De dissociatieconstante is een grootheid die aangeeft in welke mate een chemische verbinding in oplossing uiteenvalt in afzonderlijke bestanddelen. De constante beschrijft het evenwicht tussen de gebonden en gedissocieerde vorm van een stof en wordt doorgaans aangeduid met K. Afhankelijk van het type reactie worden specifiekere constanten gebruikt, zoals de zuurconstante (Kz of naar het Engels met de "a" van "acid" Ka) voor de dissociatie van zuren en de bindingsconstante (Kd) voor de dissociatie van moleculaire complexen.
De constante speelt een belangrijke rol in de scheikunde, biochemie en farmacologie. Zuurconstanten worden bijvoorbeeld gebruikt om de zuursterkte van een oplossing te bepalen. In de biochemie wordt Kd veel gebruikt om de affiniteit tussen moleculen te beschrijven, vaak tussen een receptor en ligand, een enzym en substraat of een antilichaam en antigeen. Hoe kleiner de Kd, des te groter de affiniteit tussen beide bindingspartners.
Vergelijking Voor de algemene reactie,
A_\mathit{x} B_\mathit{y} <=> \mathit{x} A{} + \mathit{y} B
waarbij een complex uiteenvalt in x A-eenheden en y B-eenheden, wordt de dissociatieconstante gedefinieerd als:
waarbij [A], [B] en [Ax By] de evenwichtsconcentraties zijn van respectievelijk A, B en het complex Ax By.
Een lage dissociatieconstante betekent dat het evenwicht sterk aan de kant van het gebonden complex ligt; een hoge waarde wijst op relatief gemakkelijke dissociatie.
Activiteit De blokhaken om de aanduiding voor de verschillende componenten geven aan dat er concentraties gebruikt worden. Formeel moet hier gebruik gemaakt worden van de activiteit van de verschillende componenten. Bij verdunde oplossingen, zowel van de bij het evenwicht betrokken componenten als andere in de oplossingen aanwezige stoffen, zijn de verschillen tussen concentratie en activiteit doorgaans verwaarloosbaar.
Zie ook Evenwichtsconstante Ionisatieconstante, soms synoniem
Referenties
Categorie:Biochemie