De Formatie van Ittre is een geologische formatie uit het Ordovicium van het Massief van Brabant. Ze komt voor in de zuidelijke flank van het massief en ligt daar alleen langs rivierlopen aan het oppervlak.
De formatie werd in 2001 toegevoegd aan de officiële Belgische stratigrafie. Ze is genoemd naar Itter (Frans: Ittre) in het westen van Waals-Brabant. De lagen werden door eerdere onderzoekers ingedeeld bij een 'Assise de Gembloux' of 'schistes du Caradoc'.
Beschrijving De Formatie van Ittre bestaat uit een afwisseling van donkergrijze moddersteen, grijze siltsteen en lichtgrijze fijne zandsteen. Individuele banken hebben een dikte tussen vijf centimeter en enkele decimeters. In de zandsteen zijn parallelle, scheve en convolute gelaagdheid te herkennen. Tijdens de Brabantse deformatiefase zijn deze lagen samen met de rest van het Massief van Brabant geplooid, door breuken verzet en scheefgesteld.
Plaatselijk komen aan de basis van de formatie dunne laagjes tuffiet en vulkanisch sediment voor.
De afzettingen van de Formatie van Ittre zijn gevormd in een dieper marien afzettingsmilieu. Ze worden geïnterpreteerd als distale turbidieten, afzettingen van troebelingsstromen over de continentale helling.
Aan de hand van graptolieten en chitinozoën is de Formatie van Ittre ingedeeld bij het Sandbiaan en Onder-Katiaan. Dat geeft een ouderdom tussen de 458 en 453 miljoen jaar.
Voorkomen De Formatie van Ittre komt voor in de ondergrond van de zuidelijke flank van het Massief van Brabant, grofweg in de provincies Oost-Vlaanderen, Waals- en Vlaams-Brabant, Henegouwen en Namen. Verder naar het oosten is ze als gevolg van een groot afschuivingssysteem afwezig (breuksysteem van Asquempont). Verder naar het noorden (in Antwerpen) is de afdekking van het Massief van Brabant door het Mesozoïcum en Kenozoïcum veel dikker. Hoewel dezelfde formaties daar waarschijnlijk diep in de ondergrond doorlopen is hun aanwezigheid niet vastgesteld.
De Formatie van Ittre dagzoomt in de dalen van de Sennette (inclusief het zijdalletje bij Ruisseau du Coq), Orneau en de Dender (op enkele beperkte plekken rond Lessen).
Stratigrafische relaties De Formatie van Ittre komt samen met andere formaties uit het Ordovicium voor. Ze ligt stratigrafisch boven de zwarte leisteen van de Formatie van Rigenée en onder de lichter gekleurde afwisseling van zandsteen, siltsteen en moddersteen van de Formatie van Bornival. De basis van de Formatie van Ittre is concordant tot licht discordant op die van Rigenée. Aan de top gaat de Formatie van Ittre continu over in de Formatie van Bornival.
In de Condroz en het Massief van Stavelot komen gelijktijdig gevormde gesteentelagen voor. Omdat in die verder naar het zuiden gelegen gebieden de facies en bekkenontwikkeling anders zijn worden deze lagen bij andere formaties ingedeeld, die beperkt zijn tot de Ardennen. Het gaat om de Formatie van Bihain in het Massief van Stavelot en de Formatie van Sart-Bernard in de Condroz.
Categorie:Lithostratigrafie van België Categorie:Lithostratigrafie van het Ordovicium