Het woon- en winkelhuis aan het Zuideinde 40 is een provinciaal monument in het centrumgebied van de Nederlandse stad Meppel. Het pand werd oorspronkelijk gebouwd als rijwielzaak met bovenwoning.
Geschiedenis Het pand werd gebouwd in opdracht van rijwielhandelaar Arie Kroeskop. De aanbesteding vond plaats op 22 maart 1907. Het ontwerp was in handen van architect Gerhardus Otten. De bouw werd gegund aan aannemer Klaas Danser, die met een bedrag van ƒ 6.027,- de laagste inschrijver was.
Architectuur en omschrijving Het gebouw is ontworpen in een eclectische stijl met elementen van de neorenaissance. Het pand bestaat uit twee bouwlagen en is opgetrokken in rood-bruine baksteen. Het wordt gedekt door een zadeldak met een voorschild, voorzien van een uitkragende lijstgoot op bewerkte houten consoles en een niet-originele dakkapel op het oostelijke dakschild. De voorgevel is aan weerszijden ingesloten door andere bebouwing en staat direct aan het trottoir. Onder de provinciale bescherming vallen specifiek de hoofdvorm en deze voorgevel.
Begane grond De winkelpui op de begane grond is opgetrokken in witte verblendsteen en rust op een zwart gepleisterde plint. In het midden bevindt zich een groot liggend winkelvenster met schelpvormige hoekelementen aan de bovenzijde van het kozijn, een geprofileerd kalf en een vierruits bovenlicht dat bij de buitenste hoeken is afgerond en uitkraagt.
Aan weerszijden van het etalagevenster bevindt zich een houten paneeldeur onder een samengesteld getoogd bovenlicht met uitkragend houtsnijwerk in de bovenste hoeken. De linkerdeur is een samengestelde winkeldeur met roedenverdeling en houtsnijwerk. De rechterdeur is voorzien van een smal driedelig samengesteld venster. Tussen de begane grond en de verdieping bevindt zich een brede gepleisterde cordonlijst, die aan weerszijden wordt afgesloten door een uitkragend decoratief gevelelement met daaronder een uitkragende afbeelding van een hoorn.
Verdieping De voorgevel op de verdieping wordt gekenmerkt door gemetselde banden van blauwe verblendsteen, die deels worden onderbroken door de rode en bruine bakstenen. In het midden bevindt zich een rechthoekige erker die rust op gietijzeren consoles. Deze erker heeft een sterk overkragend plat dak met een geprofileerde gootlijst op bewerkte houten consoles, smalle staande vensters met een tweeruits houten roedenverdeling boven de bovenlichten, en houtsnijwerk en profilering op de raamstijlen en houten onderbouw. Aan weerszijden van de erker bevindt zich een H-venster onder een getoogde strek met een aanzetsteen en een sluitsteen met diamantkop.
Monumentale waardering Het woon- en winkelhuis is aangewezen als provinciaal monument van de provincie Drenthe. De waardering is gebaseerd op de volgende criteria:
Cultuurhistorische waarde: Het pand geldt als een bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van de stedelijke winkelvoorzieningen in Drenthe rond de eeuwwisseling en weerspiegelt de historische positie van Meppel als handelscentrum. Architectuurhistorische waarde: Het gebouw is een representant van een winkel- en woonhuis in eclectische stijl met neorenaissance-elementen. De waardering omvat de esthetische kwaliteiten van het ontwerp, het kenmerkende materiaalgebruik en de zorgvuldige, opvallende detaillering. Stedenbouwkundige en ensemblewaarde: Het pand heeft een beeldbepalende ligging binnen een reeks van winkelpanden aan het Zuideinde. Daarnaast heeft het ensemblewaarde in samenhang met het naastgelegen voormalige bankgebouw op nummer 42, dat eveneens een provinciaal monument is. Gaafheid: Er is sprake van een hoge mate van gaafheid van het gebouw zelf en de winkel in relatie tot de stedenbouwkundige structuur en het bebouwingsbeeld van de omgeving. Zeldzaamheid: Het object kent een redelijke mate van zeldzaamheid binnen de provincie Drenthe op basis van de genoemde cultuurhistorische, architectonische en stedenbouwkundige kenmerken.
Zie ook Lijst van provinciale monumenten in Drenthe
Categorie:Bouwwerk in Meppel Categorie:Provinciaal monument in Drenthe