miniatuur|De voorgevel van de synagoge van Oostende aan het Filip Van Maestrichtplein. { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q28132650" } De Synagoge van Oostende is een synagoge aan het Filip Van Maestrichtplein 3 in de Belgische kuststad Oostende. Het neoromaanse gebedshuis werd in 1910–1911 gebouwd naar een ontwerp van de Antwerpse architect Joseph de Lange en werd op 29 augustus 1911 ingewijd. Sinds 19 februari 2002 is het gebouw beschermd als beschermd monument vanwege zijn historische, architecturale en sociaal-culturele waarde.
Geschiedenis De ontwikkeling van een Joodse geloofsgemeenschap in Oostende hield verband met de groei van de stad als internationale badplaats in de tweede helft van de 19e eeuw. In 1873 stond de Belgische Staat aan de Euphrosina Beernaertstraat een terrein af dat bestemd was voor de bouw van een synagoge voor de Joodse bevolking en bezoekers van de badstad. Dat bouwplan werd niet uitgevoerd.
De Israëlitische geloofsgemeenschap van Oostende werd bij koninklijk besluit van 5 juni 1904 erkend. In 1906 stelde het stadsbestuur een ander terrein, aan de toenmalige Sportstraat, ter beschikking. Joseph De Lange maakte hiervoor een ontwerp, maar ook dit project werd uitgesteld. De gemeenschap verwierf vervolgens zelf een terrein aan het Filip Van Maestrichtplein. Daar werd in 1910–1911 een vereenvoudigde versie van De Langes ontwerp uitgevoerd door aannemer Ed. Brys. De synagoge werd op 29 augustus 1911 ingewijd.
De synagoge werd tijdens de oorlogsjaren ontheiligd en geplunderd. De oorspronkelijke gekleurde glas-in-loodramen van onder meer de daklichten en het roosvenster gingen tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren.
Op 19 februari 2002 werd de synagoge als monument beschermd. In de motivering van het beschermingsbesluit wordt het gebouw gerekend tot de zeven volwaardige synagogen die tussen 1861 en 1914 in België werden opgericht. De synagoge wordt daarbij beschouwd als een getuige van zowel de emancipatie van de Joodse bevolking in België als van de ontwikkeling van Oostende als internationale badplaats.
Architectuur Het gebouw is opgetrokken op een betrekkelijk klein en onregelmatig stedelijk perceel, dat vrijwel volledig werd bebouwd. De plattegrond bestaat uit een voorportaal met afzonderlijke toegangen voor mannen en vrouwen, een eenbeukige gebedsruimte met een apsis, een vrouwengalerij boven het voorportaal, een kleine vergaderruimte en sanitaire voorzieningen. In het complex bevindt zich ook een mikwe, een ritueel Joods bad.
De voorgevel is uitgevoerd in neoromaanse stijl. Volgens de Inventaris Onroerend Erfgoed vormt hij in vereenvoudigde vorm een verkleinde kopie van het centrale gedeelte van de voorgevel van de voormalige orthodoxe synagoge van Frankfurt am Main, die in 1904–1907 naar ontwerp van P. Jürgens en J. Bachmann werd gebouwd. De Oostendse gevel wordt gekenmerkt door rondbogen, kleine zuilen, oculi en een groot centraal rondvenster. In dat venster bevindt zich tegenwoordig een Davidster. Een vroeger ontwerp van De Lange voorzag bovendien in twee kleine torens en een dwerggalerij, elementen die in de uitgevoerde versie achterwege bleven.
Het interieur van de gebedszaal wordt overdekt door een tongewelf. De aron hakodesj, waarin de Thorarollen worden bewaard, maakt deel uit van de architecturale inrichting. De houten bima stond oorspronkelijk op een andere plaats en werd later meer centraal in de gebedsruimte opgesteld. In de vloer van het voorportaal bevindt zich een mozaïekvloer en er is een gedenksteen met de datum van de inwijding, zowel volgens de Joodse kalender (5 eloel 5671) als volgens de gregoriaanse kalender, 29 augustus 1911. Het bewaarde rituele bad wordt in de erfgoedinventaris als een uitzonderlijk onderdeel van het gebouw beschreven.
Gemeenschap en gebruik De synagoge behoort tot de erkende Israëlitische geloofsgemeenschap van Oostende. De omvang van die gemeenschap is in de loop van de 20e en 21e eeuw beperkt geworden. In 2014 telde de Oostendse Joodse gemeenschap ongeveer dertig leden telde en werden er vooral tijdens de zomermaanden erediensten gehouden. Een beschrijving van de gebedstraditie van de gemeenschap op de Vlaamse website voor immaterieel erfgoed vermeldt dat de kleine gemeenschap slechts enkele keren per jaar gezamenlijk in de synagoge bijeenkomt, in het bijzonder voor Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar) en Jom Kipoer (Grote Verzoendag). Bij die gelegenheden worden de gebeden volgens de plaatselijke traditie gezongen en is een rabbijn aanwezig die tevens als voorzanger optreedt.
In augustus 2025 onderzocht de politie vandalisme aan de synagoge nadat het gebouw meermaals was beklad.
Bronnen
Categorie:Synagoge in Vlaanderen Categorie:Onroerend erfgoed in Oostende Categorie:Beschermd monument in Vlaanderen