Belgian Jewish Representative Committee (BJRC) was een Joodse organisatie die in 1942 in New York werd opgericht door uit België afkomstige Joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Verenigde Staten verbleven. Het comité verenigde leden van de Belgisch-Joodse diaspora, onderhield contacten met internationale Joodse organisaties en zette zich in voor belangenbehartiging en hulpverlening aan Joden in België.Veerle Vanden Daelen, ‘Orthodoxy Through Diamonds: Jewish Life in Antwerp after World War II’, in Rebecca Kobrin en Adam Teller (red.), Purchasing Power: The Economics of Modern Jewish History, University of Pennsylvania Press, Philadelphia, 2015, p. 201–207. Het BJRC was aangesloten bij het World Jewish Congress (WJC). In 1946 werd de organisatie hernoemd tot Relief for Belgian Jews.
Ontstaan en samenstelling Het BJRC ontstond binnen de gemeenschap van uit België afkomstige Joden in New York. Een groot deel van de leden was vóór de oorlog in Antwerpen gevestigd geweest. In 1942 waren zeventien van de zesentwintig comitéleden afkomstig uit Antwerpen. Tot de leden behoorden vooraanstaande zionisten en vertegenwoordigers van de orthodox-Joodse vereniging Shomre Hadass.
Het comité stond onder leiding van de jurist Léon Kubowitzki, die vóór zijn vertrek naar de Verenigde Staten in Antwerpen had gewoond. Kubowitzki was actief binnen het zionisme en de socialistische beweging en trad eveneens op als secretaris-generaal van het World Jewish Congress.
Het BJRC werkte naast het in Londen gevestigde Belgian Jewish Committee (BJC). Beide organisaties verenigden Joden uit België die tijdens de oorlog in ballingschap leefden, maar hadden een afzonderlijke organisatiestructuur.
Werkzaamheden
Informatie-uitwisseling en belangenbehartiging Het BJRC ontving informatie over de toestand van de Joodse bevolking in België. Zo stuurde het Belgian Jewish Committee in Londen op 20 december 1944 een verslag aan het BJRC over de situatie in het bevrijde Antwerpen en over de plaatselijke Joodse hulporganisaties.
Via zijn banden met het World Jewish Congress probeerde het comité tevens aandacht te verkrijgen van de Belgische overheid. In oktober 1944 benaderde Kubowitzki, in zijn hoedanigheid van voorzitter van het BJRC, via de Belgische ambassadeur in New York minister van Buitenlandse Zaken Paul-Henri Spaak. Hij bepleitte bijzondere maatregelen voor Joodse oorlogsslachtoffers, vanwege de specifieke vervolging waaraan zij tijdens de Duitse bezetting waren onderworpen.
Hulpverlening na de bevrijding Na de bevrijding richtte het BJRC zich op de materiële wederopbouw van het Joodse gemeenschapsleven in België, in het bijzonder in Antwerpen. Het comité hielp bij het dekken van tekorten van religieuze gemeenschappen en bij het herstel van beschadigde gemeenschapsgebouwen. Via het World Jewish Congress werd onder meer geld naar Antwerpen overgemaakt voor de oprichting van een zionistisch-orthodox weeshuis. Daarnaast werden geld en hulpgoederen naar België gestuurd.
Ook de Antwerpse hulporganisatie Hulp aan Israëlieten Slachtoffers van de Oorlog, verbonden met de vooroorlogse vereniging De Centrale, ontving financiële steun van het BJRC en van het Belgian Jewish Committee in Londen.
In 1946 werd het ledenbestand van het comité uitgebreid met andere voormalige inwoners van Antwerpen. In datzelfde jaar werd de naam gewijzigd in Relief for Belgian Jews.
Afbakening Het Belgian Jewish Representative Committee moet niet worden verward met het Comité de Défense des Juifs, een afzonderlijke clandestiene verzets- en hulporganisatie die in 1942 in het bezette België werd opgericht.
Archief Archiefstukken over het BJRC worden bewaard als onderdeel van de archieven van het World Jewish Congress in het Jacob Rader Marcus Center of the American Jewish Archives. De inventaris van de collectie vermeldt onder meer een dossier met de titel “Belgian Jewish Representative Committee, 1942” in doos D95, map 2.
Bronnen, noten en/of referenties
Categorie:Tweede Wereldoorlog in België Categorie:Jodendom in België