De Hollandsch-Belgische Stoomvaart-Maatschappij, later ook aangeduid als Hollandsch-Belgische Stoomboot-Onderneming, was een in 1857 in Rotterdam gevestigde Nederlandse stoomvaartonderneming. Zij onderhield geregelde diensten voor goederen, vee en passagiers tussen Nederland en België. De verbinding liep uiteindelijk van Amsterdam via Rotterdam en Dordrecht naar Antwerpen en Brussel. Via Antwerpen werden tevens goederen aangenomen voor bestemmingen in Duitsland, Zwitserland en Italië.
thumb|Raderstoomvaart bij het Willemsplein in Rotterdam, omstreeks 1860. De Hollandsch-Belgische Stoomvaart-Maatschappij was in deze periode aan de nabijgelegen Willemskade gevestigd.
Geschiedenis Bij beschikking van 31 augustus 1857 verleende de Nederlandse overheid aan Louis de Wilde en Van Hoegaerden te Rotterdam, tot wederopzegging en voor zover het Nederlandse grondgebied betrof, een vergunning voor een stoombootdienst voor goederen en vee tussen Rotterdam, Antwerpen en Brussel en enkele tussenliggende plaatsen.
De in de stukken vermelde directeur was Johan Frederik Lodewijk de Wilde (1832–1877), die in het zakelijke verkeer de naam Louis de Wilde gebruikte. Hij voerde de directie aanvankelijk samen met Van Hoegaerden. Nog in 1857 werd de dienst uitgebreid met Dordrecht. Voor de afhandeling van het vervoer werkte de onderneming met plaatselijke agenten in de verschillende steden langs de route.
thumb|Advertentie voor de goederendienst Rotterdam–Dordrecht–Antwerpen–Brussel, december 1857
In 1858 werd de onderneming in advertenties aangeduid als de Hollandsch-Belgische Stoomvaart-Maatschappij. Via Antwerpen werden goederen aangenomen voor verder vervoer naar Keulen en andere bestemmingen in Midden-Europa. Voor het vervoer naar Keulen golden vaste vrachttarieven per honderd kilogram.
Bij ministeriële beschikking van 16 juni 1858 kregen De Wilde en Van Hoegaerden bovendien vergunning voor een stoombootdienst voor goederen en vee tussen Amsterdam en Rotterdam, in aansluiting op hun bestaande verbinding met België. Daarmee werd de dienst naar het noorden verlengd en ontstond een doorgaande verbinding tussen Amsterdam en Brussel.
In januari 1859 werd de concessie voor het Nederlandse gedeelte van de verbinding met België, die eerder aan De Wilde en Van Hoegaerden gezamenlijk was verleend, overgeschreven op naam van Louis de Wilde alleen. In advertenties uit augustus van dat jaar werd de dienst aangeduid als de Hollandsch-Belgische Stoomboot-Onderneming. De verbinding werd toen onderhouden met de stoomschepen Stad Rotterdam en Stad Brussel, met een wekelijks vertrek uit Rotterdam.
Diensten Rotterdam vormde het centrale knooppunt van de onderneming. De maatschappij verzorgde vervoer tussen de Nederlandse en Belgische steden langs de route en had daarnaast een functie in het internationale goederenvervoer. Via Antwerpen kon vracht verder naar het Europese achterland worden verzonden.
De onderneming was bij de oprichting gericht op het vervoer van goederen en vee. De dienst werd in de daaropvolgende jaren uitgebreid, zowel geografisch door de aansluiting met Amsterdam als door het gebruik van een netwerk van agenten en expediteurs langs de route.
De directie was in Rotterdam gevestigd. In 1858 werd de Willemskade vermeld als adres van Louis de Wilde & Van Hoegaerden. In 1857 waren onder anderen J. Berlips in Amsterdam, A.L.C. Bondier in Dordrecht, Ceulemans Frères in Antwerpen en C. Verstraeten aan het Bassin du Commerce in Brussel als agenten bij de dienst betrokken.
Vloot Voor de dienst werden in ieder geval de raderstoomschepen Stad Brussel en Stad Rotterdam ingezet. De Stad Brussel, onder gezag van kapitein J. van den Berg, werd begin 1858 vermeld bij de goederenstoomvaart tussen Nederland en België. In 1859 werden beide schepen genoemd voor de doorgaande verbinding tussen Nederland en België.
thumb|Advertentie van de Hollandsch-Belgische Stoomboot-Onderneming uit 1859, waarin de Stad Rotterdam en Stad Brussel en de verbinding tussen Nederlandse en Belgische steden worden vermeld.
De inzet van raderstoomschepen maakte een geregelde verbinding mogelijk die minder afhankelijk was van wind dan de traditionele zeilvaart. De onderneming combineerde daarmee vervoer over de Nederlandse binnenwateren met grensoverschrijdende stoomvaart naar België.
Directie Johan Frederik Lodewijk de Wilde (1832–1877), in het zakelijke verkeer doorgaans Louis de Wilde genoemd, werd op 22 februari 1832 in Baarn geboren als zoon van de Nederlands-Indische bestuurder en ondernemer Andries de Wilde en Cornelia Henrica Nijtzel. Hij vestigde zich later in Rotterdam, waar hij zich op jonge leeftijd met de stoomvaart bezighield.
Op 25-jarige leeftijd verkreeg De Wilde samen met Van Hoegaerden de vergunning waarmee de onderneming van start ging. Onder hun directie werd de aanvankelijke dienst naar België binnen een jaar uitgebreid met een verbinding vanuit Amsterdam en werd via Antwerpen vracht aangenomen voor bestemmingen verder in Europa.
Nadat de gezamenlijke concessie in januari 1859 op zijn naam alleen was overgeschreven, trad De Wilde zelfstandig als concessiehouder op. De Wilde overleed in 1877 in New York.
Historische context De Hollandsch-Belgische Stoomvaart-Maatschappij ontstond tijdens de uitbreiding van de geregelde stoomvaart op de Nederlandse en Belgische binnenwateren in het midden van de 19e eeuw. De toepassing van stoommachines in de scheepvaart maakte vaste vervoersdiensten mogelijk die minder afhankelijk waren van wind dan de traditionele zeilvaart. Tegelijk nam het belang toe van geregelde verbindingen tussen zeehavens, binnenhavens en het Europese achterland.
De onderneming combineerde binnenlands vervoer met een grensoverschrijdende dienst en fungeerde via Antwerpen tevens als schakel in het internationale goederenverkeer naar Midden-Europa.
De onderneming is vanaf 1857 in vergunningen, advertenties en maritieme berichten aantoonbaar. Het precieze tijdstip waarop de dienst werd beëindigd of in een andere onderneming opging, is uit de geraadpleegde bronnen niet vastgesteld.
Zie ook Stoomvaart Binnenvaart Haven van Rotterdam Haven van Antwerpen
Bronnen, noten en/of referenties
Categorie:Voormalige Nederlandse rederij Categorie:Geschiedenis van Rotterdam Categorie:Scheepvaart in Nederland Categorie:Scheepvaart in België