Gijsbert (Gijs) den Besten (Ambon, 24 januari 1922 – New York, oktober 1996) was een Nederlandse verzetsstrijder en Engelandvaarder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij behoorde tot de vijf Utrechtse studenten die in december 1942 de studentenadministratie van de universiteit in brand staken. In 1944 ondernam hij een tocht naar Engeland, waarbij hij in de Pyreneeën ernstige bevriezingsverschijnselen opliep. Voor zijn Engelandvaart werd hem het Kruis van Verdienste toegekend.
Studentenverzet Den Besten was afkomstig uit Nederlands-Indië en studeerde indologie aan de Universiteit Utrecht. Tijdens de Duitse bezetting raakte hij betrokken bij het Utrechtse studentenverzet en de kring rond het Utrechts Kindercomité.
In de nacht van 12 op 13 december 1942 liet Den Besten zich samen met Frits Iordens, Geert Lubberhuizen, Anne Maclaine Pont en Rutger Matthijsen insluiten in het Academiegebouw. Zij staken daar de ruimte met de studentenadministratie in brand. Daarmee wilden zij verhinderen dat de bezetter de persoonsgegevens zou gebruiken om studenten voor de Arbeitseinsatz op te roepen. De vijf verlieten het gebouw na afloop van de spertijd en werden niet voor de actie aangehouden.
thumb|Het Academiegebouw aan het Domplein in Utrecht
Op 4 mei 2006 werd in het Academiegebouw een bronzen plaquette onthuld waarop de vijf deelnemers aan de brandstichting bij naam worden herdacht. In het gedenkteken is een bij de brand beschadigd beeldje van de god Hermes verwerkt.
Engelandvaart Begin januari 1944 vertrok Den Besten samen met Ferry Staverman, Sam Timmers Verhoeven en Chris van Oosterzee vanuit Brussel via Rijsel naar Parijs. Daar werden zij opgevangen door medewerkers van de ontsnappingslijn Dutch-Paris, die voor valse identiteitspapieren zorgden. Op 3 februari reisde een groep Engelandvaarders en geallieerde militairen per trein naar Toulouse. Vandaar werd de tocht in de richting van de Pyreneeën en de grens met Spanje voortgezet.
Op 6 februari 1944 liep de groep bij de Col de Portet-d'Aspet in een Duitse hinderlaag. Een deel van de reizigers werd gevangengenomen. Den Besten en Sam Timmers Verhoeven wisten te ontkomen en besloten zonder gids verder naar de Spaanse grens te trekken. Zij beschikten niet over een kompas, raakten verdwaald en bleken uiteindelijk nog aan de Franse kant van de grens te zijn.
Den Besten liep tijdens de tocht ernstige bevriezingen aan zijn linkervoet op. Na enige tijd in het gehucht Autrech te zijn verborgen, werd hij met paard en wagen naar een ziekenhuis in Saint-Girons gebracht. Daar werden twee tenen geamputeerd. Zijn behandeling en herstel namen verscheidene maanden in beslag.
In het najaar van 1944 bevond Den Besten zich in Londen. Op 18 januari 1945 werd hij daar door de Politie-Buitendienst verhoord over zijn oorlogservaringen en zijn aandeel in de brandstichting in Utrecht. Bij Koninklijk Besluit van 14 september 1945 werd hem het Kruis van Verdienste toegekend.
Latere loopbaan Na zijn verblijf in Londen vertrok Den Besten naar Batavia, waar hij werkzaam was bij de NEFIS, de militaire inlichtingendienst waarvan Simon Spoor directeur was. Later vestigde hij zich in New York. Daar eindigde hij zijn loopbaan bij de Nederlandse Kamer van Koophandel. Den Besten overleed in oktober 1996.
Bronnen, noten en/of referenties
Categorie:Engelandvaarder Categorie:Nederlands verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog Categorie:Nederlands studentenverzet in de Tweede Wereldoorlog