De Kathedraal van het Noorderlicht (Noors: Nordlyskatedralen – Alta kirke) is een evangelisch-luthers kerkgebouw in het centrum van Alta, in de Noorse provincie Finnmark. De kerk behoort tot de Kerk van Noorwegen en werd op 10 februari 2013 ingewijd. Het gebouw is vooral bekend om zijn 47 meter hoge, spiraalvormige toren en de met titanium beklede buitenzijde, waarvan het ontwerp is geïnspireerd op het noorderlicht.
Ondanks het woord katedralen in de officiële Noorse naam is de kerk in kerkrechtelijke zin geen kathedraal of domkerk. De bisschopszetel van het bisdom Nord-Hålogaland bevindt zich in de Domkerk van Tromsø. Bij de inwijding ging bisschop Per Oskar Kjølaas zelf in op deze ongebruikelijke naamgeving.
Geschiedenis Plannen voor een nieuw kerkgebouw in Alta bestonden al lange tijd voordat de huidige kerk werd gerealiseerd. Toen Alta rond de millenniumwisseling nadrukkelijk werd gepresenteerd als Nordlysbyen, de "stad van het noorderlicht", ontstond het idee om van de geplande kerk tevens een architectonisch herkenningspunt voor de stad te maken.
In 2001 werd een besloten architectuurwedstrijd gehouden. Het winnende voorstel was afkomstig van het Noorse LINK arkitektur, destijds bekend als Signatur Arkitekter, in samenwerking met het Deense Schmidt Hammer Lassen Architects. Het ontwerp voorzag in een gebouw waarvan de vorm en materiaalkeuze moesten verwijzen naar het noorderlicht en dat tegelijkertijd als nieuw stedelijk herkenningspunt zou dienen.
De uitvoering liet vervolgens nog meerdere jaren op zich wachten. De financiering en de vraag of de gemeente het project kon bekostigen waren onderwerp van discussie. In 2010 nam de gemeenteraad van Alta het definitieve besluit om met de bouw door te gaan. De bouwsom bedroeg ongeveer 120 miljoen Noorse kroon.
De kerk werd op 10 februari 2013 ingewijd door Per Oskar Kjølaas, destijds bisschop van Nord-Hålogaland. Onder de aanwezigen waren onder anderen kroonprinses Mette-Marit, minister van Kerkelijke Zaken Rigmor Aasrud en vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheid.
Naam en kerkelijke status De benaming Nordlyskatedralen, letterlijk "Noorderlichtkathedraal", werd al rond 1999 als werktitel voor de geplande kerk gebruikt. Op 11 april 2012 werd Nordlyskatedralen Alta kirke door de bisdomsraad van Nord-Hålogaland als officiële naam vastgesteld.
De term katedral is bijzonder omdat het gebouw geen bisschopszetel is. In de traditionele kerkelijke betekenis is een kathedraal een kerk waarin de bisschop zijn cathedra, of bisschopsstoel, heeft. Tijdens de inwijding merkte bisschop Kjølaas op dat in Noord-Noorwegen ook andere kerken informeel als kathedraal bekendstaan, zoals de IJszeekathedraal in Tromsø en de zogenoemde Lofotkathedraal. Volgens Kjølaas was de kerk in Alta voor zover hem bekend de eerste Noorse kerk buiten de eigenlijke domkerken waarbij het woord katedral onderdeel werd van de officiële naam.
Architectuur thumb|left|De verlichte kerk in het donker
De kerk staat aan het uiteinde van de voetgangerszone in het centrum van Alta. Het ontwerp is opgebouwd rond een onregelmatige driedimensionale spiraal die vanuit het terrein omhoogloopt en uiteindelijk overgaat in de klokkentoren. De onderste windingen vormen gedeeltelijk vrijstaande muren en omsluiten vervolgens de verschillende ruimten van het complex. Hoger in het gebouw wordt de spiraal steeds smaller en wikkelt deze zich rond de ronde toren.
De toren bereikt een hoogte van 47 meter. Het gebouw heeft een vloeroppervlak van ongeveer 1.917 m² en biedt in de hoofdkerkruimte plaats aan ongeveer 350 personen. Naast de eigenlijke kerkzaal omvat het complex onder meer vergader- en onderwijsruimten, kantoren en ruimten voor de kerkelijke gemeente.
