De Laurierstraat is een straat in de Amsterdamse wijk Jordaan, in het stadsdeel Amsterdam-Centrum. De straat loopt van de Prinsengracht naar de Lijnbaansgracht en kruist achtereenvolgens de Eerste en de Tweede Laurierdwarsstraat. De Laurierstraat maakt deel uit van het stratenplan dat tijdens de Derde Uitleg van Amsterdam in de eerste decennia van de zeventiende eeuw werd aangelegd.
Geschiedenis De Laurierstraat ontstond tijdens de grootschalige stadsuitbreiding van Amsterdam, die vanaf 1612 werd uitgevoerd om de snel groeiende bevolking te kunnen huisvesten. De Jordaan werd aangelegd op voormalige weilanden en tuinbouwgronden ten westen van de grachtengordel. De Laurierstraat ligt grotendeels op de grond van het voormalige Lijnbaenspadt en de Noordersloot, die werd gedempt om plaats te maken voor de straat.
De straat behoort tot een reeks straten met plantennamen, waaronder de Rozenstraat, Bloemstraat, Anjeliersstraat en Egelantiersstraat. De herkomst van deze naamgeving is niet met zekerheid vastgesteld. Mogelijk verwijzen de namen naar planten en bloemen, of houden zij verband met de benaming Jardin ('tuin') voor het gebied waaruit later de naam Jordaan zou zijn ontstaan. miniatuur|Gezicht op het Walenweeshuis aan de Laurierstraat te Amsterdam Vanaf de zeventiende eeuw ontwikkelde de Laurierstraat zich tot een gemengde woon- en ambachtsstraat. Langs de straat stonden woonhuizen, werkplaatsen, pakhuizen en kleine bedrijven. In 1631 stichtte de Waalse gemeente een weeshuis aan de Laurierstraat. Het gebouw deed ongeveer veertig jaar dienst als weeshuis, totdat de instelling verhuisde naar het Walenweeshuis aan de Vijzelgracht.
Op de achtererven werden in de loop van de zeventiende en achttiende eeuw talrijke achterhuizen gebouwd, die bereikbaar waren via smalle gangen. Iedere gang had zijn eigen benaming. De Konijnenbergsgang bijvoorbeeld, was een gang aan de noordzijde van de Laurierstraat. De oudste bekende vermelding dateert uit 1670. De gang ontleende haar naam aan het huis De Konijnenberg, dat in een akte uit 1626 wordt genoemd. Volgens historicus J.Z. Kannegieter ontstond de gang nadat het achtererf van dit huis met kleine woningen was bebouwd. In de negentiende eeuw bestond de Konijnenbergsgang uit een rij eenvoudige arbeiderswoningen die via een smalle doorgang vanaf de Laurierstraat bereikbaar waren. De gang lag ongeveer ter hoogte van de huidige Laurierstraat 216-222. De gang verdween in de eerste helft van de twintigste eeuw tijdens de sanering van de Jordaan.
Negentiende eeuw miniatuur|Laurierstraat 162 (links) door Jacob Olie In de negentiende eeuw behoorde de Laurierstraat tot een van de dichtstbevolkte delen van Amsterdam. De woningen werden veelal bewoond door arbeiders, ambachtslieden en kleine zelfstandigen. Vooral de achterhuizen en gangen waren dicht bebouwd. De woonomstandigheden werden in gemeentelijke rapporten geregeld als slecht omschreven vanwege de hoge bevolkingsdichtheid, gebrekkige ventilatie en beperkte sanitaire voorzieningen.
In 1868 werd op Laurierstraat 107-109 de Openbare Armenschool nummer 19 gebouwd, door architect Bastiaan de Greef. In 1898 werd de voormalige onderwijzerswoning op nummer 109 in gebruik genomen door de Amsterdamse afdeling van de Nederlandsche Christelijke Geheelonthoudersbond.
Twintigste eeuw miniatuur|Brand in de Laurierstraat, 1972 Vanaf het begin van de twintigste eeuw werden delen van de Laurierstraat en de aangrenzende gangen gesaneerd. Een aanzienlijk deel van de achterbebouwing verdween, terwijl de historische rooilijn van de straat behouden bleef.
In 1906 verhuisde het bijkantoor van de Spaarbank voor de Stad Amsterdam van de Rozenstraat naar Laurierstraat 122.
In 1931 opende in de voormalige Armenschool op nummer 107 de Vakschool voor Meubelmakers. Het gebouw werd in 2007 aangewezen als gemeentelijk monument.
Geboren in de Laurierstraat
Jan Roothaan (1785-1853), Jezuiet, Laurierstraat 62
Monumenten
Aan de Laurierstraat bevinden zich meer dan twintig rijksmonumenten, voornamelijk woonhuizen uit de zeventiende en achttiende eeuw met hals-, klok- en lijstgevels. Een deel van deze panden werd reeds opgenomen in de Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst uit 1928. De zeventiende-eeuwse huizen Laurierstraat 208-210 werden in 1933 gesloopt en in 1934 als één gebouw herbouwd, waarbij de oorspronkelijke klokgevels in historiserende vorm werden gereconstrueerd.
Categorie:Amsterdam-Centrum Categorie:Straat in Amsterdam-Centrum