De Rank is een gereformeerd kerkgebouw aan de Koningin Wilhelminalaan 1 in het Drentse dorp Smilde. Het gebouw werd ontworpen door architect Albert Smallenbroek en verrees tussen 1952 en 1953 ter vervanging van de in de Tweede Wereldoorlog door brand verwoeste voorganger. Na de vorming van de Protestantse Gemeente te Smilde werd het bedehuis rond 2010 verkocht aan de plaatselijke Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt), die inmiddels deel uitmaakt van de Nederlandse Gereformeerde Kerken. Ontstaansgeschiedenis
In 1857 verrees bij de Jonkersbrug aan de Hoofdweg te Smilde een kerkgebouw voor de plaatselijke gereformeerde gemeente. Dit pand ging tijdens de Tweede Wereldoorlog door brand verloren. De bijgebouwen bleven behouden, waardoor de erediensten ruim een decennium lang in deze lokalen konden worden voortgezet.
De herbouw liet geruime tijd op zich wachten door de oorlogsomstandigheden, de naoorlogse materiaalschaarste en het vraagstuk of het nabijgelegen Bovensmilde een zelfstandige kerkelijke gemeente moest vormen. Begin 1948 hadden Albert Smallenbroek en diens zoon Cees nog een eerste schetsplan getekend voor één gezamenlijk bedehuis voor Smilde en Bovensmilde, waarvan enkel de factuur bewaard is gebleven. Mede op initiatief van burgemeester Wiert Berghuis werd uiteindelijk besloten de gemeente te splitsen en twee afzonderlijke kerken te bouwen.
De eerste steen voor de nieuwe kerk aan de Koningin Wilhelminalaan werd gelegd op 1 november 1952. In 1953 werd het kerkgebouw, dat de naam De Rank kreeg, officieel in gebruik genomen door de Gereformeerde Kerk te Smilde. Architectuur
Het ontwerp van De Rank is afkomstig van de Asser architect Albert Smallenbroek. Hoewel zijn zoon Cees Smallenbroek sinds 1941 binnen het bureau werkzaam was geweest en het leeuwendeel van de ontwerpen verzorgde, en ook meedacht over de vroege plannen voor deze kerk, overleed hij plotseling op 27 september 1951 op 39-jarige leeftijd. Het eerste schetsplan voor het uiteindelijke kerkgebouw in Smilde werd getekend op 5 oktober 1951, enkele dagen na het overlijden van Cees. Hierna volgden nog enkele schetsen voordat Albert Smallenbroek tot het definitieve bouwontwerp kwam.
Net als de gelijktijdig gerealiseerde zusterkerk Het Kruispunt in Bovensmilde werd De Rank opgetrokken in een sobere traditionalistische bouwstijl met invloeden van de Delftse School.
Kerkelijke ontwikkelingen en eigendomsoverdracht
In 2004 vormden de plaatselijke gereformeerde en hervormde gemeenten een federatie. Op 20 november 2006 leidde dit Samen-op-Weg-proces tot een volledige fusie en de oprichting van de Protestantse Gemeente te Smilde. Binnen de gefuseerde gemeente werd besloten de gezamenlijke kerkdiensten voortaan onder te brengen in de historische Koepelkerk aan de Hoofdweg.
Hierdoor kwam De Rank vrij voor de Protestantse Gemeente. Rond 2010 werd het kerkgebouw verkocht aan de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) te Smilde, die het pand sindsdien in gebruik heeft voor haar erediensten. Door de landelijke fusie van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) en de Nederlands Gereformeerde Kerken op 1 mei 2023 behoort het bedehuis tegenwoordig tot de Nederlandse Gereformeerde Kerken.
Categorie:Kerkgebouw in Midden-Drenthe Categorie:Bouwwerk van Albert Smallenbroek