Johannes Großmann (Regensburg, 1981) is een Duits historicus en hoogleraar. Sinds maart 2024 bekleedt hij aan de Ludwig Maximilians-Universiteit München (LMU) de leerstoel voor Neueste Geschichte und Zeitgeschichte (nieuwste en hedendaagse geschiedenis).Ludwig-Maximilians-Universität München, Historisches Seminar, Prof. Dr. Johannes Großmann, personeels- en onderzoeksprofiel, geraadpleegd op 20 augustus 2026. Zijn onderzoek betreft onder meer de geschiedenis van Duitsland en Europa in de negentiende tot en met de eenentwintigste eeuw, de Tweede Wereldoorlog, de Koude Oorlog, Europese integratie, dekolonisatie en politieke ideeëngeschiedenis. In zijn werk over de naoorlogse periode besteedt hij in het bijzonder aandacht aan transnationale conservatieve netwerken, eliteringen en vormen van informele of private diplomatie.
Leven en loopbaan Großmann werd in 1981 geboren in Regensburg.Deutsche Digitale Bibliothek, persoonsrecord Johannes Großmann, GND 1052971709, geraadpleegd op 20 augustus 2026. Van 2001 tot 2006 studeerde hij historisch georiënteerde cultuurwetenschappen aan de Universiteit van Saarland. In 2003–2004 studeerde hij aan het Institut d'Études Politiques (Sciences Po) in Parijs. Een biografische auteursnotitie uit 2011 vermeldt daarnaast studies in geschiedenis, politicologie en publiekrecht in Saarbrücken, Parijs en Tübingen.Jahrbuch für Historische Kommunismusforschung 2011, auteursinformatie bij Johannes Großmann: geb. 1981 in Regensburg; studie van cultuurwetenschappen, geschiedenis, politicologie en publiekrecht in Saarbrücken, Parijs en Tübingen.
Van 2006 tot 2012 was Großmann wetenschappelijk medewerker bij de leerstoel voor nieuwere en nieuwste geschiedenis van de Universiteit van Saarland. In 2012 verdedigde hij daar zijn proefschrift over transnationale conservatieve eliteringen en private buitenlandse politiek in West-Europa na 1945.Eberhard Karls Universität Tübingen, Seminar für Zeitgeschichte, Großmann, Johannes, overzicht van wetenschappelijke loopbaan en onderzoek, geraadpleegd op 20 augustus 2026. Het proefschrift verscheen in 2014 als monografie onder de titel Die Internationale der Konservativen. Transnationale Elitenzirkel und private Außenpolitik in Westeuropa seit 1945. In hetzelfde jaar werd het proefschrift onderscheiden met de Bruno-Heck-Wissenschaftspreis.
Van 2012 tot 2021 was Großmann juniorprofessor voor de geschiedenis van West-Europa, met een zwaartepunt in de hedendaagse geschiedenis, aan de Universiteit van Tübingen. In 2016–2017 verbleef hij met een postdoctorale beurs van de Deutscher Akademischer Austauschdienst aan de Université Paris-Sorbonne. In februari 2021 habiliteerde hij in Tübingen en verkreeg hij de Venia Legendi voor nieuwere en nieuwste geschiedenis. Zijn habilitatieonderzoek behandelde de Duits-Franse grensregio in de aanloop naar en tijdens het begin van de Tweede Wereldoorlog.
In het academisch jaar 2021–2022 verving Großmann de leerstoel hedendaagse geschiedenis in Tübingen. In 2022–2023 nam hij aan de Humboldtuniversiteit te Berlijn tijdelijk de leerstoel voor de geschiedenis van West-Europa en de trans-Atlantische betrekkingen waar. In 2023–2024 was hij gasthoogleraar aan de Universiteit van Heidelberg. Sinds maart 2024 is hij leerstoelhouder aan het Historisches Seminar van de LMU München.
In 2016 ontving Großmann de onderwijsprijs van de Universiteit van Tübingen voor een public history-project over de Franse aanwezigheid en bezetting in Tübingen na de Tweede Wereldoorlog. Samen met studenten was daarvoor een virtuele stadswandeling met teksten, beeldmateriaal en audiomateriaal ontwikkeld.Universität Tübingen, Universität Tübingen verleiht Juniorprofessor Johannes Großmann den Lehrpreis 2016, persbericht, 20 oktober 2016.
Onderzoek Großmanns onderzoek situeert zich op het snijvlak van transnationale, vergelijkende en internationale geschiedenis. Tot zijn onderzoeksterreinen behoren de geschiedenis van het nationaalsocialisme en de Tweede Wereldoorlog, de Koude Oorlog, Europese integratie en dekolonisatie, alsmede politieke ideeëngeschiedenis en herinneringsgeschiedenis.
Zijn eerste monografie, Die Internationale der Konservativen (2014), kwam voort uit zijn proefschrift. Daarin onderzocht hij naoorlogse netwerken van conservatieve politici, publicisten en ondernemers in West-Europa. Tot de behandelde verbanden behoren onder meer het Centre Européen de Documentation et d'Information (CEDI), het Comité International de Défense de la Civilisation Chrétienne (CIDCC), het Institut d'Études Politiques de Vaduz en de zogenoemde Cercle. Het boek behandelt deze netwerken niet als één formele organisatie, maar als deels overlappende eliteringen die buiten reguliere diplomatieke kanalen contacten onderhielden en politieke ideeën uitwisselden.Dominik Geppert, recensie van Johannes Großmann, Die Internationale der Konservativen. Transnationale Elitenzirkel und private Außenpolitik in Westeuropa seit 1945, in: H-Soz-Kult, 31 mei 2015.
