leuningen, en wordt geflankeerd door twee kariatiden, een man en een vrouw. Deze zijn een eerbetoon van Gaudí aan de bedienden van familie Artigas die voor hem zorgden tijdens zijn verblijf.
Zoals vaker in het werk van Gaudí zijn ook in de Jardins Artigas christelijke symbolen aanwezig. De vier evangelisten worden vertegenwoordigd door hun traditionele attributen: de adelaar (Sint Johannes), de os (Sint Lucas), de leeuw (Sint Marcus) en een - na de burgeroorlog verdwenen - engel (Sint Mattheüs) in de kunstmatige waterval. De beelden zijn zodanig in het park opgesteld dat zij samen een kruis vormen. Ze staan bovendien op een hoogte, als ware zij bewakers die het park overzien.
Vergelijking met Park Güell Hoewel de Jardins Artigas duidelijk verwantschap vertonen met Park Güell, verschillen de parken ook op wezenlijke punten van elkaar. Waar Park Güell in Barcelona wordt gekenmerkt door een relatief droog landschap, zijn de Jardins Artigas nauw verweven met de Llobregat-rivier. De fauna in beide parken varieert derhalve en Gaudí heeft plantensoorten vanuit Park Güell naar La Pobla de Lillet laten overbrengen. De rivier loopt door de tuinen van Artigas en geeft het park een waterrijk karakter. Het ontwerp is gericht op de beleving van de rivier en haar waterloop. Daarnaast onderscheidt de tuin zich door een sober kleurgebruik, bepaald door natuursteen en aangevuld met de groene accenten van de beplanting. Park Güell is qua kleur uitbundiger, mede door de vele mozaïeken.
Bezienswaardigheden
Externe links
Officiële websites: gemeente La Pobla de Lillet en Turisme Lillet Brochure met plattegrond
Bronnen Ongedateerd:
Gedateerd:
Categorie:Park in Spanje Categorie:Bouwwerk van Gaudí