het Waterlandhuis, of Gemeenlandshuis van Waterland is een voormalig waterschapshuis aan de Zarken in de Noord-Hollandse plaats Monnickendam. Het oudste deel werd gebouwd in 1619 gebouwd en in 1908 werd het complex ingrijpend verbouwd.
Geschiedenis Het gemeenlandshuis werd in 1619 gebouwd als kantoorpand voor het latere Hoogheemraadschap Waterland. in de loop van de eeuw werd het kantoor te klein en in 1743 werd het buurpand aan de linkerzijde aan het pand toegevoegd. Na een fusie van naburige waterschappen werd het pand in 1908 gerestaureerd en verbouwd, hierbij werden de gevels ook deels gereconstrueerd. Het pand bleef tot 1987 in bezit van het hoogheemraadschap.
Exterieur De voorgevel bestaat uit twee delen: het rechterdeel is het oudste en is opgetrokken in een maniëristische stijl verwant aan de ontwerpstijl van Hans Vredeman de Vries, het linker bouwdeel wordt gevormd door een trapgevel, die in 1908 opnieuw is opgetrokken. De gevelsteen in deze gevel toont het wapen van Monnickendam en is afkomstig van de in 1888 gesloopte Noordeinderpoort. Deze steen is geplaatst om te laten zien dat het pand in Monnickendam staat. Een tweede steen, links van het midden, toont het wapen van Noord-Holland, om te laten zien dat de provincie toezicht houdt op het waterschap. Aan de rechterzijde van de gevel staat het wapen van Purmerend, omdat ook die plaats tot het werkgebied van het waterschap behoorde.
De beide gevels worden opgedeeld door speklagen en ter hoogte van de eerste verdiepingsvloer een geprofileerde lijst, steunend op leeuwenkoppen en de hierboven genoemde gevelstenen met wapens. links|miniatuur|Links de jongere trapgevel (maart 2005)
Categorie:Rijksmonument in Waterland Categorie:Waterschapshuis