miniatuur|Middleport Pottery aan het Trent and Mersey Canal in Burslem, een van de historische productiecentra van The Potteries
De Staffordshire Potteries, vaak kortweg The Potteries genoemd, vormen een historisch industriegebied in het noorden van Staffordshire in Engeland, dat bekend werd als een van de belangrijkste centra van de Britse keramiekindustrie. Het gebied omvat de zes plaatsen Burslem, Fenton, Hanley, Longton, Tunstall en Stoke-upon-Trent, die in 1910 bestuurlijk werden samengevoegd tot Stoke-on-Trent.
Vanaf de 18e eeuw ontwikkelde het gebied zich van een verzameling plaatselijke pottenbakkerijen tot een internationaal belangrijk productiecentrum. Er werden op grote schaal aardewerk, steengoed, porselein en later beenderporselein vervaardigd. Bekende ondernemingen die in The Potteries ontstonden of er belangrijke fabrieken hadden waren onder meer Wedgwood, Spode, Minton en Royal Doulton.
Ontstaan De keramiekproductie in het gebied heeft een lange voorgeschiedenis. In de omgeving van Burslem zijn resten van ovens aangetroffen die omstreeks 1300 worden gedateerd. Uit laatmiddeleeuwse documenten blijkt eveneens dat in de streek pottenbakkers werkzaam waren. In de 17e eeuw waren verschillende families, waaronder de Wedgwoods, bij de productie van aardewerk betrokken.
Een belangrijke factor voor de groei van de industrie was de aanwezigheid van natuurlijke grondstoffen. In en rond het gebied kwamen zowel klei als steenkool voor. De klei vormde een grondstof voor de productie en de steenkool leverde de grote hoeveelheden brandstof die nodig waren voor het stoken van de ovens. Andere stoffen voor de keramiekproductie en glazuren werden van buiten het gebied aangevoerd.
De groei verliep vooral snel vanaf het einde van de 17e en het begin van de 18e eeuw. Rond 1710 waren alleen al in Burslem ongeveer 35 pottenbakkerijen actief. Tegen het midden van de 18e eeuw was North Staffordshire uitgegroeid tot het centrum van de Britse aardewerkindustrie.
Industrialisering miniatuur|links|upright=0.8|Josiah Wedgwood, een van de belangrijkste ondernemers in de ontwikkeling van The Potteries
Tijdens de Industriële revolutie veranderde de keramiekproductie in The Potteries sterk van karakter. Kleine werkplaatsen maakten in toenemende mate plaats voor grotere fabrieken, waar verschillende onderdelen van het productieproces werden gecombineerd. Nieuwe productietechnieken en een grotere arbeidsverdeling maakten productie op veel grotere schaal mogelijk.
Een van de belangrijkste figuren in deze ontwikkeling was Josiah Wedgwood. Hij begon in 1759 voor eigen rekening te produceren en groeide uit tot een van de invloedrijkste keramiekfabrikanten van de 18e eeuw. Wedgwood experimenteerde systematisch met kleisoorten, glazuren, vormen en productiemethoden. Zijn onderneming produceerde onder meer creamware en het door hem ontwikkelde jasperware.
Ook andere producenten droegen aan de technische ontwikkeling van de industrie bij. Josiah Spode ontwikkelde in de jaren 1780 het gebruik van onderglazuurdruk voor de grootschalige decoratie van aardewerk. In de jaren 1790 ontwikkelde zijn bedrijf een vorm van porselein met een hoog gehalte aan gebrande beenderas, die de basis werd voor het Engelse beenderporselein.
Deze technieken maakten het mogelijk gedecoreerd servies in grotere hoeveelheden te produceren. Naast kostbaar handbeschilderd werk ontstond daardoor een omvangrijke markt voor betaalbaarder keramiek voor een breed publiek.
Transport en groei Voor de verdere expansie van de industrie was transport van groot belang. De wegen in North Staffordshire waren in de 18e eeuw slecht en het vervoer van breekbaar aardewerk over land was duur en riskant. Ook moesten steeds meer grondstoffen van elders worden aangevoerd.
Een belangrijke ontwikkeling was de aanleg van het Trent and Mersey Canal. De bouw begon in 1766 en het kanaal werd in 1777 voltooid. Het verbond de streek via de rivieren Trent en Mersey met belangrijke handelsroutes en de havens van onder meer Liverpool en Hull. Josiah Wedgwood behoorde tot de belangrijkste voorstanders van het kanaal en bouwde zijn nieuwe Etruria Works direct langs de waterweg.
