De Geest van Haida Gwaii (Engels: Spirit of Haida Gwaii) is een beeldhouwwerk van de Canadese, Haida-kunstenaar Bill Reid (1920-1998) uit Brits-Columbia. Het werk is geïnspireerd op zijn Haida-afkomst langs moederszijde. Er bestaan drie versies van: de zwarte kano, de jadekleurige kano en een origineel gipsen exemplaar op ware grootte. De kano staat afgebeeld op het Canadese twintigdollarbiljet, op een zilveren en gouden munt, alsook op een postzegel. Daarnaast zijn een aantal figuren ook gekend als aparte kunstwerken.
Achtergrond Het beeld werd oorspronkelijk gemaakt in 1986 als een kleimodel, dat in 1988 werd vergroot tot een gipsen exemplaar op ware grootte. Reid verfijnde nog jarenlang details op het gipsmodel. Dit originele gipsmodel is te zien in de grote zaal van het Canadian Museum of History in Gantineau (Quebec).
In 1991 werd het model in brons gegoten bij de Tallix Foundry in Beacon (New York). Deze eerste bronzen versie kreeg een zwart patina en is getiteld Spirit of Haida Gwaii: The Black Canoe; het staat nu buiten de Canadese ambassade in Washington, DC. De tweede bronzen versie, getiteld Spirit of Haida Gwaii: The Jade Canoe, werd in 1994 voor het eerst tentoongesteld in het Canadian Museum of History. Ten slotte werd de Jade Canoe (zoals het model algemeen bekend staat) in 1996 verplaatst naar de internationale terminal van de internationale luchthaven van Vancouver.
Beeldhouwwerk Spirit of Haida Gwaii is bedoeld om het First Nations-erfgoed van Haida Gwaii, voorheen bekend als de Queen Charlotte-eilanden, te vertegenwoordigen. De versie in Vancouver is uitgevoerd in groen brons en de versie in Washington in zwart brons. Het beeld toont een traditionele Haida-kano van cederhout.
De kano vervoert dertien passagiers: Raaf, de traditionele bedrieger uit de Haida-mythologie, die de stuurriem vasthoudt; Muisvrouw, gehurkt onder de staart van Raaf; Grizzlybeer, zittend aan de boeg en starend naar Raaf; Berenmoeder, de menselijke vrouw van Grizzly; hun welpen, Goede Beer (oren naar voren gericht) en Slechte Beer (oren naar achteren gericht); Bever, de oom van Raaf; Hondshaaivrouw; Adelaar; Kikker; Wolf, met klauwen in de rug van Bever en tanden in de vleugel van Adelaar; een kleine menselijke peddelaar in Haida-kleding, bekend als de 'Oude Onwillige Dienstplichtige' en, in het middelpunt van het beeldhouwwerk, de menselijke sjamaan (Haida: Kilstlaai) die de Haida-mantel en een hoed van geweven sparrenwortel draagt en een hoge staf vasthoudt, versierd met afbeeldingen van een zeegrizzly, een raaf en een orka.
In overeenstemming met de Haida-traditie is de betekenis van de passagiers zeer symbolisch. De verscheidenheid en onderlinge afhankelijkheid van de inzittenden van de kano vertegenwoordigt de natuurlijke omgeving waarop de oude Haida vertrouwden voor hun overleven: de passagiers zijn divers en niet altijd in harmonie, maar ze zijn wel van elkaar afhankelijk zijn om te leven. Het feit dat de sluwe bedrieger Raaf de stuurriem vasthoudt, is waarschijnlijk een symbool voor de onvoorspelbaarheid van de natuur.
De realisatie van het werk nam bijna vijf jaar in beslag en vereiste samenwerking tussen kunstenaars, modelleurs, vormmakers, bronsgieters en metaalbewerkers. Door de uitzonderlijke omvang werd het beeld in afzonderlijke delen gegoten, waarna deze tot één monumentale sculptuur werden samengevoegd. Het beeld is iets meer dan zes meter lang, ongeveer 3,50 meter breed en een kleine vier meter van de basis tot de top van de sjamaanstaf, en weegt bijna 5000 kilogram.
Medewerkers en uitvoerende kunstenaars Hoewel Bill Reid de ontwerper en artistiek verantwoordelijke was, werd het werk gerealiseerd door een team van gespecialiseerde kunstenaars en vaklieden. De belangrijkste medewerkers waren:
Bill Reid - concept, artistieke leiding, modellering en eindafwerking. George Rammell - beeldhouwer en langdurig assistent; hielp bij het modelleren van de sculptuur op ware grootte. Jim Hart (Haida: 7idansuu) - Haida-kunstenaar; werkte mee aan de detaillering en afwerking. Reg Davidson (Haida: Guud San Glans) - Haida-meesterbeeldhouwer; assisteerde bij de uitwerking van traditionele Haida-vormen. Don Yeomans - Haida-kunstenaar bekend om zijn zeefdrukken. Tallix Foundry - vervaardigde de bronzen afgietsels. Dick Polich - leidde, als oprichter en directeur van Tallix Foundry, het complexe gietproces in nauwe samenwerking met Bill Reid.