De dragende constructie bestaat hoofdzakelijk uit ter plaatse gestort beton. Aan de buitenzijde is het gebouw bekleed met ongeveer 40.000 titaniumplaten. Door het reflecterende oppervlak verandert het uiterlijk van de gevel met het licht en de weersomstandigheden.
De gebogen vorm en de naar boven draaiende lijnen verwijzen naar de bewegingen van het noorderlicht. Deze verwijzing komt ook terug in de manier waarop daglicht in het interieur wordt gebruikt. De kerkzaal heeft hoge, smalle en onregelmatig geplaatste ramen. Achter het altaar bevindt zich een daklicht dat daglicht over de achterwand laat vallen. In tegenstelling tot de beweeglijke vorm van het exterieur is het interieur relatief sober uitgevoerd, met zichtbare betonnen wanden en veel hout in vloeren, plafonds en wandafwerking.
De gebogen en grotendeels concave wanden vormden een uitdaging voor de akoestiek. Voor de kerkzaal werd daarom een specifiek akoestisch ontwerp ontwikkeld, met onder meer geluidverspreidende en absorberende elementen. De ruimte is naast kerkdiensten geschikt gemaakt voor orgel-, koor- en kamermuziek, repetities en opnamen.
Interieur en kunst thumb|Het interieur van de kerk
De artistieke inrichting van de kerk werd verzorgd door de Deense kunstenaar Peter Brandes. Zijn kunstwerken en de liturgische inrichting werden tijdens het ontwerpproces geïntegreerd in de architectuur van het gebouw.
Een van de opvallendste onderdelen is de Christusfiguur achter het altaar. Het beeld is gegoten in brons, gedeeltelijk verguld en ongeveer 4,3 meter hoog. Samen met het fundament weegt het ongeveer twee ton.
Ook de doopvont, het altaar, de preekstoel en verschillende reliëfs zijn door Brandes ontworpen. De doopvont is uitgevoerd in marmerstuc in 32 verschillende blauwtinten en bevat een glazen doopschaal. Aan de voet van de toren bevinden zich twaalf gouden reliëfs die de twaalf apostelen voorstellen. In de torenruimte staat daarnaast een ongeveer 7,5 meter hoge vergulde voorstelling van de Jakobsladder.
Orgel thumb|Het orgel van de Kathedraal van het Noorderlicht
Het pijporgel werd gebouwd door Grönlunds Orgelbyggeri uit Luleå in Zweden. Het instrument heeft 29 registers en 1.802 pijpen.
De orgelfaçade werd ontworpen door Catarina Grönlund en speciaal afgestemd op de architectuur van de kerk. Bij het ontwerp zijn pijpen met verschillende lengten, metaallegeringen, oppervlaktebehandelingen en onderlinge afstanden gebruikt. Hierdoor ontstond een asymmetrische gevel die aansluit bij het terugkerende motief van het noorderlicht in het kerkgebouw.
Het orgel werd aan de kerk geschonken door het regionale energiebedrijf Alta Kraftlag. De waarde van het instrument werd door de kerk geschat op ongeveer vier miljoen Noorse kroon.
Gebruik De Kathedraal van het Noorderlicht is een actief kerkgebouw van de gemeente Alta binnen de Kerk van Noorwegen. Er worden reguliere kerkdiensten gehouden, naast kerkelijke plechtigheden en culturele activiteiten.
Door de combinatie van de kerkzaal, nevenruimten en aangepaste akoestiek wordt het gebouw eveneens gebruikt voor concerten en andere muzikale activiteiten. Daarnaast is de kerk vanwege haar architectuur een herkenningspunt in het centrum van Alta.
Zie ook IJszeekathedraal, een kerk in Tromsø die eveneens als "kathedraal" bekendstaat zonder een domkerk te zijn Domkerk van Tromsø, de bisschopskerk van het bisdom Nord-Hålogaland
Externe links Alta kirkelige fellesråd – officiële website van de Kerk van Noorwegen in Alta Northern Lights Cathedral – projectpagina van Schmidt Hammer Lassen Architects
Bronnen, noten en/of referenties
Categorie:Luthers kerkgebouw in Noorwegen Categorie:Kerkgebouw in Noorwegen