Qoratepa, ook geschreven als Kara Tepe, is een boeddhistische archeologische vindplaats in de regio Bactrië in Centraal-Azië, in de Termez-oase nabij de stad Termez in het zuiden van Oezbekistan. De stichting van de site dateert uit de 1e eeuw na Christus, met een piek in activiteit rond de 3e en 4e eeuw tijdens de Kushana-periode, voordat een fatale achteruitgang plaatsvond rond de 5e eeuw, waarschijnlijk met de invasie van de Kushano-Sassaniden, wier munten op de site te vinden zijn. De meeste inscripties uit de Kushana- en Kushano-Sassanidische periodes zijn afkomstig uit de boeddhistische kloosters van Qoratepa en Fayoztepa.
Geschiedenis De vroegste boeddhistische gebedshuizen in Qoratepa, ook bekend als Qoratag, dateren uit de 1e eeuw na Christus. De bloeiperiode van Qoratepa valt samen met de 1e tot 3e eeuw na Christus, waarin veel gebedshuizen werden gebouwd. De oudere werden gerenoveerd en uitgebreid. Gedurende deze periode speelden boeddhistische monniken, hun novicen, stadsambtenaren en welwillende stadsbewoners een belangrijke rol en boden zij steun.
Vondsten Talrijke inscripties op de overblijfselen die in Qoratepa zijn gevonden onthullen details over de site. Volgens de inscripties omvatten enkele kloostercomplexen in Qoratepa Kxadevakavixara - Podsho-klooster, Vxara Gulavxara vxad - Gulavxara's zoon-klooster (Gondafar), en Okavixara. Enkele van de bekende monniken die in de inscripties van Qoratepa worden genoemd zijn Buddashir, Buddxamitra en Jivananda. Er zijn afbeeldingen van mannelijke en vrouwelijke aanbidders op de muren bewaard gebleven, en veel Boeddhabeelden zijn gevonden.
Verlating Tegen het einde van de 3e eeuw raakten de kloostergemeenschappen van Qoratepa in verval of werden ze verlaten als gevolg van de militaire campagnes van het Sassanidische Rijk tegen de Kushana. In sommige kloostercellen werden haarden geplaatst. Gedurende dezelfde periode bleven bepaalde delen van de kloostercomplexen van Qoratepa functioneren tot het einde van de 4e en het begin van de 5e eeuw. Vanaf het einde van de 4e eeuw werden sommige gebouwen en gebedsruimten van Qoratepa gebruikt als begraafplaatsen, terwijl de ingangen werden opgevuld met puin en aarde.
Bevindingen De vroegste graven bevatten resten van kleding en textiel in Sogdische stijl, Peroz-kommen en kommen versierd met vogelmotieven. Latere graven, gedateerd op de 5e-6e eeuw, omvatten het graf van heersers van Termez, waarbij aan één zijde een luipaardfiguur is afgebeeld. In Kara Tepe werden Hephthalitische inscripties gevonden.
Van de 7e tot de 12e eeuw gebruikten asceten enkele van de halfvervallen kloostercellen en -kamers in Qoratepa. De eerste graven bevatten kammen in Sogdische stijl, kammen met handvatten en ooghangers, hoornvormige spatels, medaillons en kamkokers met gravures, Sassanidisch aardewerk en lampen, spintollen en een inktpot. Ze waren versierd met inscripties in Indiase schriften (Kharoshthi en Brahmi) en tekeningen op de muren, waaronder Kushano-Bactrisch en Middelperzisch.
Archeologisch onderzoek In de jaren 1926-1928 organiseerde het Staatsmuseum voor Oosterse Kunst in Moskou een expeditie met betrekking tot de cultuur van oosterse volkeren. In 1937 verrichtten Michail Masson en Evgenia Ptsjelina onderzoekswerk. In de jaren 1960 leidde archeoloog Boris Staviski de archeologische opgravingen. Later vonden er gezamenlijke archeologische expedities van Oezbekistan en Japan plaats.
Renovaties In de 4e en 5e eeuw werden er renovaties uitgevoerd aan het klooster in Qoratepa. De lokale beeldhouwwerken werden gerestaureerd en er werden nieuwe muurschilderingen aangebracht (meestal in één kleur en lager geplaatst dan de vorige). Veel pelgrims uit India bezochten het klooster. In de 5e eeuw werd het klooster definitief verlaten en het terrein werd in gebruik genomen als begraafplaats. Vondsten uit de graven wijzen erop dat het christelijke klooster in de 8e eeuw nog in bedrijf was.
Artefacten Er werden veel nissen gevonden waarin beelden van gouden of aardewerken Boeddha's stonden, en luifels rustten op indrukwekkende zuilengalerijen. Opmerkelijk is dat sommige Boeddhabeelden omgeven zijn door een volledige aureool, een gebruik dat in Turkestan en Oost-Azië na de Kushana-periode gangbaar werd. Op de site werd ook een Brahmi-inscriptie gevonden.
Categorie:Archeologische vindplaats in Oezbekistan Categorie:Surxondaryo Categorie:Boeddhisme Categorie:Klooster in het Boeddhisme Categorie:Bactrië Categorie:Kushana