Spiegel van de Nederlandse poëzie door alle eeuwen is een meerdelige bloemlezing uit de Nederlandse poëzie, samengesteld door Victor E. van Vriesland en tussen 1939 en 1954 in delen uitgegeven door J.M. Meulenhoff te Amsterdam. De verzameling gold gedurende de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog als het standaardwerk onder de Nederlandse poëziebloemlezingen en stond in vrijwel iedere serieuze boekenkast.Rob Groenewegen, Weerloos tegenover alles. Het leven van Victor E. van Vriesland, besproken in Spiegel der Letteren 66 (2024), nr. 2.
Achtergrond Van Vriesland, in het interbellum redacteur letteren van de Nieuwe Rotterdamsche Courant, kreeg eind jaren dertig de opdracht een bloemlezing uit de Nederlandse poëzie samen te stellen. Hij vatte de taak met grote volledigheidsdrang op. Het eerste deel verscheen in de tweede helft van 1939.Spiegel van de Nederlandse poëzie door alle eeuwen 1940-1955, 1954, Nederlandse Poëzie Encyclopedie. Geraadpleegd op 14 juni 2026.
Opzet en inhoud Het eerste deel besloeg, zoals de titel aangeeft, de poëzie van de middeleeuwen tot en met de Beweging van Tachtig en omvatte bijna duizend bladzijden. In 1953 volgde een deel over de periode 1900–1940 en in 1954 een deel over 1940–1955, waarna ook de toen levende dichters werden opgenomen. De keuze was zo veel mogelijk representatief voor personen en literaire stromingen, maar berustte tegelijk op een uitgesproken persoonlijke smaak van de samensteller. Naast het werk van grote namen als Anna Bijns, Constantijn Huygens, Joost van den Vondel en Willem Bilderdijk bevatte de bundel een ruime keuze aan anonieme verzen en vergeten minor poets.
Voortzetting en latere edities De Spiegel beleefde diverse herdrukken tot in 1969. In 1979 werd het twintigste-eeuwse deel in een herziene, vierde editie voortgezet door Hans Warren, onder de titel Spiegel van de Nederlandse poëzie. Dichters van de twintigste eeuw. Warren bracht vervolgens samen met Mario Molegraaf de zelfstandige bloemlezing Spiegel van de moderne Nederlandse en Vlaamse dichtkunst uit, waarvan in 2005 de zevende druk verscheen.
Betekenis Met de Spiegel van de Nederlandse poëzie door alle eeuwen leverde Van Vriesland een omvangrijk standaardwerk dat in belangrijke mate bijdroeg aan zijn reputatie als bloemlezer en aan de vorming van de Nederlandse poëtische canon. Van Vriesland ontving in 1958 de Constantijn Huygens-prijs en in 1960 de P.C. Hooft-prijs voor zijn beschouwend proza.
Zie ook Bloemlezing Nieuwe geluiden
Referenties
Categorie:Nederlandstalige poëzie Categorie:Boek uit 1939