Via de kanalen konden onder meer fijnere kleisoorten en andere grondstoffen worden aangevoerd, terwijl aardewerk veiliger en goedkoper naar afzetmarkten in het Verenigd Koninkrijk en naar exporthavens kon worden vervoerd. In de 19e eeuw werd het vervoersnetwerk verder uitgebreid door de aanleg van spoorwegen.
Producten en fabrikanten miniatuur|upright=0.8|Een Wedgwood-vaas van jasperware uit omstreeks 1790, vervaardigd in Engeland
In The Potteries waren uiteindelijk honderden keramiekbedrijven actief. Zij vervaardigden uiteenlopende producten, van eenvoudig huishoudelijk aardewerk en serviesgoed tot kostbaar porselein, tegels, sanitair en decoratieve objecten.
Wedgwood verwierf internationale bekendheid met onder meer creamware en jasperware. Spode werd bekend door blauw-wit bedrukt aardewerk en beenderporselein. Minton produceerde onder meer porselein, tegels en vanaf het midden van de 19e eeuw veelkleurige majolica. Tijdens de Great Exhibition van 1851 behoorde Minton tot de opvallendste Britse keramiekproducenten.
Daarnaast ontstond een grote productie van decoratieve figuren voor een bredere markt. In de 19e eeuw werden in Staffordshire onder meer figuren van bekende personen, dieren, gebeurtenissen en populaire onderwerpen vervaardigd. Een bekend type dat met deze industrie wordt geassocieerd zijn de Staffordshire-honden, meestal als paar vervaardigde aardewerken hondenfiguren.
Industrieel landschap miniatuur|links|upright=0.8|Een karakteristieke flesoven bij Middleport Pottery in Stoke-on-Trent
De keramiekindustrie bepaalde in hoge mate het uiterlijk en de ontwikkeling van de zes plaatsen. Grote fabriekscomplexen, schoorstenen en karakteristieke flesvormige ovens domineerden delen van het stedelijke landschap. Rond het hoogtepunt van de industrie stonden in het huidige Stoke-on-Trent naar schatting ongeveer 2.000 van dergelijke ovens.
De omstandigheden in de industrie waren niet altijd gunstig. De productie ging gepaard met zware lichamelijke arbeid, kinderarbeid, beroepsziekten en aanzienlijke luchtvervuiling door het grootschalige gebruik van steenkool. Bij de historische Spode-fabriek werkten in de 19e eeuw ongeveer duizend mensen en stonden op het fabrieksterrein alleen al ongeveer 22 flesovens.
Van de duizenden flesovens zijn er nog ongeveer vijftig in Stoke-on-Trent bewaard gebleven. Zij behoren tot de meest herkenbare overblijfselen van het industriële verleden van de stad.
Stoke-on-Trent en de naam The Potteries De zes afzonderlijke plaatsen Burslem, Fenton, Hanley, Longton, Tunstall en Stoke-upon-Trent groeiden door de industrialisatie steeds verder naar elkaar toe. Op 1 april 1910 werden zij samengevoegd tot één county borough onder de naam Stoke-on-Trent.
In 1925 kreeg Stoke-on-Trent officieel de status van city. De betekenis van de stad voor de Britse keramiekindustrie speelde daarbij een belangrijke rol. De benaming The Potteries bleef ook na de bestuurlijke samenvoeging in gebruik voor Stoke-on-Trent en de omliggende keramiekregio.
Terugloop en erfgoed In de tweede helft van de 20e eeuw nam het aantal arbeidsplaatsen in de traditionele keramiekproductie sterk af. De overgang van de Britse economie naar andere bedrijfstakken, veranderingen in productieprocessen en internationale concurrentie hadden grote gevolgen voor Stoke-on-Trent. Sinds het begin van de jaren 1980 verdwenen volgens een onderzoek in opdracht van de gemeente ongeveer 50.000 arbeidsplaatsen in de plaatselijke keramieksector.
De keramiekindustrie is echter niet volledig verdwenen. In en rond Stoke-on-Trent zijn nog steeds keramiekbedrijven gevestigd en een aanzienlijk deel van het industriële erfgoed is behouden. Onder meer Middleport Pottery, Gladstone Pottery Museum, het Spode-complex en de Potteries Museum & Art Gallery herinneren aan de historische industrie. De naam The Potteries wordt nog steeds gebruikt als aanduiding voor de streek en haar keramische identiteit.
Zie ook Geschiedenis van de keramiek
Referenties
Categorie:Keramische industrie Categorie:Staffordshire Categorie:Industriële geschiedenis