Historicus Dominik Geppert omschreef het onderzoek in H-Soz-Kult als een omvangrijke en vernieuwende bijdrage aan zowel de geschiedenis van het Europese conservatisme als de internationale geschiedenis. Hij wees daarbij op het brede bronnenonderzoek in meer dan dertig archieven in acht landen. Geppert plaatste ook kanttekeningen: door de grote hoeveelheid personen, organisaties en geografische gebieden was de argumentatieve lijn volgens hem niet overal even gemakkelijk te volgen, en Großmanns verklaring van de ideologische verandering van het conservatisme door West-Europese uitwisseling achtte hij niet in alle afzonderlijke gevallen aantoonbaar.
Ook Jasper M. Trautsch beschouwde het boek in Francia-Recensio als pionierend vanwege de reconstructie van tot dan toe weinig onderzochte conservatieve transnationale netwerken en de omvang van het internationale archiefonderzoek. Volgens Trautsch toont de studie onder meer hoe zulke netwerken konden bijdragen aan persoonlijke vertrouwensrelaties, kennisuitwisseling en vormen van private diplomatie, hoewel de politieke invloed van informele verbanden niet steeds rechtstreeks meetbaar is.Jasper M. Trautsch, recensie van Johannes Großmann, Die Internationale der Konservativen. Transnationale Elitenzirkel und private Außenpolitik in Westeuropa seit 1945, Francia-Recensio 2015/1, 19./20. Jahrhundert – Histoire contemporaine.
Großmann zette zijn onderzoek naar anticommunistische en conservatieve netwerken later voort. In 2024 publiceerde hij in het Journal of Transatlantic Studies een studie over de Cercle, een informeel netwerk van politici, publicisten, zakenmensen en voormalige of actieve vertegenwoordigers uit veiligheids- en inlichtingenkringen. Het artikel onderzoekt hoe dit netwerk zich tijdens de ontspanningspolitiek van de jaren 1960 en 1970 ontwikkelde van een voornamelijk West-Europees verband tot een trans-Atlantisch netwerk en hoe anticommunisme daarin een verbindende rol speelde.Johannes Großmann, “Détente, the rebirth of anti-communism, and the rise of a transatlantic ‘neo-conservative’ network: the case of the Cercle”, Journal of Transatlantic Studies 22 (2024), p. 63–79, DOI 10.1057/s42738-024-00118-2.
Een tweede zwaartepunt van zijn onderzoek is de Duits-Franse grensregio rond het begin van de Tweede Wereldoorlog. Zijn habilitatieonderzoek verscheen in 2022 als Zwischen Fronten. Die deutsch-französische Grenzregion und der Weg in den Zweiten Weltkrieg. Het boek behandelt onder meer de grootschalige evacuaties aan weerszijden van de grens in 1939–1940 en vergelijkt de maatschappelijke gevolgen daarvan in het nationaalsocialistische Duitsland en Frankrijk.Sarah Frenking, recensie van Johannes Großmann, Zwischen Fronten. Die deutsch-französische Grenzregion und der Weg in den Zweiten Weltkrieg, Francia-Recensio 2023/4, gepubliceerd 19 december 2023, DOI 10.11588/frrec.2023.4.101585.
Sarah Frenking stelde in Francia-Recensio dat Großmann met het boek een bijdrage leverde aan een transnationale geschiedenis van het nationaalsocialisme en prees de omvangrijke bronnenbasis en de analyse van de grens als sociaal en politiek geconstrueerde ruimte. Zij merkte tegelijkertijd op dat de studie uitvoeriger had kunnen ingaan op grensoverschrijdende sociale contacten en op de individuele motieven van inwoners van de grensregio.
Publicaties (selectie)
Monografieën
Die Internationale der Konservativen. Transnationale Elitenzirkel und private Außenpolitik in Westeuropa seit 1945. Oldenbourg, München 2014 (Studien zur Internationalen Geschichte, deel 35), ISBN 978-3-486-76507-6. Zwischen Fronten. Die deutsch-französische Grenzregion und der Weg in den Zweiten Weltkrieg. Wallstein, Göttingen 2022 (Moderne Zeit, deel 34), ISBN 978-3-8353-5210-0.
Redactie en artikelen
met Hélène Miard-Delacroix (red.): Frankreich, Deutschland und die USA in den „langen“ 1960er Jahren. Ein transatlantisches Dreiecksverhältnis. Franz Steiner Verlag, Stuttgart 2018. met Agnès Dubler (red.): Anti-communism and the transnational transatlantic in the “long” 1960s, themanummer van Journal of Transatlantic Studies, 22 (2024), nr. 1. “Détente, the rebirth of anti-communism, and the rise of a transatlantic ‘neo-conservative’ network: the case of the Cercle”, in: Journal of Transatlantic Studies 22 (2024), p. 63–79, DOI 10.1057/s42738-024-00118-2.
Externe link
Officieel profiel bij het Historisches Seminar van de Ludwig-Maximilians-Universität München Vom 'Abendland' zum westeuropäischen Neokoservatismus
Categorie:Duits historicus Categorie:Duits hoogleraar Categorie:21e-eeuws historicus