Galerij
Afgeleide werken Unfinished Drawing of Central Figure in Spirit of Haida Gwaii
De prent Unfinished Drawing of Central Figure in Spirit of Haida Gwaii is een zeldzame diepdruk (intaglio of koperets) van Bill Reid uit 1997, het laatste jaar waarin hij nog grafisch werk produceerde. De prent (ca. 75 x 56 cm) is gebaseerd op een voorbereidende schets voor het monumentale beeld. Op de afbeelding is de centrale menselijke figuur (de sjamaan) uit de kano te zien, slechts gedeeltelijk uitgewerkt. De onafgewerkte lijnen en zichtbare constructieschetsen geven inzicht in Reids creatieve proces. In tegenstelling tot de afgewerkte sculptuur toont deze prent niet het eindresultaat, maar de zoektocht naar vorm, proportie en expressie. Daardoor is het werk niet alleen een zelfstandig kunstwerk, maar ook een zeldzaam document van de ontstaansgeschiedenis van Spirit of Haida Gwaii. De editie bestaat uit 73 ongesigneerde prenten en 10 Artist's Proofs (AP) die werden gesigneerd.
Staf van het Opperhoofd of Sjamaan
De staf toont heilige traditionele figuren uit de Haida-mythologie, waaronder de zeegrizzly, de raaf en de orka. Op de staf onder de orka bevinden zich drie figuren: Raaf, met de hoge hoed van rijkdom versierd met potlatch-ringen, en Ttsaamuus, de Snag, in zijn gedaante als zeegrizzly in het midden, met vinnen aan zijn armen en een orka-staart, waaruit Raaf opnieuw tevoorschijn komt, in een jongere vorm. De verstrengelde figuren van Raaf en Zeegrizzly drukken de onderlinge verbondenheid van deze mythologische wezens uit en weerspiegelen de grote driedimensionale figuren van Raaf en Beer in The Spirit of Haida Gwaii.
Omdat Bill Reid niet tevreden was met zijn eerste ontwerp in gips, liet hij de jonge Haida-beeldhouwer Don Yeomans het prototype opnieuw uitsnijden in geel cederhout voordat het in brons werd gegoten. Het gipsmodel van de orka bovenop de staf werd ook opzijgelegd en in januari 1991 werd door George Rammell een nieuwe versie in was gemodelleerd. De staf van het stamhoofd bevat Reids kenmerkende elegantie en verfijning van lijnen in een krachtige samensmelting van traditionele Haida-vormen en hedendaags bewustzijn.
Vanwege de opvallende details en de betekenis ervan werd de staf ook gegoten en tentoongesteld als een onafhankelijk, vrijstaand kunstwerk (176,5 x 33 x 10.8 centimeters, oplage: 9 stuks).
miniatuur|Bear Mother Dogfish Woman en Bear Mother
Na voltooiing van het kunstwerk goot Bill Reid twee beelden in brons, Dogfish Woman (34 h x 30 w x 38 d inch) en Bear Mother, als losstaande sculpturen. De oplage van negen sculpturen werd gegoten in de Tallix Foundry en afgewerkt met een patina in zwart (argilliet), groen (jade) en brons. Twee van deze paren werden als complete set verkocht, terwijl het derde paar werd gesplitst en de beide beelden afzonderlijk werden verkocht.
Postzegel
Op 30 april 1996 gaf Canada Post de postzegel 'The Spirit of Haida Gwaii, 1986-1991, Bill Reid' uit in de serie Masterpieces of Canadian art'. De postzegel werd ontworpen door Pierre-Yves Pelletier, gebaseerd op het beeldhouwwerk. De postzegels van 90 cent (12,5 mm × 13 mm) werden gedrukt door Ashton-Potter Limited.
Munten en bankbiljet
Een afbeelding van het beeldhouwwerk prijkt op de achterzijde van de Canadese bankbiljetten van $20 uit de serie Canadian Journey, uitgegeven tussen 2004 en 2012.
In 2012 werd een zilveren C$500-munt, met diameter van 180 mm en een gewicht van vijf kg, gemaakt met de The Spirit of Haida Gwaii'' op de achterzijde. De maximum oplage van de munt bedraagt 100 stuks wereldwijd.
In oktober 2022 stelde de Royal Canadian Mint de allereerste gouden munt voor van ongeveer 9 kilogram (321 ounces), een diameter van 180 mm en met een zuiverheid van 99,999%. Op de voorzijde is een afbeelding te zien van de kano. Er worden (op aanvraag) maximaal vijftien exemplaren van deze munt met een nominale waarde van C$100.000 geproduceerd.3D-model'''
Er werd een 3D-model gemaakt, beschikbaat op Sketchfab.
Literatuur
Reid, Bill, The Spirit of Haida Gwaii in Solitary Raven: Selected Writings of Bill Reid (PDF), Robert Bringhurst and Martine J. Reid (Vancouver: Douglas & McIntyre, 1 november 2000), 228.
Externe links Internationale luchthaven van Vancouver: De geest van Haida Gwaii
Categorie:Beeld in Canada